سەنات پەرۋمەن اراداعى ءبىرقاتار شارتتى راتيفيكاتسيالايدى

استانا. KAZINFORM - بۇگىن سەناتتىڭ جالپى وتىرىسى ءوتىپ، وندا سەناتورلار قازاقستان مەن پەرۋ اراسىنداعى ءۇش شارتتى راتيفيكاتسيالايدى.

سونىمەن جالپى وتىرىستىڭ كۇن تارتىبىنە مىنا ماسەلەلەر ەنگىزىلىپ وتىر:

- «قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن پەرۋ رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى قىلمىستىق ىستەر بويىنشا ءوزارا قۇقىقتىق كومەك تۋرالى شارتتى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭى تۋرالى؛

- «قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن پەرۋ رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى سوتتالعان ادامداردى بەرۋ تۋرالى شارتتى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭى تۋرالى؛

- «قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن پەرۋ رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى ۇستاپ بەرۋ تۋرالى شارتتى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭى تۋرالى.

ايتا كەتەرلىگى، بۇل شارتتاردى وسى جىلدىڭ اقپان ايىندا ءماجىلىس ەكى وقىلىمدا قابىلداعان بولاتىن.

«قازاقستان مەن پەرۋ اراسىنداعى قىلمىستىق ىستەر بويىنشا ءوزارا قۇقىقتىق كومەك تۋرالى شارتتى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭنىڭ نەگىزگى ماقساتى - تاراپتاردىڭ ءوزارا ىنتىماقتاستىعى مەن قىلمىستىق ىستەر بويىنشا ءوزارا قۇقىقتىق كومەك ارقىلى قىلمىستىڭ الدىن الۋ، تەرگەۋ، قىلمىستىق قۋدالاۋ جانە جولىن كەسۋ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ.

ءماجىلىستىڭ زاڭناما جانە سوت- قۇقىقتىق رەفورما كوميتەتىنىڭ مالىمەتىنشە، قۇجات اياسىندا ءوزارا قۇقىقتىق كومەك اقپارات بەرۋدى، ادامداردى انىقتاۋدى، ىزدەستىرۋدى، ءتىنتۋدى جانە جاۋاپ الۋدى، ساراپتاما جۇرگىزۋدى، دالەلدەمەلەر بەرۋدى، سونداي- اق تاراپتاردىڭ ۇلتتىق زاڭنامالارىندا كوزدەلگەن كومەكتىڭ باسقا دا نىساندارىن قوسا العاندا، ءبىرقاتار شارانى ىسكە اسىرۋدى كوزدەيدى.

سونىمەن قاتار ءماجىلىس «قازاقستان مەن پەرۋ اراسىنداعى سوتتالعان ادامداردى بەرۋ تۋرالى شارتتى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭدى دا قابىلدادى.

شارتتىڭ نەگىزگى ماقساتى - باس بوستاندىعىنان ايىرۋعا سوتتالعان ادامداردى وزدەرى ازاماتتارى سانالاتىن مەملەكەتتە جازاسىن وتەۋ ءۇشىن بەرۋ ءتارتىبى مەن شارتتارىن ايقىنداۋ ماسەلەلەرىندە ءتيىمدى ىنتىماقتاستىق ورناتۋ. قۇجات بويىنشا ءبىر تاراپتىڭ اۋماعىندا سوتتالعان ادام بەلگىلەنگەن جازانى وتەۋ ءۇشىن ەكىنشى تاراپتىڭ اۋماعىنا بەرىلۋى مۇمكىن.

ءۇشىنشى قۇجات - «قازاقستان مەن پەرۋ اراسىنداعى ۇستاپ بەرۋ تۋرالى شارتتى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ.

شارت تاراپتاردىڭ اۋماعىندا جۇرگەن، ۇستاپ بەرۋگە الىپ كەلەتىن قىلمىستارى ءۇشىن قىلمىستىق قۋدالاۋ ماقساتىندا نەمەسە سوتتىڭ زاڭدى كۇشىنە ەنگەن ۇكىمىن ورىنداۋ ءۇشىن ىزدەۋدە جۇرگەن كەز كەلگەن ادامدى ۇستاپ بەرۋ بولىگىندە مەملەكەتتەر اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى ورناتۋعا باعىتتالعان. قۇجاتتا ادامداردى ۇستاپ بەرۋدىڭ جانە ودان باس تارتۋدىڭ ناقتى نەگىزدەرى قاراستىرىلادى.

ەستەرىڭىزگە سالا كەتسەك، وتكەن اپتاداعى پالاتا وتىرىسىندا سەناتورلار «1993 -جىلعى 22-قاڭتارداعى ازاماتتىق، وتباسىلىق جانە قىلمىستىق ىستەر بويىنشا قۇقىقتىق كومەك پەن قۇقىقتىق قاتىناستار تۋرالى كونۆەنتسياعا وزگەرىستەر ەنگىزۋ تۋرالى حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» جانە «2002 -جىلعى 7-قازانداعى ازاماتتىق، وتباسىلىق جانە قىلمىستىق ىستەر بويىنشا قۇقىقتىق كومەك پەن قۇقىقتىق قاتىناستار تۋرالى كونۆەنتسياعا وزگەرىستەر ەنگىزۋ تۋرالى حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭداردى قاراپ، ماقۇلدادى.

ءبىرىنشى حاتتاما بويىنشا بايانداما جاساعان سەناتور جاننا اسانوۆانىڭ ايتۋىنشا، وتباسى قاتىناستارى مەن كامەلەتكە تولماعان بالالاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ سالاسىنداعى ترانسشەكارالىق جاعدايلاردى رەتتەيتىن حالىقارالىق قۇقىقتىق ستاندارتتاردىڭ ءمانى ەرەكشە.

بۇگىندە بالالارعا اليمەنت ءوندىرۋ سەكىلدى ماسەلەلەر تەك ۇلتتىق دەڭگەيدە شەشىلمەي، سونىمەن بىرگە مەملەكەتتەر اراسىنداعى ءوزارا قۇقىقتىق ۇيلەستىرۋدى تالاپ ەتەدى. وسى تۇرعىدا ۇسىنىلىپ وتىرعان زاڭنىڭ ماڭىزى زور. بۇل حاتتاما بالالاردىڭ قۇقىقتارىن حالىقارالىق دەڭگەيدە قورعاۋدى كۇشەيتەتىن، سوت اكتىلەرىن، ونىڭ ىشىندە سوت بۇيرىقتارىن تانۋ جانە ورىنداۋ راسىمدەرىن ۇيلەستىرەتىن ماڭىزدى قۇقىقتىق قۇرال سانالادى.

- قازىرگى ۋاقىتتا قازاقستاندا حالىقارالىق جانە شەتەلدىك سوت اكتىلەرىنە سۇيەنە وتىرىپ اتقارىلعان ىستەر تاجىريبەسى بۇل نورمالاردىڭ وزەكتىلىگىن راستايدى. 2020-2025 -جىلدار ارالىعىندا كامەلەتكە تولماعان بالالار مۇددەسىندە جۇرگىزىلگەن اتقارۋ وندىرىستەرىنىڭ سانى 100 دەن استامعا جەتىپ، جالپى قارىز سوماسى 47 ميلليون تەڭگە. بۇل كورسەتكىش ترانسشەكارالىق اليمەنت ءوندىرۋدىڭ كۇردەلىلىگىن جانە ءتيىمدى قۇقىقتىق شەشىمدەردىڭ ماڭىزدىلىعىن ايقىن كورسەتىپ وتىر. زاڭدى قابىلداۋ حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋعا جول اشىپ، بالالاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋدى جاڭا دەڭگەيگە كوتەرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى، - دەدى دەپۋتات.

ال ەكىنشى قۇجات بويىنشا ءسوز العان سەناتور قايرات تاستەكەيەۆتىڭ اتاپ وتۋىنشە، قۇجات كونۆەنتسيانىڭ ەرەجەلەرىنە ءبىرقاتار وزگەرىس ەنگىزۋدى كوزدەيدى.

اتاپ ايتقاندا:

- كونۆەنتسيا اياسىندا تانىلىپ، ورىندالۋعا جاتاتىن سوت اكتىلەرىنىڭ قاتارىن ازاماتتىق ىستەر بويىنشا سوت شەشىمدەرىمەن قاتار، كامەلەتكە تولماعان بالالارعا اليمەنت ءوندىرىپ الۋ تۋرالى سوت بۇيرىقتارىمەن تولىقتىرۋ ۇسىنىلادى. بۇل تۇزەتۋلەر اليمەنت مىندەتتەمەلەرى بويىنشا شەشىمدەردىڭ نەعۇرلىم ءتيىمدى ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتە وتىرىپ بالالاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋدى كۇشەيتۋگە ۇلكەن مۇمكىندىك بەرەدى؛

- شەشىمدى تانۋ جانە ورىنداۋ تۋرالى ءوتىنىشحات بەرۋ ءتارتىبىن بەلگىلەيتىن كونۆەنتسيانىڭ ءتيىستى بابى سوت بۇيرىقتارىنا قاتىستى دا قولدانۋدى كوزدەيتىن ەرەجەلەرمەن تولىقتىرىلادى؛

- بورىشكەرگە سوت بۇيرىعى تابىس ەتىلمەگەن نەمەسە جىبەرىلمەگەن جاعدايدا سوت بۇيرىعىن شىعارۋعا قاتىستى نەگىزدى قوسا وتىرىپ، شەشىمدەردى تانۋدان جانە ورىنداۋدان باس تارتۋ نەگىزدەرىنىڭ تىزبەسى كەڭەيتىلەدى.

- حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ كونۆەنتسياعا قاتىسۋشى مەملەكەتتەر اراسىنداعى حالىقارالىق-قۇقىقتىق ىنتىماقتاستىق تەتىگىن جەتىلدىرۋگە، سونداي-اق ۋاعدالاسۋشى تاراپتاردىڭ اۋماقتارىندا كامەلەتكە تولماعان بالالارعا اليمەنت ءوندىرىپ الۋ تۋرالى سوت بۇيرىقتارىن تانۋدى جانە ماجبۇرلەپ ورىنداۋدى قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى، - دەدى قايرات تاستەكەيەۆ.

كۇن تارتىبىنە شىعارىلعان ماسەلەلەر تالقىلانىپ بولعاننان كەيىن سەناتورلار دەپۋتاتتىق ساۋلادارىن جولدادى. اتاپ ايتقاندا، بەكبول ورىنباساروۆ باس پروكۋراتۋرانى جالپى ءۇي الاڭدارىن جوسىقسىز يەمدەنىپ الۋدىڭ جانە ساتۋدىڭ جولىن كەسۋگە شاقىردى. ول ءۇي يەلەرى جينالىستارىنىڭ حاتتامالارىن بۇرمالاعانى جانە كوندومينيۋمنىڭ ورتاق مۇلكىن ۇرلاعانى ءۇشىن اكىمشىلىك جانە قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىكتى كۇشەيتۋدى ۇسىندى.

ال تالعات ءجۇنىسوۆ 1-ساۋىردەن باستاپ اقمولا وبلىسىنداعى «اق-كول» جانە «جاقسى» ستانسالارىندا پويىزداردىڭ توقتاماۋىنا جول بەرەتىن شەشىمگە قاتىستى الاڭداۋشىلىق ءبىلدىرىپ، وسى ماسەلەگە ۇكىمەتتىڭ نازارىن اۋداردى.

سەناتوردىڭ ايتۋىنشا، مارشرۋتتاردىڭ بۇلاي وزگەرۋى كولىكتىڭ قولجەتىمدىلىگىن جانە ايماقتاعى 100 مىڭنان استام تۇرعىن ءۇشىن بازالىق قىزمەتتەردى الۋ مۇمكىندىگىن ايتارلىقتاي شەكتەيدى.