ۇلى بريتانيا ۇكىمەت باسشىسى ءتىپتى قونىستانۋشىلاردى «لاڭكەس» دەپ اتادى. حالىقارالىق سوت تا باتىس جاعالاۋدا قونىس سالۋدى زاڭسىز دەپ تانىعان. ءبىراق بۇعان قاراپ جاتقان يزرايل جوق. بۇل جاقتا ءۇيدى قاپتاتىپ سالا بەرمەك.
12 مەملەكەت باتىس جاعالاۋداعى ەۆرەي قونىستارىنا قارسى سانكسيا جاريالادى. باسىم بولىگى - ەۋروپا ەلدەرى. تىزىمدە سونداي-اق ۇلى بريتانيا، يسلانديا جانە كانادا بار. يمپورتقا تىيىم سالىنعان تاۋارلارعا نەگىزىنەن باتىس جاعالاۋ جەرىندە وسىرىلەتىن اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرى، ونىڭ ىشىندە مەدجۋل قۇرماسى، ءجۇزىم، كوكونىستەر، شاراپ، وڭدەلگەن ازىق-تۇلىك ونىمدەرى جاتادى.
ب ۇ ۇ- نىڭ گۋمانيتارلىق ماسەلەلەردى ۇيلەستىرۋ باسقارماسىنىڭ مالىمەتىنە سايكەس، باتىس جاعالاۋداعى وتباسىلاردىڭ شامامەن 16 پايىزى كۇنكورىس كوزى رەتىندە اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنا تاۋەلدى. ەندى بۇل سانكسيادان جەرگىلىكتى بيزنەس شىعىنعا باتىپ، تاياقتىڭ ۇشى جازىقسىز جۇمىسشىلارعا تيۋى ىقتيمال.
موزەس گازي، يزرايل قونىسىنداعى قۇرما فەرماسىنىڭ باسقارۋشىسى:
- بىرىنشىدەن، وتە وكىنىشتى. سانكسيا ەنگىزگەن مەملەكەتتەردىڭ تۇرعىندارى مەنىڭ كەرەمەت قۇرمالارىمنان ءدام تاتا المايتىن بولدى. ەكىنشىدەن، زارداپ شەگەتىن مەن ەمەس. ەگەر مەن جۇمىسسىز قالسام، ەلىم ماعان قولداۋ كورسەتەدى. مەن قولاستىمداعى پالەستينالىق جۇمىسشىلاردى ايايمىن. ويتكەنى ولارعا ەشكىم كومەكتەسپەيدى. ەگەر ءونىمدى ەۋروپاعا ساتا الماسام، كاسىبىمدى توقتاتۋعا تۋرا كەلەدى. وزگە ەلدە وتىرىپ، «ءبىز پالەستيناعا كومەكتەسىپ جاتىرمىز!» دەپ ايتۋ وڭاي. ءبىراق شىن مانىندە ولار قاراپايىم حالىققا ەمەس، پالەستينالىق ساياساتكەرلەرگە عانا بولىسىپ جاتىر.
باتىس جاعالاۋداعى جاعداي بارعان سايىن ۋشىعىپ جاتىر. قازىر ايماقتا 150-گە جۋىق يزرايل تاراپى ماقۇلداپ، زاڭداستىرعان قونىس بار. ال رۇقساتسىز، بەيرەسمي سالىنعان قونىستار ودان دا كوپ. بىلتىر قونىستانۋشىلاردىڭ تاراپىنان جاسالعان شابۋىل سالدارىنان 1 مىڭنان استام ادام جارالاندى. بيىل زورلىق-زومبىلىق ارەكەتتەرى ودان ءارى كۇشەيدى. تامىز ايىنا دەيىن 23 پالەستينالىق يزرايل قونىستانۋشىلارىنىڭ قولىنان مەرت بولدى.
دجۋلي نورمان، Chatham House تاياۋ شىعىس جانە سولتۇستىك افريكا باعدارلاماسىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى:
- مەن باتىس جاعالاۋعا 20 جىلدان استام ۋاقىت بويى بارىپ ءجۇرمىن جانە قازىرگىدەي قاۋىپتى بۇرىن-سوڭدى كورگەن ەمەسپىن. يزرايلدىك قونىستانۋشىلار تاراپىنان پالەستينالىقتارعا قارسى زورلىق-زومبىلىق پەن شابۋىلدار جيىلەپ كەتتى. ايماقتا رەسمي جانە بەيرەسمي يزرايل قونىستارى وتە كوپ.
بۇدان ءبىر عاسىردان استام ۋاقىت بۇرىن، ياعني 1917 -جىلى ۇلى بريتانيا پالەستينادا ەۆرەي حالقى ءۇشىن ۇلتتىق وشاق قۇرۋدى قولداپ، بالفۋر دەكلاراتسياسىن قابىلداعان ەدى. ەندى لوندون يزرايلدىڭ ارەكەتىنە قاتىستى قاتاڭ ۇستانىمعا كوشتى. مەملەكەت يزرايل قونىستارىندا وندىرىلگەن تاۋارلاردىڭ يمپورتىنا تىيىم سالۋمەن عانا شەكتەلمەيدى. سول قونىستاردىڭ كەڭەيۋىنە ىقپال ەتەتىن قۇرىلىس، ينفراقۇرىلىم، قارجى جانە جىلجىمايتىن مۇلىك سالالارىندا قىزمەت كورسەتەتىن ناقتى كومپانيالار مەن جەكە تۇلعالارعا دا سانكسيا ەنگىزەدى. ۇلىبريتانيا سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ەد ميليبەند قونىستانۋشىلاردى «لاڭكەس» دەپ اتادى. يزرايل جاۋاپ رەتىندە شىعىس يەرۋساليمدەگى بريتانيالىق كونسۋلدىقتى جاپتى.
ەد ميليبەند، ۇلى بريتانيانىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى:
- بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ انىقتاماسىنا سايكەس، ەتنيكالىق تازالاۋ - بەيبىت تۇرعىنداردى بەلگىلى ءبىر گەوگرافيالىق اۋماقتان كۇش قولدانۋ ارقىلى ماجبۇرلەپ ىعىستىرۋعا باعىتتالعان قاساقانا ساياسات. ۇلى بريتانيا ۇكىمەتى باتىس جاعالاۋدا لاڭكەستىك ارەكەتتەرگە باراتىن قونىستانۋشىلار پالەستينالىقتارعا قارسى ەتنيكالىق تازالاۋ جۇرگىزىپ جاتقانىن مويىندايدى ءارى زاڭسىز دەپ سانايدى. ءبىراق يزرايل بۇعان كوز جۇمىپ وتىر.
24.kz