ساۋد ارابياسى مەن پاكىستان اسكەري كۇشىن بىرىكتىردى

استانا. قازاقپارات - يزرايلدىڭ كاتار استاناسى دوحاعا شابۋىلى ساۋد ارابياسىنىڭ قورعانىسقا قاتىستى ۇستانىمىن وزگەرتتى. ويتكەنى يەمەندەگى حۋسيتتەرگە قارسى وپەراتسيا جۇرگىزۋگە اتتانىپ بارا جاتىرمىز دەگەن سىلتاۋمەن يزرايل اۋە كۇشتەرى ەر-ريادتى الداپ سوققان.

 ءسويتىپ، اۋە كەڭىستىگى ارقىلى دوحاعا كىرىپ، حاماس وكىلدەرى وتىرعان عيماراتقا بومبا تاستايدى. ا ق ش تاراپىنان بەرىلگەن قاۋىپسىزدىك كەپىلدىگىنە قاراماستان بيىل كاتار ءبىر ەمەس، ەكى رەت بومبالاندى. پرەزيدەنت ترامپتىڭ بەرگەن ۋادەسىنىڭ ساياسي سالماعى بولماعانىنا كوز جەتكىزگەن ساۋد ارابياسى قورعانۋدىڭ باسقا جولىن تاپقان سىڭايلى. تاقاۋدا كورولدىكتىڭ تاق مۇراگەرى مۇحاممەد بەن سالمان مەن پاكىستان پرەمەر-ءمينيسترى شاحباز شاريف بىرلەسىپ قورعانۋ تۋرالى كەلىسىمگە قول قويدى. قۇجاتتى «يسلاماباد پاكتىسى» دەپ اتادى.

 قايرات بەكوۆ، ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى، ايماقتىق ماسەلەلەردى زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ ساراپشىسى:

 - بۇل كەلىسىم-شارتتىڭ ساۋد ارابياسى ءۇشىن ماڭىزى - كورشىلەس، باسقا الپاۋىت مەملەكەتتەرگە بەلگى جىبەرۋ سياقتى. ءبىز سوعىسامىز دەپ ايتىپ تۇرعان جوق. ءبىراق، قاجەت بولسا، بىزدە پاكىستانمەن وسىنداي وداق بار. مۇنى ەستەرىڭىزدە الا جۇرسەڭىزدەر دەگەن بەلگى جىبەرىپ وتىر.

پاكىستان دا ساۋد ارابياسىمەن قورعانىس سالاسىندا ارىپتەستىكتى ەكونوميكالىق تيىمدىلىك ءۇشىن قۇرىپ وتىر. ۇندىستانمەن اراسى قايتا ۋشىقسا، يسلاماباد ەر-ريادتان اسكەري ەمەس، ءبىرىنشى كەزەكتە قارجىلاي كومەك سۇراۋى مۇمكىن. سونداي-اق مۇسىلمان ەلدەرى اراسىندا بەدەلى ارتادى. كورولدىك ارقىلى ايماققا ىقپالىن جۇرگىزە الادى، دەيدى ساراپشىلار. ايتا كەتەيىك، پاكىستان - الەمدە يادرولىق قارۋعا يە جالعىز مۇسىلمان مەملەكەتى. 

دجون گەمبرەلل، Associated Press ساراپشىسى:

 - قازىر پاكىستاننىڭ يادرولىق ارسەنالىندا 170 وقتۇمسىق ساقتاۋلى. ونى ىرگەلەس جاتقان ءۇندىستانعا قارسى تەجەۋ قۇرالى رەتىندە پايدالانىپ وتىر. ەندى ەر-رياد بۇل كەلىسىمدى يزرايلگە قارسى ەسكەرتۋ رەتىندە قولدانۋى مۇمكىن.

يزرايل مەن ءۇندىستان الاڭداۋلى

 يزرايل ساۋد ارابياسى قورعانىس پاكتىسىن جەلەۋ ەتىپ، جاسىرىن تۇردە اسكەري باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋى مۇمكىن، دەپ قاۋىپتەنەدى. ەكى جاقتى كەلىسىمگە قاتىستى ءۇندىستان دا الاڭداپ وتىر. جالپى بىلتىر ساۋد ارابياسى مەن پاكىستان ەڭ ءىرى اسكەري بيۋدجەتكە يە وتىز ەلدىڭ قاتارىنا كىردى. 

 ستوكگولم بەيبىتشىلىكتى زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ مالىمەتى بويىنشا، ەر-رياد تىزىمدە 7-ورىندا تۇر. قورعانىسقا 80 ميلليارد دوللار بولگەن. بۇل جالپى ىشكى ءونىمنىڭ 7 پايىزىنان اسادى. ال پاكىستان 29-ورىندى يەلەندى. اسكەري شىعىندارى - 10 ميلليارد دوللار. بۇل ەلدىڭ جالپى ىشكى ءونىمنىڭ 3 پايىزىنا تەڭ.

 دجون گەمبرەلل، Associated Press - ساۋد ارابياسى پاكىستاننىڭ اسكەري يادرولىق باعدارلاماسىن قارجىلاندىرعان ەلدەردىڭ ءبىرى. سونداي-اق 1990 -جىلداردىڭ سوڭىندا پاكىستان العاشقى يادرولىق سىناقتارىن وتكىزگەن كەزدە ساۋديتتەر بۇل ەلگە تاۋلىگىنە 50000 باررەل مۇنايدى تەگىن جەتكىزىپ تۇرعان. وسىلايشا ا ق ش سانكسياسىنا ۇشىراعان يسلامابادقا قولداۋ بىلدىرگەن.

«يسلاماباد پاكتىسى» تەك ەكى ەلمەن شەكتەلمەيدى. وعان وزگە مەملەكەتتەردىڭ قوسىلۋعا مۇمكىندىگى بار. قازىر يران، قاتار، مىسىر مەن بىرىككەن اراب امىرلىكتەرى سەكىلدى ايماقتاعى ءبىرقاتار ەل قىزىعۋشىلىق تانىتقان. ساراپشىلاردىڭ ءبىرى «تاياۋ شىعىستا بولاشاقتا اسكەري اليانس قۇرىلۋى مۇمكىن. پاكىستان مەن ساۋد ارابياسىنىڭ كەلىسىمى سونىڭ العىشارتى»، - دەسە، ەندى ءبىرى ايماقتاعى ەلدەردە اۋىزبىرشىلىك جوق. سوندىقتان تاياۋ شىعىستا ناتو- عا بالاما كۇش پايدا بولۋى ەكىتالاي، دەپ سانايدى.

قايرات بەكوۆ، ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى، ايماقتىق ماسەلەلەردى زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ ساراپشىسى:

 - پارسى شىعاناعى ەلدەرىنىڭ يادرولىق الەۋەتىن دامىتۋعا شەكتەۋ بولعاندىقتان، پاكىستان سياقتى ەلمەن ىنتىماقتاستىق دامىتۋعا مۇددەلى بولادى. ءبىراق بۇل جەردە ءبىر نارسەنى ءتۇسىنۋ كەرەك. ەرتەڭ ساۋد ارابياسىنا يادرولىق زىمىراندارىن جىبەرەدى، دەپ كۇتۋدىڭ قاجەتى جوق. سەبەبى پاكىستاننىڭ يادرولىق قارۋ-جاراعى تولىعىمەن دەرلىك ءۇندىستانعا قاراي باعىتتالعان.

ساۋد ارابياسى مەن پاكىستان اراسىنداعى اسكەري ىنتىماقتاستىق قانشالىقتى ءتيىمدى؟ ەرتەڭگى كۇننىڭ ەنشىسىندەگى ماسەلە. ءبىراق، بۇل كەلىسىم تاياۋ شىعىستاعى ستراتەگيالىق كۇشتەر تەپە-تەڭدىگىن وزگەرتۋى بەك مۇمكىن، دەيدى ساراپشىلار.

24.kz