قۇيىلمالى بالمۇزداق دەنساۋلىققا قاۋىپتى مە - ەپيدەميولوگ جاۋابى
الماتى. KAZINFORM - جازدىڭ اپتاپ ىستىعىندا بالمۇزداققا سۇرانىس ارتادى، ءبىراق كەيدە ول دەنساۋلىققا قاۋىپ توندىرەدى.
«سۋىق دەسەرت» وتكىر ىشەك ينفەكتسياسىنا نەمەسە تاعامنان ۋلانۋعا اكەلۋى مۇمكىن. وسىعان بايلانىستى الماتى قالالىق سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق باقىلاۋ دەپارتامەنتى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى گاۋھار قاتكەنوۆا كوشەدە ساتىپ الىنعان بالمۇزداقتى قاۋىپسىز تۇتىنۋعا بايلانىستى كەيبىر جايتتارعا نازار اۋدارۋدى سۇرايدى.
قۇيىلمالى بالمۇزداق نەسىمەن قاۋىپتى؟
اپپاراتتاردان قۇيىلعان نەمەسە فرەزەرلىك بالمۇزداق، ەگەر سانيتاريالىق نورمالار مەن ەرەجەلەر ساقتالماسا، قاۋىپتى بولۋى مۇمكىن. كوبىنەسە كوشە ساۋدا نۇكتەلەرىنىڭ كاسىپكەرلەرى اپپاراتتاردى ۋاقتىلى جۋۋدى جانە وڭدەۋدى جۇرگىزبەيدى، مەديتسينالىق تەكسەرۋدەن جانە گيگيەنالىق وقىتۋدان وتپەگەن ادامدارعا جۇمىسقا جىبەرىلەدى.
«سونىمەن قاتار، جەكە گيگيەنا شارتتارىنىڭ بولماۋىنا بايلانىستى ساتۋشىلار كليەنتكە جۋىلماعان قولمەن قىزمەت كورسەتۋ مۇمكىندىگىنە يە. ويتكەنى، جاقىن جەردە قاراپايىم جاعدايلار جوق-سۋ، جۋعىش زاتتار، ساتۋشىعا دايىن قوسپانى اكەلەدى، ول ونى كوشەدەگى قۇرىلعىعا قۇيىپ، بىرنەشە كۇن بويى ساۋدا جاسايدى. ءبىراق قوسپانىڭ قاي جەردە جانە قانداي جاعدايدا دايىندالعانى بەلگىسىز، سەحقا سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق قورىتىندىنىڭ بولۋى، بارلىق گيگيەنالىق تالاپتار ورىندالدى ما، جوق پا بەلگىسىز. جوعارىدا ايتىلعانداردى ەسكەرە وتىرىپ، سىرتتا قۇيىلعان بالمۇزداق جەۋگە كەڭەس بەرىلمەيدى. كەز- كەلگەن تاعام سياقتى، بالمۇزداقتى قولدى جۋعاننان كەيىن جەۋ كەرەك بولماسا، قولدى انتيسەپتيكپەن نەمەسە باكتەرياعا قارسى مايلىقتارمەن سۇرتۋ كەرەك. ەگەر ءسىز كوشەدە جۇرسەڭىز جانە ءبىر نەمەسە باسقا ءونىمدى تۇتىنعىڭىز كەلسە، قولىڭىزدا قانشا ميكروبتار بار ەكەنىن جانە ولاردى اسقازانعا نە تاسىمالداۋعا بولاتىنى تۋرالى ويلانىڭىز»، - دەيدى مامان.
ساتىپ الۋشىلاردى بالمۇزداق قۇيىلعان ۆافلي دا قىزىقتىرادى. الايدا، ول اشىق قوراپتا جاتىپ قالۋى ىقتيمال.
«ەگەر بالمۇزداق قوسپالارى دايىندالاتىن سەحتىڭ قىزمەتى ءۇشىن سانيتاريالىق- ەپيدەميولوگيالىق قورىتىندىنى راسىمدەۋ قاجەت بولسا، وندا ساۋدا نۇكتەلەرى (كوشە اپپاراتتارىن قوسا العاندا) الماتى قالاسىنىڭ اۋداندىق سانيتاريالىق- ەپيدەميولوگيالىق باقىلاۋ باسقارماسىنا قىزمەتتىڭ باستالعانى تۋرالى حابارلاما بەرۋى ءتيىس»، - دەپ ءتۇسىندىردى گاۋھار قاتكەنوۆا.
بالمۇزداقتى قالاي تاڭداۋ كەرەك؟
مامانىڭ ايتۋىنشا، بالمۇزداقتى زاۋىتتىق قاپتامادا، سانكتسيالانعان ساۋدا وبەكتىلەرىندە ساتىپ العان ءجون. ويتكەنى ول سانيتاريالىق نورمالارعا سايكەس كەلەتىن جاعدايلاردا دايىندالادى جانە ورالادى.
«سونىمەن قاتار، ءبىز ءاردايىم قاپتامانىڭ تۇتاستىعىن جانە تاڭبالاۋداعى اقپاراتتى تەكسەرىپ وتىرۋ كەرەك ەكەنىن ەسكە سالعىمىز كەلەدى، وندا مىنالار كورسەتىلۋى كەرەك: ءوندىرۋشى، اتاۋى، تازا سالماعى، باعاسى، ستاندارتتىڭ بەلگىلەنۋى، ءونىمنىڭ شىعارىلعان كۇنى جانە ونىڭ جارامدىلىق مەرزىمى. بۇل اقپارات كورسەتىلمەگەن بالمۇزداقتى ساتىپ الماعان دۇرىس»، - دەپ اتاپ ءوتتى ەپيدەميلوگ.
كاسىپكەر بالمۇزداق ساتۋ ءۇشىن قانداي جاعدايلار جاساۋى كەرەك؟
كاسىپكەر بارلىق سانيتاريالىق نورمالار مەن ەرەجەلەردىڭ ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتۋى كەرەك، مىسالى:
— بالمۇزداق قۇيۋعا ارنالعان اپپاراتتارعا تۇراقتى سانيتاريالىق قىزمەت كورسەتۋ (ءار قۇيۋ الدىندا اپپارات تسەحتىڭ ارنايى جابدىقتالعان جۋۋ بولىمىندە وڭدەلۋى ءتيىس).
— پەرسونالدا مەديتسينالىق تەكسەرۋدەن وتكەنى تۋرالى بەلگىلەرى بار مەديتسينالىق كىتاپشالاردىڭ بولۋى ءتيىس.
— تەمپەراتۋرالىق رەجيمدى جانە جابدىقتىڭ تازالىعىن قوسا العاندا، بالمۇزداقتى ساقتاۋ جانە وتكىزۋ شارتتارىن ساقتاۋ.
«الماتى قالاسى بويىنشا بالمۇزداق تۇتىنۋمەن بايلانىستى تاماقتان ۋلانۋ جانە توپتىق اۋرۋلار تىركەلگەن جوق»، - دەدى گاۋھار قاتكەنوۆا .
ەپيدەميولوگ بالمۇزداق ساتىپ العاندا قالا تۇرعىندارىنا كەلەسى جايتتارعا نازار اۋدارۋدى ۇسىنادى:
- ءونىمدى ساقتاۋ جانە ساتۋ شارتتارىنا، اۆتوماتتىڭ سانيتاريالىق جاعدايىنا؛
- بالمۇزداقتى تاراتۋ تالاپتارى، ياعني ساتۋشىنىڭ سىرتقى ءتۇرى، تازا ارنايى كيىمنىڭ بولۋى، تاراتۋ كەزىندە بىررەتتىك قولعاپتى پايدالانۋىنا جانە تاعى باسقالارى؛
- ەگەر ءسىز ونىڭ ءپىشىنىن جوعالتقانىن بايقاساڭىز، ساتىپ الۋدان باس تارتىڭىز. بۇل دەگەنىمىز، ول بىرنەشە رەت ەرىگەن بولۋى مۇمكىن، جانە بۇل ونىمدەگى ميكروبتاردىڭ كوبەيۋىنە اكەلەدى؛
- ءتۇرلى-ءتۇستى، قىشقىل - ۋلى سارى نەمەسە قىزعىلت ءتۇستى بار بالمۇزداقتى ساتىپ الماڭىز. ول زياندى بوياعىشتارعا تولى بولۋى مۇمكىن؛
- قاپتاماعا نازار اۋدارىڭىز، ول مىنالاردى كورسەتۋى كەرەك: ءوندىرۋشى، اتاۋى، تازا سالماعى، باعاسى، ستاندارتتىڭ بەلگىلەنۋى، ءونىمنىڭ شىعارىلعان كۇنى جانە جارامدىلىق مەرزىمى. بۇل اقپاراتتار كورسەتىلمەگەن بالمۇزداقتى ساتىپ الماعان دۇرىس؛
- بالمۇزداق قالا كوشەلەرىندە جانە كۇماندى جەرلەردە ساتىلاتىن «ولشەپ» ساتىپ الماعانىڭىز ءجون، ويتكەنى ول كوبىنەسە مەرزىمى ءوتىپ كەتەدى، جانە بۇل ونىمگە قانداي-دا ءبىر قۇجاتتامانى ۇسىنۋ تالابى، ادەتتە، ءساتسىز اياقتالادى؛
- ەگەر ءسىز شارلار تۇرىندە ءارتۇرلى قوراپتاردان الىنعان ءىلۋلى بالمۇزداق ساتىپ الساڭىز، بالمۇزداق قاسىقتىڭ قاي جەردە ساقتالاتىنىن قاداعالاڭىز - ول سۋدا ساقتالماۋى كەرەك؛
- ساپالى بالمۇزداقتىڭ قۇرىلىمى قانت پەن مۇزدىڭ ناقتى بولشەكتەرىنسىز بىركەلكى بولۋى كەرەك. ەگەر بالمۇزداق مۇز كريستالدارىمەن جابىلعان بولسا، ونى ەرىتىپ، قايتادان مۇزداتقىشقا سالعان بولۋى مۇمكىن. ساتىپ الۋدان باس تارتقان ءجون.
جوعارىدا اتالعان بارلىق ۇسىنىستاردى ورىنداۋ وتكىر ىشەك ينفەكتسيالارىمەن جانە تاماقتان ۋلانۋدان اۋلاق بولۋعا كومەكتەسەدى.