ايتا كەتەرلىگى، «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە كرەاتيۆتى يندۋستريالاردى قولداۋ جانە دامىتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭدى ءماجىلىس وتكەن جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا قابىلداعان ەدى. سول كەزدە قۇجات بويىنشا نەگىزگى بايانداما جاساعان ءماجىلىس دەپۋتاتى نۇرگۇل تاۋ زاڭ كرەاتيۆتى قىزمەتتى جۇزەگە اسىرۋ ءتارتىبىن ودان ءارى رەتتەۋگە باعىتتالعان اتاپ ءوتتى.
- «كرەاتيۆتى يندۋستريا قىزمەتكەرى» جانە «كرەاتيۆتى يندۋستريا سۋبەكتىلەرىنىڭ ءتىزىلىمى» ۇعىمدارى ەنگىزىلەدى. مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگىنىڭ كرەاتيۆتى يندۋستريالار سالاسىنداعى جوبالارعا جەكە ينۆەستيتسيالاردى تارتۋ مونيتورينگىن جۇرگىزۋ قۇزىرەتى بەلگىلەندى. اكىمدىكتەرگە كرەاتيۆتى يندۋستريالار سالاسىنداعى كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ ارقىلى الەۋەتتى اشۋ جانە تالانتتاردى دامىتۋ ءۇشىن جاعداي جاساۋ قۇزىرەتى بەرىلەدى. شىعارماشىلىق جانە كاسىبي دامۋ ەركىندىگى ماقساتىندا كرەاتيۆتى يندۋستريا قىزمەتكەرلەرىنىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ جونىندەگى نورمالار كوزدەلگەن، - دەگەن ەدى ول.
نۇرگۇل تاۋدىڭ ايتۋىنشا، زاڭ جوباسىمەن جۇمىس بارىسىندا دەپۋتاتتار مىناداي تۇزەتۋلەر ەنگىزدى:
«مادەنيەت تۋرالى» زاڭدا مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارىن الۋعا ۇمىتكەر كرەاتيۆتى يندۋستريا سۋبەكتىلەرىنىڭ ءبىرىڭعاي ءتىزىلىمىن قالىپتاستىرۋ جانە جۇرگىزۋ جونىندەگى ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ قۇزىرەتى تولىقتىرىلدى؛
«مەملەكەتتىك جاستار ساياساتى تۋرالى» زاڭدا جاستاردى كرەاتيۆتى يندۋسترياعا تارتۋ شارالارىن، ونىڭ ىشىندە جاستاردىڭ كرەاتيۆتى باستامالارى مەن جوبالارىن قولداۋ ارقىلى قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ قۇزىرەتى تولىقتىرىلدى. سونداي-اق جاستاردى كرەاتيۆتى يندۋستريا سالاسىنا تارتۋعا جاردەمدەسۋ بولىگىندە مەملەكەتتىك جاستار ساياساتىنىڭ نەگىزگى باعىتتارى كەڭەيتىلدى؛
«كينەماتوگرافيا تۋرالى» زاڭدا ۇلتتىق فيلمدەر شىعارۋعا بولىنەتىن قاراجات كولەمىن ايقىنداۋ جونىندەگى ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ قۇزىرەتى ناقتىلاندى.
— بۇدان باسقا، ۇكىمەت ۇسىنىسى بويىنشا زاڭ جوباسىنا شەتەلدىك ارتىستەردىڭ قاتىسۋىمەن ويىن-ساۋىق مادەني-بۇقارالىق ءىس- شارالاردى وتكىزۋ كەزىندە ءىس-شارالاردى ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ قىزمەتىن رەگلامەنتتەۋ؛ كينوپروكاتقا ارنالعان فيلمدەرگە پروكات كۋالىگىن بەرۋ ءتارتىبىن وزگەرتۋ بويىنشا ۇسىنىمدار ەنگىزىلدى. سونىمەن بىرگە، دەپۋتاتتار رەداكتسيالىق سيپاتتاعى تۇزەتۋلەر مەن نورمالاردى زاڭ تەحنيكاسىنا سايكەس كەلتىرۋگە باعىتتالعان، زاڭ جوباسىنىڭ مازمۇنىن ساپالى جاقسارتقان تۇزەتۋلەردى ەنگىزدى، - دەدى ءماجىلىس دەپۋتاتى.
ەستەرىڭىزگە سالا كەتسەك، وتكەن اپتاداعى پالاتانىڭ جالپى وتىرىسىندا سەناتورلار «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن OPEC حالىقارالىق دامۋ قورى اراسىنداعى جەكە سەكتورداعى وپەراتسيالاردى ۇيىمداستىرۋ تۋرالى نەگىزدەمەلىك كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭدى ماقۇلدادى.
سەناتور ساكەن ارۋبايەۆتىڭ ايتۋىنشا، بۇل كەلىسىم مەملەكەتىمىزدىڭ ەكونوميكاسىنىڭ وسۋىنە جانە ونىڭ تۇراقتىلىعىن ارتتىرۋعا ىقپال ەتۋگە باعىتتالعان. كەلىسىمنىڭ نەگىزگى ماقساتى - قازاقستاندىق جەكە كومپانيالاردىڭ ورەس قورىنىڭ قارجى قۇرالدارىنا قول جەتكىزۋىن جەڭىلدەتۋ ءۇشىن تۇراقتى پلاتفورما قۇرۋ. OPEC حالىقارالىق دامۋ قورىنىڭ نەگىزگى ميسسياسى - دامۋشى ەلدەردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىن قولداۋ.
- قور 50 جىل ىشىندە الەمنىڭ 125 ەلىندە 4 مىڭنان استام جوبانى ىسكە اسىرىپ، جالپى سوماسى 30 ميلليارد ا ق ش دوللارىنان استام قارجى ءبولدى. سوڭعى 20 جىلدا ورتالىق ازيا ەلدەرىنە 1,4 ميلليارد ا ق ش دوللارىنان استام ينۆەستيتسيا تارتىلعان. اتاپ ايتقاندا، كەلىسىم نورمالارى ۇزاق مەرزىمدى قارجىلاندىرۋدى، ينۆەستيتسيالاردى قورعاۋدى جانە ىنتىماقتاستىقتىڭ يكەمدى شارتتارىن قامتاماسىز ەتۋگە نەگىزدەلگەن، - دەدى سەناتور.
زاڭ نورمالارىمەن قازاقستان اۋماعىندا ورەس قورى تولىق زاڭدى تۇلعا رەتىندە تانىلىپ، تىكەلەي سالىقتاردان بوساتىلىپ، سونداي-اق وعان حالىقارالىق ۇيىمدارعا قاتىستى يممۋنيتەتتەر مەن ارتىقشىلىقتار بەرىلىپ وتىر. قورعا مەملەكەتتىك كەپىلدىكتەر بەرۋ قاجەت ەمەس بولعانىمەن، جەكە سەكتور جوبالارى ۇكىمەتپەن كەلىسىلەتىنى قاراستىرىلعان.
قور قىزمەتىنىڭ نەگىزگى باعىتتارى مىنالاردى قامتيدى:
- ينفراقۇرىلىمدى سالۋ جانە دامىتۋ؛
- كليماتتىڭ وزگەرۋىنە قارسى شارالار؛
- ازىق-تۇلىك قاۋىپسىزدىگى؛
- ەنەرگەتيكالىق اۋىسىمعا جاردەمدەسۋ؛
- سيفرلاندىرۋ جانە يننوۆاتسيالار؛
- شاعىن جانە ورتا بيزنەسكە ەكونوميكالىق مۇمكىندىكتەر جاساۋ.
سونداي-اق پالاتا دەپۋتاتتارى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە كۇزەت قىزمەتى، تۇرعىن ءۇي قاتىناستارى جانە قۇقىق قورعاۋ قىزمەتى ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭدى قاراپ، ماقۇلدادى.
زاڭنىڭ نەگىزگى ماقساتى - كۇزەت قىزمەتىن جۇزەگە اسىراتىن سۋبەكتىلەردىڭ قىزمەتىن جەتىلدىرۋ، قارۋ يەلەرىنە قويىلاتىن تالاپتاردى كۇشەيتۋ، قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ، ارناۋلى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ، ازاماتتىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرى مەن اسكەري قىزمەتشىلەردى تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋ جانە تۇرعىن ءۇي تولەمدەرىن جۇزەگە اسىرۋ ءتارتىبىن جەتىلدىرۋ.
زاڭ نورمالارى كۇزەت قىزمەتى مەن قارۋ اينالىمى سالاسىنداعى مەملەكەتتىك باقىلاۋدى كۇشەيتۋگە جانە كۇزەت قىزمەتتەرىن ۇسىنۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا ارنالعان. زاڭنىڭ نەگىزگى مىندەتتەرىنىڭ قاتارىندا قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ، ارناۋلى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ، ازاماتتىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرى مەن اسكەري قىزمەتشىلەردى تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋ جانە تۇرعىن ءۇي تولەمدەرىن جۇزەگە اسىرۋ ءتارتىبىن جەتىلدىرۋ، سونداي-اق، قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنداعى كادر ساياساتىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ سياقتى ناقتى باعىتتار بار.
پالاتا وتىرىسىنىڭ سوڭىندا سەناتورلار حالىقتى الاڭداتقان وزەكتى ماسەلەلەر تۋرالى دەپۋتاتتىق ساۋالدارى جولدادى. اتاپ ايتقاندا، اندرەي لۋكين ينۆەستورلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋدى قامتاماسىز ەتۋ جانە ەلدەگى ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋ جونىندەگى شارالاردى كۇشەيتۋ قاجەت ەكەنىن ايتتى. ونىڭ سوزىنە قاراعاندا، بۇل باعىتتاعى جۇمىستى بۇگىندە ءرولى فورمالدى بولىپ قالىپ وتىرعان سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى ينۆەستيتسيالار كوميتەتىنىڭ فۋنكتسيونالىن قايتا قاراۋدان باستاۋ كەرەك.
ال بيبيگۇل جەكسەنباي ەلىمىزدىڭ زياتكەرلىك، رۋحاني جانە حالىقارالىق بەدەلىن قالىپتاستىرۋدا ستراتەگيالىق ءرول اتقاراتىن ماڭىزدى باعىت - مادەنيەت سالاسىنداعى پروبلەمالارعا نازار اۋداردى. ول شىعارماشىلىق ينكليۋزيانى جەتىلدىرۋ، زاماناۋي سيفرلىق تەحنولوگيالاردى دامىتۋ، مامانداردى كاسىبي جانە الەۋمەتتىك قولداۋدى قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا زاڭنامالىق وزگەرىستەر مەن ۇلتتىق ستاندارتتاردى ەنگىزۋ ماسەلەسىنە قاتىستى ماڭىزدى ۇسىنىستارعا توقتالدى.
مارلان جيەمباي