قازىر نەمىس ۇكىمەتىن الاڭداتقان باستى ماسەلە وسى. ويتكەنى كانسلەر فريدريح مەرتستىڭ كەيىنگى مالىمدەمەسى دە ا ق ش پەن ەۋروپا اراسىنا جىك تۇسكەنىن انىق كورسەتتى. ول قارت قۇرلىق ەلدەرىن باتىستان تاۋەلسىز بولۋعا شاقىردى.
گەرمانيا، ەشبورن فريدريح مەرتس، گەرمانيا كانسلەرى:
- وتە وكىنىشتى. ءبىراق ترانساتلانتيكالىق، ياعني ا ق ش پەن ەۋروپا قارىم-قاتىناسى وزگەردى. دەسە دە، وتكەنمەن ءومىر ءسۇرۋ ءبىزدى العا جەتەلەمەيدى. ەۋروپا قۇراما شتاتتاردان دەربەس بولۋى كەرەك. ويتكەنى، قازىر الەمدە دەموكراتيانى تۋ ەتىپ، دامي باستاعان ەل كوپ. ال ولار ەۋروپامەن ارىپتەستىك ورناتقىسى كەلەدى. بۇل سەرىكتەستىك ءوزارا قۇرمەت پەن سەنىمدىلىككە نەگىزدەلۋى كەرەك.
فريدريح مەرتستىڭ ايتۋىنشا، ا ق ش-تىڭ ساۋدا ساياساتى مەن گرەنلاندياعا كوز سالۋىنا قارسى تۇرۋ ءۇشىن ەۋروپا «كۇش ساياساتىن» ۇيرەنۋى كەرەك. الايدا گەرمانيادا قۇراما شتاتتارداعى التىن قورىن ەلگە قايتارۋعا قاتىستى ساراپشىلاردىڭ پىكىرى ەكىۇداي. ءبىرى: امەريكاعا تاۋەلدىلىكتى ازايتۋ قاجەت دەسە، ەندى ءبىرى بۇل جاعدايدى ودان بەتەر ۋشىقتىرۋى مۇمكىن دەپ سانايدى.
كارستەن يۋنيۋس، J. Safra Sarasin بانكىنىڭ باس ەكونوميسى:
- التىندى ءىس جۇزىندە قايتارۋ قيىن ەمەس. ا ق ش- تا ساقتالعان قۇيمالاردى ءبىر جەرگە جيناسا، شامامەن تورتكە ءتورت مەتر بولادى. وعان بۋندەسبانك قويمالارىنان ورىن تابۋعا بولاتىنى انىق.
كلەمەنس فۋەست ەكونوميكالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ پرەزيدەنتى:
- ءدال قازىر التىندى ا ق ش-تان شىعارۋ وتقا ماي قۇيعانمەن بىردەي. بۇل ويدان ازىرگە باس تارتقان ءجون. گەرمانيا مەن قۇراما شتاتتار اراسى دۇرىستالعان كەزدە وسى ماسەلەنى قايتا كوتەرۋگە بولادى.
گەرمانيا الەمدە التىن قورى بويىنشا ا ق ش-تان كەيىن ەكىنشى ورىندا تۇر. «گارديان» باسىلىمىنىڭ دەرەگى بويىنشا، ونىڭ ۇشتەن ءبىرى ماينداعى فرانكفۋرتتا، 37 پايىزى - نيۋ- يوركتە، 10 پايىزى - لوندوندا، قالعانى - پاريجدە ساقتاۋلى. جالپى امەريكادا گەرمانيانىڭ 1200 توننا التىنى بار. مۇنىڭ قۇنى - 185 ميلليارد ەۋرو. بۇل ەلدەگى جالپى ىشكى ءونىمنىڭ 3,7 پايىزىنا تەڭ. ءار ازاماتقا شاققاندا 2 مىڭ 200 ەۋرودان كەلەدى.
باعالى مەتال ارنايى تۇردە شەتەلگە شىعارىلعان جوق. قورلار و باستا وسى ەلدەردە قۇرىلعان. ويتكەنى، باعالى مەتالدى الەمنىڭ ەڭ بەدەلدى بانكتەرىندە ساقتاۋ اسكەري قاقتىعىستار، تابيعي اپات، توتەنشە جاعدايلار، ۇرلىق سەكىلدى قاۋىپتەن قورعانۋدىڭ سەنىمدى جولى سانالاتىن. سونداي-اق، التىننىڭ نيۋ-يوركتە بولۋى گەرمانيا ءۇشىن ساۋدانى جەڭىلدەتىپ كەلدى.
گەرمانيادا بۇل ماسەلەنىڭ قىزۋ تالقىلانۋىنا الەمدىك نارىقتا التىن باعاسىنىڭ شارىقتاپ كەتۋى دە اسەر ەتتى. وتكەن جىلى باعالى مەتال 64 پايىزعا قىمباتتاسا، بيىل بۇل ءوسىم 25 پايىزعا جەتتى. وسى اپتادا التىن قۇنى مىڭ قۇبىلدى. 5 مىڭ 600 دوللارعا دەيىن كوتەرىلىپ، كەيىن 10 پايىزا ءبىر-اق قۇلدىرادى.
ايتسە دە، بەدەلدى JPMorgan بانكىنىڭ بولجامى بويىنشا جىل اياعىنا دەيىن ونىڭ ۋنتسياسى 6 مىڭ 300 دوللارعا دەيىن ءوسۋى مۇمكىن. بۇل ارادا التىننىڭ بۋى الەمنىڭ ءبىرقاتار ەلىندە دۇربەلەڭ تۋعىزدى. ادامدار جاپپاي كەزەككە تۇرىپ، التىن قۇيما مەن زەرگەرلىك بۇيىمداردى تالاسىپ ساتىپ الىپ جاتىر.
ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنا قاراعاندا، الەمدەگى گەوساياسي تۇراقسىزدىق، ا ق ش قارىزىنىڭ ءوسۋى مەن عالامدىق ساۋدا جۇيەسىنىڭ وزگەرۋى، بەلگىسىزدىكتىڭ ەتەك جايۋى ينۆەستورلاردى التىنعا كوبىرەك سەنىم ارتۋعا يتەرمەلەپ وتىر.
ق ح ر، بەيجىڭ سۋرنامەد باو، ساراپشى
- قور نارىعى، جالپى ەكونوميكا دا قۇبىلمالى. ەرتەڭ نە بولاتىنىن بولجاۋ قيىن. ال قولىڭىزدا التىن بولسا، ول بانككە دە، ۆاليۋتاعا دا تاۋەلدى ەمەس، ياعني قۇنىن ساقتاپ تۇراتىن اكتيۆ. ونى تەك ينۆەستيتسيا رەتىندە ەمەس، زەرگەرلىك بۇيىم ەتىپ تاعۋعا بولادى. قاجەت بولسا، ساتىپ اقشاعا دا اينالدىرۋعا بولادى.
گەرمانيا حالقى اراسىندا دا «التىن ءوز جەرىمىزدە ساقتالۋى ءتيىس» دەگەن كوزقاراس باسىم. مۇنى Civey قوعامدىق پىكىر ينستيتۋتى جۇرگىزگەن ساۋالناما كورسەتتى. زەرتتەۋگە قاراعاندا، نەمىستەردىڭ 70 پايىزى باعالى مەتالل قورىن ەلگە قايتارىلعانىن قالايدى. گەرمانيانىڭ التىن- ۆاليۋتا قورىنا قاتىستى شەشىمدى ورتالىق بانك، ياعني بۋندەسبانك قابىلدايدى. ال ەلدىڭ باس بانكيرى يو-ا-حيم ناگەل: «التىندى ا ق ش- تان شۇعىل قايتارۋدىڭ ازىرگە قاجەتتىلىگى جوق»، - دەيدى.
24.kz