ال يەمەندەگى حۋسيتتەردىڭ بۇل ەلدىڭ مۇناي ەكسپورتىنا قاۋىپ ءتوندىرۋى ماسەلەنى ودان ءارى ۋشىقتىرۋى مۇمكىن. بەس اي بويى تاياۋ شىعىستاعى قاقتىعىسقا ارالاسپاۋعا تىرىسقان ساۋد ارابياسىنىڭ شىدامى تاۋسىلعان ءتارىزدى. قازىر كورولدىككە بىردەن ءۇش قارسىلاسى - يران جانە ونىڭ يراك پەن يەمەندەگى وداقتاستارى قاۋىپ ءتوندىرىپ تۇر. كەيىنگى اپتادا ساۋد ارابياسى يەمەندىك حۋسيتتەر مەن يسلام مەملەكەتى قولداۋ كورسەتىپ وتىرعان يراكتاعى قارۋلى توپتاردىڭ اۋە شابۋىلدارىنا ۇشىرادى. وسىدان سوڭ كورولدىك قۇراما شتاتتارمەن بىرىگىپ، جاۋاپ رەتىندە يراك اۋماعىنا سوققى جاسادى. بۇل ايماقتاعى قاقتىعىستىڭ ءورشىپ جاتقانىن كورسەتەدى.
فارحان حاك، ب ۇ ۇ باس حاتشىسى رەسمي وكىلىنىڭ ورىنباسارى:
- ەگەر تاراپتار كەلىسسوزدەرگە قايتا ورالماسا، قاقتىعىس كەڭەيۋى مۇمكىن. بۇل ۇدەرىستى قازىردىڭ وزىندە بايقاپ وتىرمىز. اسكەري ءىس-قيمىلدارعا قاتىسۋشىلار سانىنىڭ ارتۋى، وزگە ەلدەردىڭ ارالاسۋى جاعدايدى بۇرىنعىدان دا ناشار دەڭگەيگە جەتكىزۋى مۇمكىن. بۇعان جول بەرۋگە بولمايدى.
ساۋد ارابياسىنىڭ مۇناي ەكسپورتى شەكتەلدى
مۇناي - ساۋد ارابياسى ەكونوميكاسىنىڭ تىرەگى. ورمۋز بۇعازى جابىلعان سوڭ، كورولدىك مۇناي تاسىمالى كولەمىن بارىنشا ارتتىردى. شامامەن تاۋلىگىنە 5 ميلليون باررەلگە دەيىن جەتكىزدى. ونى «شىعىس- باتىس» مۇناي قۇبىرى ارقىلى قىزىل تەڭىز جاعالاۋىنداعى يانبۋ ەكسپورتتىق تەرمينالىنا جىبەردى. سول جەردەن قارا التىن تانكەرلەرگە تيەلىپ، اراب تەڭىزى ارقىلى ازيا نارىقتارىنا جونەلتىلدى.
ال ەندى ەر-ريادتى الاڭداتىپ وتىرعان ماسەلە - حۋسيتتەردىڭ قىزىل تەڭىزدەگى ساۋديالىق كەمەلەرگە شابۋىل جاساي باستاۋى. بۇدان قىزىل تەڭىزدىڭ وڭتۇستىگىندەگى باب ءال-ماندەب بۇعازى ارقىلى كەمە قاتىناسىنا قاۋىپ ءتونىپ تۇر. ساۋد ارابياسى الداعى ءۇش جىل ىشىندە قىزىل تەڭىز ارقىلى مۇناي ەكسپورتىن تاۋلىگىنە شامامەن 9 ميلليون باررەلگە دەيىن ارتتىرۋدى جوسپارلاپ وتىر. الايدا ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، باب ءال-ماندەب قاۋىپسىز بولماسا، بۇل بالاما باعىتتا دا تاۋەكەلدەر كوبەيەدى. ال حۋسيتتەر تاراپىنان شابۋىلدار جالعاسا بەرسە، الەمدە مۇناي باعاسى تاعى قىمباتتاۋى مۇمكىن.
مۇحاممەد ءال-باشا، تاياۋ شىعىستاعى قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرى جونىندەگى ساراپشى:
- حۋسيتتەر ساياسي جانە ەكونوميكالىق جەڭىلدىكتەرگە قول جەتكىزۋ ءۇشىن كەمە قاتىناسىنا جانە مۇناي ينفراقۇرىلىمىنا شابۋىلداپ جاتىر. ولار قىزىل تەڭىزدى قارسىلاستارىنا قىسىم جاساۋ الاڭىنا اينالدىرىپ وتىر.
ساۋد ارابياسىندا بيۋدجەت تاپشى
قازىردىڭ وزىندە ساۋد ارابياسى قاقتىعىس سالدارىنان ايتارلىقتاي ەكونوميكالىق شىعىنعا ۇشىرادى. بيىل العاشقى ءۇش ايدا ەلدە 2018 -جىلدان بەرگى ەڭ ءىرى توقساندىق بيۋدجەت تاپشىلىعى تىركەلدى. كورولدىكتىڭ كوپتەگەن اۋقىمدى جوبالارى قىسقارتىلدى. بۇل تاپشىلىق ءبىر جاعىنان الەمدىك نارىقتا مۇناي باعاسىنىڭ قىمباتتاۋى ەسەبىنەن وتەلىپ وتىر. الايدا مۇناي ءوندىرۋ مەن ەكسپورتتا ىركىلىستەر تۋىنداسا، بۇل كىرىس كوزىنە دە قاۋىپ تونەدى.
كەيىنگى ونجىلدىقتا ەر- رياد شەتەلدىك ينۆەستيتسيا تارتۋعا جانە ەلدى ايماقتاعى جەتەكشى ەكونوميكالىق ورتالىققا اينالدىرۋعا باسىمدىق بەرىپ كەلدى. «سوندىقتان ايماقتاعى قاقتىعىستى ودان ءارى ءورشىتىپ، سوعىسقا بەلسەنە ارالاسۋعا قۇلىقسىز»، - دەيدى ساراپشىلار.
ايماقتاعى جانجالدىڭ قاق ورتاسىندا قالعان كورولدىك يەمەندەگى حۋسيتتەردىڭ شابۋىلدارىنان قىزىل تەڭىزدەگى كەمە قاتىناسىن قورعاۋ ءۇشىن حالىقارالىق كواليتسيا قۇرۋعا ۇمتىلۋدا. قازىر بۇل باستامانى ونداعان مەملەكەتپەن تالقىلاپ جاتىر.
24.kz