قىتاي عالىمدارى سولتۇستىك مۇزدى مۇحيتقا 16-عىلىمي ەكسپەديتسياعا اتتاندى

استانا. KAZINFORM - قىتاي عالىمدارى جۇما كۇنى لياونين پروۆينتسياسىنىڭ داليان قالاسىنان «سيۋەلۋن»، «سيۋەلۋن-2» جانە «تسزيدي» عىلىمي-زەرتتەۋ كەمەلەرىمەن سولتۇستىك مۇزدى مۇحيتقا 16-عىلىمي ەكسپەديتسياعا اتتاندى، دەپ حابارلايدى شينحۋا.

Фото: Синьхуа

قىتايدىڭ تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگى ۇيىمداستىرعان ەكسپەديتسياعا ءتورت كەمە - جوعارىدا اتالعان ءۇش كەمە مەن «تانسو-3» عىلىمي-زەرتتەۋ كەمەسى قاتىسادى. ەكسپەديتسيا بيىل قازان ايىنىڭ العاشقى ونكۇندىگىندە اياقتالادى دەپ جوسپارلانىپ وتىر.

ەكسپەديتسيا بارىسىندا جاھاندىق كليماتتىڭ وزگەرۋى جانە ونىڭ سالدارىن زەرتتەۋگە باسىمدىق بەرىلەدى. سولتۇستىك مۇزدى مۇحيتتىڭ نەگىزگى تەڭىز ايماقتارىندا تەڭىز مۇزى، گيدرولوگيا، بيولوگيا، ەكولوگيا جانە اتموسفەرالىق ورتا بويىنشا كەشەندى زەرتتەۋ مەن مونيتورينگ جۇرگىزىلەدى.

ەكسپەديتسيا جەتەكشىسى ۆان تسزينحۋەيدىڭ ايتۋىنشا، جاھاندىق جىلىنۋ سالدارىنان اركتيكانىڭ تابيعي ورتاسى بۇرىن-سوڭدى بولماعان قارقىنمەن وزگەرىپ جاتىر. اسىرەسە تەڭىز مۇزىنىڭ جەدەل ەرۋى بۇكىل ادامزاتتىڭ ءومىر ءسۇرۋى مەن تۇراقتى دامۋىنا تىكەلەي اسەر ەتەتىن جاھاندىق ماسەلەگە اينالعان.

ونىڭ ايتۋىنشا، قىتايدىڭ ۇزاق مەرزىمدى ءارى كەشەندى اركتيكالىق ەكسپەديتسيالارى جاھاندىق كليماتتىڭ وزگەرۋىنە قارسى ءىس-قيمىلعا جانە اركتيكا ءوڭىرىنىڭ ورنىقتى دامۋىنا عىلىمي نەگىز قالىپتاستىرۋدا ماڭىزدى ءرول اتقارادى.

ەكسپەديتسيا بارىسىندا حالىقارالىق عىلىمي قاۋىمداستىق ءۇشىن وزەكتى سانالاتىن اركتيكاعا قاتىستى ءبىرقاتار ماسەلە دە زەرتتەلەدى. اتاپ ايتقاندا، گاككەل جوتاسىنىڭ قالىپتاسۋ مەحانيزمى مەن مۇحيتتىق جەر قىرتىسىنىڭ ديناميكالىق ەۆوليۋتسياسىنا عىلىمي تالداۋ جۇرگىزىلەدى.

سونىمەن قاتار قىتاي عالىمدارى رەسەي، گەرمانيا جانە باسقا ەلدەردىڭ زەرتتەۋشىلەرىمەن بىرلەسكەن عىلىمي جۇمىستار اتقارادى. بۇل زەرتتەۋلەر قىتاي مەن حالىقارالىق قاۋىمداستىقتىڭ اركتيكانى تەرەڭىرەك تانىپ-بىلۋىنە، ونى قورعاۋعا جانە ءتيىمدى باسقارۋىنا عىلىمي نەگىز بولادى.

ايتا كەتەيىك، قىتاي عالىمدارى 10 مىڭ مەتر تەرەڭدىكتە ماتەريالداردى سىناۋ بويىنشا 537 كۇندىك زەرتتەۋدى اياقتاعانىن حابارلادىق.