سايلاۋ ناۋقانى قارساڭىندا الەۋمەتتىك جەلىلەردە قولدانۋشىلاردان كىمگە داۋىس بەرۋدى جوسپارلايتىنىن، قاي پارتياعا سەنىم بىلدىرەتىنىن نەمەسە ەلدەگى ساياسي احۋالعا قاتىستى پىكىرىن سۇرايتىن انونيمدى ساۋالنامالار تارالا باستادى.
العاشقى قاراعاندا مۇنداي ساۋالنامالار قوعامدىق پىكىردى زەرتتەۋدىڭ قاراپايىم قۇرالى سياقتى كورىنۋى مۇمكىن. الايدا ءىس جۇزىندە ولاردىڭ باسىم بولىگى قوعامدىق پىكىردى انىقتاۋعا ەمەس، ونى قالىپتاستىرۋعا باعىتتالادى.
- مۇنداي جاريالانىمداردىڭ نەگىزگى ماقساتى - بەلگىلى ءبىر كوزقاراستى قوعامنىڭ باسىم بولىگى قولداپ وتىرعانداي اسەر قالىپتاستىرۋ. بۇل ءۇشىن بوتتار جەلىسى، تروللدەر فابريكالارى نەمەسە ونلاين-ساۋالنامالارداعى داۋىستاردى جاساندى تۇردە كوبەيتۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن «استروتۋرفينگ» سەرۆيستەرى پايدالانىلۋى مۇمكىن. ناتيجەسىندە كەز كەلگەن ادام قاجەتتى ناتيجەنى ءىس جۇزىندە «ساتىپ الىپ»، ونى كوپشىلىكتىڭ شىنايى پىكىرى رەتىندە كورسەتە الادى. بۇل - ادامنىڭ كوپشىلىك ۇستانعان كوزقاراسقا بەيىم تۇراتىن بەلگىلى پسيحولوگيالىق ءتاسىل. سوندىقتان مانيپۋلياتورلار قوعامنىڭ شىنايى پىكىرىن بىلۋگە ەمەس، الدىمەن «كوپشىلىك قولداپ وتىر» دەگەن يلليۋزيانى جاساپ، كەيىن سونى قوعامدىق كوڭىل-كۇيدىڭ «دالەلى» رەتىندە ۇسىنۋعا تىرىسادى، - دەپ ءتۇسىندىردى ورتالىق ماماندارى.
سونىمەن قاتار مۇنداي ساۋالنامالاردى ۇيىمداستىرۋشىلار ولاردىڭ ناتيجەسىنىڭ شىنايىلىعىنا ەشقانداي جاۋاپ بەرمەيدى. ولار داۋىس بەرۋگە ناقتى كىمنىڭ قاتىسقانىن، ءبىر پايدالانۋشىنىڭ قانشا رەت داۋىس بەرگەنىن، ناتيجەلەردىڭ قولدان بۇرمالانعانىن، ىرىكتەۋدىڭ قانداي قاعيداتپەن جۇرگىزىلگەنىن نەمەسە الىنعان دەرەكتەردىڭ ازاماتتاردىڭ ناقتى پىكىرىن قانشالىقتى كورسەتەتىنىن دالەلدەي المايدى. سول سەبەپتى دە سايلاۋ كەزەڭىندە قوعامدىق پىكىرگە ساۋالناما جۇرگىزۋ ءتارتىبى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىمەن قاتاڭ رەتتەلەدى.
«قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى سايلاۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسيالىق زاڭىنىڭ 28-بابىنىڭ 9-تارماعىنا سايكەس، قوعامدىق پىكىرگە ساۋالناما جۇرگىزۋگە الەۋمەتتىك زەرتتەۋلەر سالاسىندا كەمىندە 5 جىل تاجىريبەسى بار جانە بۇل تۋرالى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىن الدىن الا حاباردار ەتكەن زاڭدى تۇلعالار عانا قۇقىلى.
2026 -جىلعى 22-شىلدەدەگى جاعداي بويىنشا قازاقستان رەسپۋبليكاسى ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنا قوعامدىق پىكىرگە ساۋالناما جۇرگىزۋ تۋرالى، ءتيىستى قۇجاتتاردىڭ كوشىرمەلەرى قوسا ۇسىنىلعان، 6 زاڭدى تۇلعادان حابارلاما كەلىپ تۇسكەن. ولار:
1. «ەۋرازيالىق ينتەگراتسيا ينستيتۋتى» ج ش س
2. «DATAmetrics» ج ش س
3. «قوعامدىق ساياسات ينستيتۋتى» جەكە مەكەمەسى
4. «كەشەندى الەۋمەتتىك زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى - استانا» ج ق («سوتسيس-ا» ي ك س ي ق ق)
5. «قازاقستاندىق قوعامدىق دامۋ ينستيتۋتى» ك ە ا ق
6. «دەموكراتيا ينستيتۋتى» عىلىمي- زەرتتەۋ قاۋىمداستىعى» ق ب.
اتالعان ۇيىمدار عىلىمي نەگىزدەلگەن زەرتتەۋ ادىستەرىن قولدانادى، زەرتتەۋ ءادىسناماسىن، ىرىكتەۋ كولەمىن، ستاتيستيكالىق قاتەلىك شەگىن جاريالايدى جانە ۇسىنىلعان دەرەكتەردىڭ دۇرىستىعىنا جاۋاپ بەرەدى.
- ق ر اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكسىنىڭ 120-بابىنا سايكەس، سايلاۋ زاڭناماسىنىڭ تالاپتارىن بۇزا وتىرىپ قوعامدىق پىكىرگە ساۋالناما جۇرگىزگەنى، سونداي-اق ونىڭ ناتيجەلەرىن مىندەتتى مالىمەتتەرسىز نەمەسە زاڭدا بەلگىلەنگەن تالاپتاردى بۇزا وتىرىپ جاريالاعانى ءۇشىن جاۋاپتىلىق كوزدەلگەن. ەگەر الەۋمەتتىك جەلىلەردە كوپشىلىكتىڭ پىكىرى رەتىندە ۇسىنىلعان انونيمدى ساۋالنامالاردى كورسەڭىز، ولاردىڭ ناتيجەسىنە سىني تۇرعىدان قاراڭىز. شىنايى الەۋمەتتانۋلىق زەرتتەۋ داۋىستار سانىمەن ەمەس، عىلىمي ءادىسناماعا، اشىقتىققا جانە تەكسەرىلەتىن دەرەكتەرگە نەگىزدەلەدى. ال ونلاين-ساۋالنامالارداعى ناتيجەلەردى ساناۋلى مينۋتتىڭ ىشىندە جاساندى تۇردە وزگەرتۋگە بولادى، - دەپ ەسكەرتتى جالعان اقپاراتقا قارسى ءىس-قيمىل ورتالىعى.