ءالى ستاليندىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى اتانا قويماعانمەن، اتى-ءجونى دە، جىرلارى دا قازاق اراسى تۇگىل وداق كولەمىندە ءماشھۇر بولعان جامبىل اتامىز، البەتتە، ورتالىق كوميتەتكە اتاق نە ماراپات سۇراپ بارمايدى، الماتى شاھارىنان جانعا جايلى پاتەر دە العىسى كەلىپ جۇرگەن جوق. ءبىراق جاسى كەلىپ قالعان قاريا سوناۋ ۇزىناعاش پەن الماتىنىڭ اراسىن انشەيىن ءىشى پىسقاننان جالعاپ ءجۇر دەيسىز بە؟!. ارينە، شارۋاسى بار...
جامبىل اتامىز قازاقستان كوممۋنيستىك پارتياسى ورتالىق كوميتەتىنىڭ ءۇشىنشى حاتشىسى جۇماباي شاياحمەتوۆتىڭ كابينەتىنە كىرىپ كەلەدى. شاياحمەتوۆ اقساقالدى تورگە شىعارىپ قۇرمەت كورسەتەدى... جامبىل اتامىز ءار كەلگەن سايىن: «سارى بالا، ماعان كەمپىر تاۋىپ بەرۋگە كومەكتەسسەڭ قايتەدى؟» - دەپ ءوتىنىش ايتادى. قاريانىڭ كوڭىلىن قالاي تابۋدى بىلمەي جانى قىسىلعان شاياحمەتوۆتىڭ ماڭدايىنان شىپ-شىپ تەر شىعادى. اقىرى ءبىر جاۋابىن بەرە الماي، جامبىل اتامىزدى «كەلىپ تۇرىڭىز» دەپ شىعارىپ سالادى.
جاكەڭ دە جالىقپايدى. اراعا از ۋاقىت سالىپ، شارۋاسى قالاي شەشىلىپ جاتقانىن بىلگىسى كەلىپ، جۇماباي شاياحمەتوۆتىڭ كابينەتىنە كىرىپ كەلە جاتادى...
تاعى دا سول ءوتىنىش: «سارى بالا، ماعان كەمپىر تاۋىپ بەرۋگە كومەكتەسسەڭ قايتەدى؟»
ابدەن ەسى شىققان جۇماباي شاياحمەتوۆ بۇل ماسەلەنىڭ شەشىمىن ءبىر بىلسە، ستالين بىلەتىن شىعار دەپ، ماسكەۋگە حابارلاسادى عوي. ستالين سوزگە كەلمەي قارسى بولىپتى. ول سۇلەيمان ستالسكي (لەزگين اقىنى) وسىنداي رۇقساتپەن ۇيلەنىپ، توي وتكەن كۇننىڭ ەرتەسىنە و دۇنيەگە اتتانىپ كەتكەنىن ايتىپتى. اقساقالدىڭ ويىن باسقا جاققا اۋدارىپ، الداۋسىراتا تۇرىڭدار دەپ تاپسىرما بەرىپتى. سودان جۇماباي شاياحمەتوۆ جامبىل اتامىزعا بەس-التى قۇلىندى بيە الىپ بەرىپ: «جاكە، وسى جىلقىلاردى كۇتىڭىز، قىمىزىن ءىشىپ، دەنساۋلىعىڭىزدى ساقتاڭىز، ءسىز حالىققا كەرەكسىز»، - دەپ اقىل-كەڭەس بەرگەن ەكەن. قاريا وعان ريزاشىلىعىن ايتىپ، قۋانىپ قالىپتى.
بۇل وقيعانى سول كەزدەرى جۇماباي شاياحمەتوۆتىڭ كومەكشىسى بولعان ن. ءابدىراحماننىڭ ەستەلىگى بويىنشا بايانداپ وتىرمىن («جۋماباي شاياحمەتوۆ» . دوكۋمەنتى ي ماتەريالى. الماتى، LEM، 2022).
بايبوتا قوشىم-نوعاي
***
جۇماباي شاياحمەتوۆ قازاقستان كومپارتياسى ورتالىق كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى قىزمەتىن اتقارعان تۇڭعىش قازاق.
1938 -جىلى قازاقستان كومپارتياسى ورتالىق كوميتەتىنىڭ ءۇشىنشى حاتشىسى، 1939 - جىلى ەكىنشى حاتشىسى، 1946 جىلدان باستاپ 1954 جىلعا دەيىن قازاقستان كومپارتياسى ورتالىق كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى قىزمەتىن اتقاردى. 1950-1954 ج ج. - ك س ر و جوعارعى كەڭەسى ۇلتتار كەڭەسىنىڭ ءتوراعاسى. ستالين جۇماباي شاياحمەتوۆتى «شىعىس قىرانى» دەپ اتادى. 1954 -جىلدىڭ اقپانىنان 1955 -جىلدىڭ مامىرىنا دەيىن - قازاقستان كومپارتياسى وڭتۇستىك قازاقستان وبلىستىق كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى. 1955 -جىلدىڭ مامىرىندا زەينەتكەرلىككە شىقتى.