قازاق اۋىلىندا وسكەن 18 جاستاعى جىگىت ءۇشىن بۇل شەشىم تاۋەكەل عانا ەمەس، تاعدىرىن تولىق وزگەرتكەن قادام بولدى.
بۇگىندە ول سەربيا مەن سلوۆاكياداعى قيىن كەزەڭدەردەن ءوتىپ، پولشاداعى «گريف» كلۋبىمەن كەلىسىمشارتقا جاقىن ءجۇر. قىتايدان شىققان ەتنيكالىق قازاق فۋتبولشىسى El.kz تىلشىسىنە بەرگەن سۇحباتىندا ەۋروپاداعى ءومىرى، جالعىزدىق، ۆيزا ماسەلەسى، قازاقستانعا دەگەن كوزقاراسى جانە كاسىبي فۋتبولداعى ارمانى تۋرالى اشىق ايتتى.
قازاق اۋىلىنان باستالعان ارمان
تالپىن قىتايدىڭ شينجاڭ ايماعىنداعى ىلە وڭىرىندە دۇنيەگە كەلگەن. بالالىق شاعى قازاق اۋىلىندا وتكەن. ونىڭ ايتۋىنشا، فۋتبولعا دەگەن قىزىعۋشىلىق كىشكەنتاي كۇنىنەن باستالعان. اۋەلدە دوستارىمەن كوشەدە دوپ قۋىپ جۇرگەن قاراپايىم بالانىڭ بۇل حوببيى ۋاقىت وتە ومىرلىك ماقساتىنا اينالىپتى.
كىشكەنتايىمنان سپورتقا جاقىن بولدىم. اسىرەسە فۋتبولعا قىزىعۋشىلىعىم قاتتى ەدى. العاشىندا دوستارمەن جاي عانا كوشەدە وينايتىنبىز. كەيىن ۋاقىت وتە فۋتبولدىڭ مەن ءۇشىن جاي حوببي ەمەس ەكەنىن ءتۇسىندىم. بۇل سپورت ماعان ەركىندىك، ماقسات جانە ءتارتىپ بەردى. سودان بەرى فۋتبول مەنىڭ ءومىر جولىما اينالدى، - دەيدى تالپىن.
ول قىتايداعى فۋتبول جۇيەسىن دە جاقسى بىلەدى. ايتۋىنشا، ينفراقۇرىلىم مەن مۇمكىندىك بار بولعانىمەن، كاسىبي دەڭگەيگە جەتۋ وتە قيىن.
قىتايدا فۋتبول ينفراقۇرىلىمى جامان ەمەس. مۇمكىندىك بار، فۋتبولعا كوڭىل ءبولىنىپ جاتىر. ءبىراق باسەكەلەستىك وتە ۇلكەن. كوپ تالانتتى جاستار بار، الايدا بارىنە بىردەي جول اشىلا بەرمەيدى. سول سەبەپتى كاسىبي دەڭگەيگە جەتۋ ءۇشىن تەك تالانت جەتكىلىكسىز دەپ ويلايمىن. ەڭ باستىسى - ءتارتىپ، تۇراقتىلىق جانە دۇرىس ورتا، - دەيدى فۋتبولشى.
«كەتپەسەم، ءومىر بويى وكىنەتىندەي سەزىندىم»
تالپىننىڭ ومىرىندەگى ەڭ اۋىر ءارى ەڭ ماڭىزدى شەشىم فۋتبول الاڭىندا ەمەس، مەكتەپ قابىرعاسىندا قابىلدانعان. قىتاي جاستارى ءۇشىن تاعدىر شەشەتىن «گاۋكاۋ» ەمتيحانىنا ءبىر كۇن قالعاندا ول ءبارىن تاستاپ، سەربياعا كەتۋدى تاڭداعان. بۇل شەشىم ونىڭ ءومىرىن تولىق وزگەرتتى.
ارينە قورقىنىش بولدى. ويتكەنى الدا نە كۇتىپ تۇرعانىن بىلمەدىم. ءبىراق ىشىمدە فۋتبولدى سوڭىنا دەيىن بايقاپ كورۋ كەرەك دەگەن سەزىم وتە كۇشتى ەدى. ەگەر سول كەزدە كەتپەسەم، كەيىن ءومىر بويى وكىنەتىندەي كورىندى. سوندىقتان تاۋەكەلگە باردىم. ول مەنىڭ ومىرىمدەگى ەڭ قيىن ءارى ەڭ ماڭىزدى شەشىمدەردىڭ ءبىرى بولدى، - دەيدى تالپىن.
بۇل شەشىمدى اتا-اناسى دا بىردەن قابىلداي قويماعان. ويتكەنى ولار ۇلىنىڭ تۇراقتى ءومىر سۇرگەنىن قالاعان.
باسىندا اتا-اناما دا وڭاي بولعان جوق. كەز كەلگەن اتا-انا بالاسىنىڭ قالىپتى ءارى تۇراقتى جولمەن جۇرگەنىن قالايدى عوي. ءبىراق ۋاقىت وتە مەنىڭ فۋتبولعا جاي قىزىعىپ ەمەس، شىنايى سەنىممەن قاراپ تۇرعانىمدى ءتۇسىندى. قازىر ولار ماعان ۇلكەن مورالدىق قولداۋ كورسەتەدى. سول قولداۋ مەن ءۇشىن وتە ماڭىزدى، - دەيدى ول.
سەربياداعى جالعىزدىق پەن ۇلكەن فۋتبولدىڭ شىندىعى
قازاق اۋىلىندا وسكەن جاس جىگىت ءۇشىن ەۋروپاعا جالعىز كەتۋ رومانتيكادان گورى ومىرمەن كۇرەسكە كوبىرەك ۇقساپتى. سەربياداعى العاشقى كەزەڭدە ءتىل دە، ورتا دا، ادامداردىڭ مەنتاليتەتى دە بوتەن بولعان.
سەربياعا العاش بارعان كەزدە جالعىزدىق قاتتى سەزىلدى. كەيدە اقشا، قۇجات، تۇرمىس جاعىنان دا قيىن ساتتەر بولدى. ءبارى جاڭا بولدى: ءتىل باسقا، ورتا باسقا، ءومىر سالتى باسقا. ءبىراق قازىر ارتقا قاراپ وتىرسام، سول قيىندىقتاردىڭ ءبارى مەنى شىڭداعانىن تۇسىنەمىن. سول كەزەڭدەر ماعان تاجىريبە بەردى ءارى مىنەزىمدى قالىپتاستىردى، - دەيدى فۋتبولشى.
تالپىن سەربيا فۋتبولىنىڭ دەڭگەيى مەن تالاپتارى ءوزىن قاتتى وزگەرتكەنىن ايتادى. ونىڭ سوزىنشە، مۇندا تەك تالانت جەتكىلىكسىز.
سەربيا فۋتبولى وتە قاتال ءارى كاسىبي. اسىرەسە ءتارتىپ، اگرەسسيا، فيزيكالىق دايىندىق قاتتى بايقالادى. جاتتىعۋدا دا، ويىندا دا ءبارى ءوز ورنىن ساقتاپ قالۋعا تىرىسادى. ماعان ەڭ قاتتى اسەر ەتكەنى - فۋتبولشىلاردىڭ مەنتاليتەتى. ولار وتە اش، باسەكەگە ءاردايىم دايىن بولادى، - دەيدى ول.
«قاراپايىم ورتادان شىققان كەزدە كوپ ادام سەنبەيدى»
تالپىن ءوزىن العا جەتەلەگەن كۇش - ءوزىن دالەلدەۋگە دەگەن ىشكى موتيۆاتسيا بولعانىن ايتادى. ونىڭ سوزىنشە، قاراپايىم ورتادان شىققان بالاعا كوپشىلىك سەنە بەرمەيدى.
مەنىڭ باستى موتيۆاتسيام - ءوزىمدى دالەلدەۋ بولدى. قاراپايىم ورتادان شىققان كەزدە كوپ ادام سەنبەيدى. ءبىراق مەن وزىمە مۇمكىندىك بەرىپ كورگىم كەلدى. فۋتبول ارقىلى ءومىرىمدى دە، ورتامدى دا وزگەرتۋگە بولادى دەگەن سەنىم بولدى. كەيدە ءدال سونداي سەنىم ادامدى العا سۇيرەيدى دەپ ويلايمىن، - دەيدى تالپىن.
قازىر ول ءوزىن ەۋروپالىق فۋتبول مادەنيەتىنە جاقىنىراق سەزىنەدى. ويتكەنى ءدال وسى جەردە فۋتبولدىڭ قارقىنى مەن باسەكەسىن شىنايى تۇسىنگەن.
قىتايدا فۋتبولعا العاشقى قادامدارىمدى جاسادىم. ءبىراق ەۋروپادا فۋتبولدىڭ باسقا دەڭگەيىن كوردىم. مۇندا ينتەنسيۆتىلىك پەن مەنتاليتەت مۇلدە بولەك. قازىر ءوزىمدى ەۋروپالىق فۋتبول مادەنيەتىنە جاقىنىراق سەزىنەمىن. سەبەبى مۇندا ءار كۇن سەن ءۇشىن كۇرەس سياقتى وتەدى، - دەيدى فۋتبولشى.
«قاي جەردە جۇرسەم دە قازاق ەكەنىمدى جاسىرمايمىن»
قىتايدا دۇنيەگە كەلسە دە، تالپىن ءوزىن ءارقاشان قازاق رەتىندە سەزىنەتىنىن ايتادى. ونىڭ سوزىنشە، مادەنيەت پەن ءتىل ونى قازاقستانعا جاقىنداتا تۇسكەن.
مەن قازاق مادەنيەتىمەن ءوسىپ، قازاق تىلىندە تاربيەلەندىم. سوندىقتان قاي جەردە جۇرسەم دە ءوز تامىرىمدى جاسىرمايمىن. كوپ ادام مەنىڭ قازاق ەكەنىمدى بىلگەندە قىزىعۋشىلىقپەن قارايدى. ءوز ۇلتىڭدى ماقتانىشپەن ايتۋ قالىپتى نارسە دەپ ويلايمىن، - دەيدى ول.
ول قازاقستان فۋتبولىن دا تۇراقتى باقىلاپ وتىرادى. اسىرەسە ۇلتتىق قۇرامانىڭ ويىندارىن جىبەرمەۋگە تىرىساتىنىن ايتتى.
ماعان اسحات تاعىبەرگەننىڭ تاجىريبەسى مەن مىنەزى ۇنايدى. سونىمەن قاتار ماكسيم سامورودوۆ سياقتى جاس ويىنشىلاردىڭ دامۋىن قىزىق كورەمىن. قازىر قازاقستان فۋتبولىندا ءوسىپ كەلە جاتقان جاڭا بۋىن بار سياقتى. بۇل قۋانتادى، - دەيدى تالپىن.
قازاقستان فۋتبولى تۋرالى پىكىرى قانداي؟
قازاقستان فۋتبولىنا سىرت كوزبەن قارايتىن ويىنشى رەتىندە ونىڭ دا ءوز كوزقاراسى بار. تالپىننىڭ ايتۋىنشا، قازاقستاندا تالانتتى فۋتبولشىلار بار، ءبىراق جاس ويىنشىلاردى تۇراقتى دامىتاتىن جۇيە ءالى دە تولىق قالىپتاسا قويماعان. ونىڭ پىكىرىنشە، كوپتەگەن فۋتبولشىعا ۋاقىت پەن تۇراقتى مۇمكىندىك جەتىسپەيدى.
مەنىڭشە، ەڭ ماڭىزدى ماسەلە - تۇراقتىلىق پەن جۇيە. قازاقستاندا تالانتتار كوپ. ءبىراق سول تالانتتى ۇزاق مەرزىمدە دۇرىس دامىتىپ، تۇراقتى ءوسىرۋ ماڭىزدى. جاس فۋتبولشىلارعا دۇرىس ورتا مەن تۇراقتى مۇمكىندىك كەرەك دەپ ويلايمىن، - دەيدى ول.
سونىمەن قاتار جاس فۋتبولشى ءۇشىن اقشا ەمەس، تاجىريبە ءبىرىنشى ورىندا بولۋى كەرەك دەپ ەسەپتەيدى.
ارينە، اقشا ماڭىزدى. ءبىراق جاس فۋتبولشى ءۇشىن ەڭ باستىسى - ويىن تاجىريبەسى مەن دامۋ. ەگەر سەن ويناماساڭ، وسپەيسىڭ. قازىر مەن ەڭ الدىمەن دەڭگەيىمدى كوتەرۋگە جانە تۇراقتى ويناۋعا كوڭىل ءبولىپ ءجۇرمىن. قالعان نارسە ۋاقىتپەن كەلەدى دەپ ويلايمىن، - دەيدى فۋتبولشى.
پولشاداعى جاڭا مۇمكىندىك
قازىر تالپىن پولشاداعى «گريف» كلۋبىمەن جۇمىس ىستەپ جاتىر. ونىڭ ايتۋىنشا، باستى ماقسات - تۇراقتى ويناپ، كەلەسى دەڭگەيگە كوتەرىلۋ.
قيىن ساتتەردە ءبارىن تاستاپ كەتكىم كەلگەن كەزدەر بولدى. اسىرەسە ۆيزا، قۇجات، قارجى ماسەلەلەرى قاتار كەلگەندە وڭاي ەمەس. ءبىراق ءدال سونداي كەزەڭدەردە ادامنىڭ بۇل جولدى شىنىمەن قالايتىنى بىلىنەدى دەپ ويلايمىن. مەن ءالى دە ءوزىمدى توقتاتقىم كەلمەيدى. ءالى دە العا قاراي ءجۇرىپ كورگىم كەلەدى، - دەيدى ول.
تالپىننىڭ بالا كۇنگى كۋميرى - كريشتيانۋ رونالدۋ. اسىرەسە پورتۋگاليالىق جۇلدىزدىڭ ەڭبەكقورلىعى مەن ءتارتىبى وعان ەرەكشە اسەر ەتكەن. ال جانكۇيەرلىك ەتەتىن كلۋبى - «رەال مادريد».
ءسوز سوڭىندا تالپىن قازىر بار نازارىن فۋتبول مانسابىنا اۋدارعانىن ايتتى. ال جەكە ءومىرىن كوپشىلىككە جاريا ەتپەگەندى ءجون كورەتىنىن جەتكىزدى. وسىلايشا ىلە وڭىرىندەگى قاراپايىم قازاق اۋىلىنان باستالعان جاس فۋتبولشىنىڭ جولى بۇگىندە ەۋروپانىڭ جاسىل الاڭدارىندا جالعاسىپ جاتىر.
اۆتور ديانا ورىنباسار