پرەزيدەنت تەلەراديوكەشەنىنىڭ 30 جىلدىعىنا ارنالعان رەسپۋبليكالىق كينولەكتوريدىڭ كورسەتىلىمدەرى اياقتالۋعا جاقىن. قونايەۆ - فيلمدەر كورسەتىلگەن سوڭعى قالالاردىڭ ءبىرى. بيىل دەرەكتى كينو ورتالىعى ءوز تۋىندىلارىن ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندەگى كورەرمەندەرگە ۇسىندى.
قونايەۆتاعى كورسەتىلىم باعدارلاماسىندا «Aral» ، Travel Kazakhstan»، «تامشى» جانە «سەرت» فيلمدەرى بولدى. ولاردىڭ ءارقايسىسى جەكە تاقىرىپتى قوزعايدى. ءبىر قاراعاندا، فيلمدەردەگى تاقىرىپتار ءارتۇرلى: تارتىلىپ بارا جاتقان تەڭىز بەن بالىقشىنىڭ تاعدىرى، جويقىن سۋ تاسقىنى جانە تابيعي اپاتتى باستان وتكەرگەن ادامدار، ەكولوگيا مەن تۋريزم.
دەگەنمەن بۇل وقيعالاردىڭ ءبارىن بىرىكتىرەتىن ورتاق نارسە - ولاردىڭ شىنايى وقيعالارعا نەگىزدەلۋى. ءار كادردىڭ ارتىندا ناقتى وقيعا، ءاربىر وقيعانىڭ ارتىندا ونى باستان وتكەرگەن ادام بار. ءار فيلم وسى ادامداردىڭ تاعدىرىن ارقاۋ ەتە وتىرىپ، ەل تاريحىنىڭ ءبىر بولىگىن ەكران ارقىلى جەتكىزەدى. بۇل كورەرمەنگە سول وقيعالارعا تەرەڭىرەك ۇڭىلۋگە مۇمكىندىك بەردى.
الماتى وبلىسى ىشكى ساياسات باسقارماسىنىڭ باسشىسى تولەگەن كەنجەبەكوۆتىڭ ايتۋىنشا، وبلىس تۇرعىندارىنا كورسەتىلگەن فيلمدەر تابيعاتتى قورعاۋ سىندى وزەكتى ماسەلەلەردى كوتەرىپ، قورشاعان ورتاعا جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋعا ۇندەيدى.
- بۇل فيلمدەر ماعان كوپ وي سالدى. العاشقى فيلم ارال تەڭىزىنە ارنالعان. بۇگىندە قولدا بارىمىزدى باعالاۋ كەرەك. تابيعاتقا ۇقىپتى قاراۋ، تازالىقتى ساقتاۋ جانە قورشاعان ورتانى قورعاۋ مادەنيەتىن ودان ءارى قالىپتاستىرۋىمىز قاجەت، - دەدى تولەگەن كەنجەبەكوۆ.
ول ەكولوگيالىق جاۋاپكەرشىلىك جەكەلەگەن ءىس-شارالارمەن عانا شەكتەلمەۋى كەرەك ەكەنىن، كەرىسىنشە، كۇندەلىكتى مادەنيەتتىڭ ءبىر بولىگىنە اينالۋى ءتيىس ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
- پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقايەۆ ۇسىنعان «تازا قازاقستان» باعدارلاماسى ءبىر رەتتىك ناۋقان ەمەس ەكەنىنە كوز جەتكىزىپ وتىرمىز. بۇگىندە قورشاعان ورتاعا جاۋاپكەرشىلىكپەن جانە سانالى تۇردە قاراۋ مادەنيەتى قازىرگى ۇرپاقتىڭ بويىنا ءسىڭىپ، ءومىرىمىزدىڭ ءبىر بولىگىنە اينالىپ كەلەدى، - دەدى تولەگەن كەنجەبەكوۆ.
دەرەكتى كينو ورتالىعىنىڭ رەداكتورى ءارى سەناري اۆتورى نۇرلان قابداي قازاقستاننىڭ ءار وڭىرىندە وتكەن كورسەتىلىمدەر بارىسىندا كورەرمەندەردىڭ ەكولوگيالىق تاقىرىپقا ەرەكشە قىزىعۋشىلىق تانىتقانىن بايقاعان. سوزىنشە، دەرەكتى كينونىڭ ءمانى دە وسىندا - اۋقىمدى ماسەلەنى ناقتى ادامنىڭ ءومىرى ارقىلى كورسەتىپ، ونى كورەرمەنگە ءجىتى تۇسىندىرەدى.
- كاسپي مەن ارال ماسەلەسى تەك قازاقستانعا ءتيىستى ەمەس، بۇل - جاھاندىق پروبلەما. ەگەر كاسپيي 1980-1990-جىلدارداعى ارال تەڭىزىنىڭ تاعدىرىن قايتالاسا، بۇل الەمدىك دەڭگەيدەگى ەكولوگيالىق ماسەلەگە اينالادى. سوندىقتان «تامشى» فيلمى كورەرمەندەردىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋدىرىپ وتىر، - دەدى نۇرلان قابداي.
بۇل فيلم بۇۇ جاريالاعان حالىقارالىق ۆولونتەرلەر جىلى اياسىندا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقايەۆتىڭ باستاماسىمەن تۇسىرىلگەن. فيلمنىڭ تاقىرىبى ەلدەگى ەكولوگيالىق كۇن تارتىبىنە جاقىن. ول ازاماتتىق جاۋاپكەرشىلىككە، تابيعاتقا ۇقىپتى قاراۋعا جانە ەكولوگيالىق ماسەلەلەردى شەشۋگە اتسالىسۋعا ۇندەيدى.
فيلم ەپيزودتارىنىڭ بىرىندە جارالانعان ءبىرقازاننىڭ قۇتقارىلۋى باياندالادى. قاناتى سىنعان قۇستى جەرگىلىكتى تۇرعىندار تاۋىپ الىپ، ەرىكتىلەرگە حابارلاسادى. وسىلايشا ءبىرقازان الماتى حايۋاناتتار باعىنا جەتكىزىلدى.
فيلمدە كاسپي تەڭىزىنىڭ ەندەميگى - يتبالىقتى ساقتاۋ ماسەلەسى دە كوتەرىلگەن. وندا جاعالاۋدان قىرىلعان جانۋارلار تابىلعاننان كەيىن ەرىكتىلەر مەن مامانداردىڭ جۇرگىزگەن جۇمىسى، سونداي-اق زەرتتەۋ ءۇشىن بيوماتەريال الۋ پروتسەسى كورسەتىلەدى.
نۇرلان قابدايدىڭ ايتۋىنشا، «تامشى» فيلمىنىڭ نەگىزگى يدەياسى - كاسپيدىڭ ەكولوگيالىق ماسەلەلەرىنە نازار اۋدارۋمەن قاتار، ءار ادامنىڭ جەكە جاۋاپكەرشىلىگىن قالىپتاستىرۋ.
- «تامشىنىڭ» يدەياسى - تازالىق ءارقايسىمىزدان باستالۋى كەرەك دەگەن وي. ءبىز «تازا قازاقستان» دەيمىز. ءبىراق بۇل يدەيانىڭ شىن مانىندە جۇزەگە اسۋى ءۇشىن قوعامدا ەكولوگيالىق مادەنيەت قالىپتاسۋى قاجەت. ەگەر ءار ادام وزىنەن باستاپ، ءۇيىنىڭ اينالاسىن، اۋىلىن، قالاسىن نەمەسە ءوڭىرىن تازا ۇستاۋعا اتسالىسسا، ەكولوگيالىق جاعدايدى جاقسارتا الامىز، - دەدى ول.
كورەرمەندەردىڭ ءبىرى اياجان اسقار فيلمنەن العان اسەرىن ءبولىستى. ونىڭ ايتۋىنشا، تۋىندى قورشاعان ورتا الدىنداعى جەكە جاۋاپكەرشىلىگىنە دەگەن كوزقاراسىن وزگەرتكەن.
- تابيعاتتى قورعاۋ تەك ەكولوگتار مەن مەملەكەتكە بايلانىستى ەمەس، ءار ادام ءوز ۇلەسىن قوسا الادى. اسىرەسە ۋاقىتى مەن كۇشىن وسى ىسكە ارناپ جۇرگەن ەرىكتىلەرگە العىس ايتقىم كەلەدى. فيلمدى كورگەننەن كەيىن ولاردىڭ ەڭبەگىنىڭ قانشالىقتى ماڭىزدى ەكەنىن تۇسىنەسىڭ، - دەدى اياجان.
«حرونيكادان بولاشاققا» اتتى رەسپۋبليكالىق كينولەكتوري 2026-جىلعى 21-مامىردا استانادا باستالدى. كورسەتىلىمدەر بۇعان دەيىن قىزىلوردا، تۇركىستان، شىمكەنت، تاراز، اقتاۋ، اتىراۋ، ورال، اقتوبە، وسكەمەن، سەمەي، پاۆلودار، پەتروپاۆل، جەزقازعان، قاراعاندى، كوكشەتاۋ، قوستاناي جانە تالدىقورعان قالالارىندا ءوتتى.
كينولەكتوريدىڭ سوڭعى كورسەتىلىمى الماتى قالاسىندا بولادى.