بيومەتريا - ادامنىڭ بەت-بەينەسى مەن دەنە دەرەكتەرىن نەگىزگە الىپ، جەكە تۇلعانى انىقتايتىن تەحنولوگيا. وعان بەت-الپەت، الاقان، ساۋساق ءىزى سياقتى دەرەكتەر جاتادى. سول ارقىلى ءار ادامعا ءتان جەكە سيفرلىق بەينە جاسالادى. ساۋساقتاعى سىزىقتاردىڭ ورنالاسۋى، تەرەڭدىگى، ورنەگى ءبارى ءبىر-بىرىنە ۇقسامايدى. تۇلعانىڭ دەنە بىتىمىنە قاتىستى دەرەكتەر سيفرلىق جۇيەگە ەنگىزىلىپ، سول ارقىلى ءارتۇرلى تولەم قىزمەتتەرىن جىلدام ءارى وڭاي پايدالانۋعا مۇمكىندىك بەرىپ وتىر.
بۇگىندە بيومەتريالىق جۇيەلەر بانكتىك قوسىمشالار مەن تولەم سەرۆيستەرىندە كەڭىنەن قولدانىلادى. ال IT مامانى قانات احاتوۆتىڭ ايتۋىنشا، مۇنداي تەحنولوگيالاردا قاۋىپسىزدىك ماسەلەسى دە وزەكتى.
- «باسىڭىزدى مىنا جاققا بۇرىڭىز»، «جىميىڭىز» دەگەن سياقتى نۇسقاۋلار بەرىلەدى. وسى ساتتە جۇيە ءسىزدى كامەرا ارقىلى ءتۇسىرىپ، ءسىزدىڭ ءتىرى ادام ەكەنىڭىزدى انىقتايدى. ياعني بۇل جاي عانا فوتو ما، الدە ەكران الدىندا ناقتى وتىرعان ادام با سونى تەكسەرەدى. سونداي-اق بەتىڭىزدە ارنايى فيلترلەردىڭ، وڭدەۋدىڭ بار-جوعىن دا اجىراتادى. جۇيەنى الداۋ مۇمكىن ەمەس دەپ ايتۋ قيىن، سەبەبى قازىرگى زاماندا تەحنولوگيا دا، ونى اينالىپ ءوتۋ تاسىلدەرى دە قاتار دامىپ جاتىر. ءبىراق ونى الداۋ وتە قيىن. سوندىقتان مۇندا ەڭ باستى ماسەلە - دەربەس دەرەكتەردىڭ قورعالۋى بولىپ وتىر، - دەيدى ول.
قۇپيا سوزدەرمەن سالىستىرعاندا، مۇنداي دەرەكتەردى قولدان جاساۋ الدەقايدا كۇردەلى. سەبەبى جۇيە ونداعان پارامەتردى ەسكەرىپ، ادامنىڭ بەت-بەينەسىنىڭ ءۇش ولشەمدى مودەلىن قالىپتاستىرادى. الايدا قاۋىپسىزدىككە كەپىلدىك جوق. ەگەر بيومەتريالىق دەرەكتەر تاراپ كەتسە، ولاردى اۋىستىرۋ مۇمكىن بولمايدى. بۇل، ارينە، الاياقتىق ارەكەتتەردە پايدالانىلۋى مۇمكىن.
- بانكتەر جينايتىن دەرەكتەردى وتە مۇقيات قورعاۋى ءتيىس، ويتكەنى بۇل ەكى-ۇشتى ماسەلە. ءسىز بارلىق دەرەكتەردى، سونىڭ ىشىندە بيومەتريانى جينادىڭىز دەلىك، ال قانداي ءدا بىر سەبەپپەن ولار سىرتقا تاراپ كەتسە - بۇل بۇرىن قۇپياسوزدەرىڭىز تاراعاننان الدەقايدا قاۋىپتى. قۇپيا ءسوزدى وزگەرتۋگە بولادى، ال بەت-بەينەڭىزدى وزگەرتە المايسىز، - دەيدى قانات احاتوۆ.
سايكەستەندىرۋ دەرەكتەرىمەن الماسۋ ورتالىعى اي سايىن ميلليونداعان سۇرانىستى وڭدەيدى. پايدالانۋشىلاردىڭ دەربەس اقپاراتىن قورعاۋ ماقساتىندا ۇلتتىق بانك بيومەتريانى قولدانۋ كەزىندە دەرەكتەر قاۋىپسىزدىگىن كۇشەيتۋدىڭ قوسىمشا تەتىكتەرىن قاراستىرىپ جاتىر.
- بۇرىن شوتتى قاشىقتان اشۋ بارىسىندا بانكتەر س د ا و- نى دا، وزدەرىنىڭ ىشكى شەشىمدەرىن دە پايدالانا الاتىن. قاۋىپسىزدىك تالاپتارىن كۇشەيتۋ جانە الاياقتىق تاۋەكەلدەرىن ازايتۋ ءۇشىن ەندى شوتتى قاشىقتان اشۋ كەزىندە باستاپقى سايكەستەندىرۋ تەك مەملەكەتتىك جۇيە ارقىلى جۇرگىزىلەدى. بۇل جۇيە جەكە تۇلعالاردىڭ مەملەكەتتىك دەرەكتەر بازاسىمەن تىكەلەي بايلانىستا جۇمىس ىستەيدى، - دەدى قۇب تولەم جۇيەلەرى جانە سيفرلىق قارجى تەحنولوگيالارى دەپارتامەنتىنىڭ باس مامان-ەكونوميسى اسەل قابيەۆا.
زاڭناماعا سايكەس، ازامات بيومەتريالىق دەرەكتەرىن پايدالانۋدان باس تارتۋعا قۇقىلى. دەگەنمەن مۇنداي جاعدايدا كەيبىر سيفرلىق قىزمەتتەر قولجەتىمسىز بولۋى مۇمكىن.
MNU پروفەسسورى دانا وتەگەننىڭ ايتۋىنشا، سيفرلىق كودەكسكە سايكەس بيومەتريالىق سايكەستەندىرۋگە ماجبۇرلەۋگە بولمايدى.
- ەگەر مۇنداي جاعداي بولسا، جاۋاپكەرشىلىك قاراستىرىلعان. ادام بالاما سايكەستەندىرۋ تاسىلدەرىن پايدالانىپ، جەكە باسىن راستايتىن قۇجاتتاردى ءوزى ۇسىنا الادى. سونداي-اق ازامات بيومەتريادان باس تارتۋعا جانە كەيىن ءوز كەلىسىمىن كەرى قايتارىپ الۋعا قۇقىلى، - دەدى ول.
بيومەتريالىق وپەراتسيالار جىلدام ءارى ىڭعايلى. الايدا جەكە دەرەكتەردىڭ بارىنشا قورعالۋى ماڭىزدى. ساراپشىلار مۇنىڭ جاۋاپكەرشىلىگى تەك مەملەكەت پەن بانكتەرگە عانا ەمەس، سونىمەن قاتار پايدالانۋشىلاردىڭ وزدەرىنە دە تيەسىلى ەكەنىن ەسكە سالادى.
ايتا كەتەيىك، زاڭسىز قول جەتكىزۋ نەمەسە كيبەرشابۋىل انىقتالعان جاعدايدا ءتيىستى ۇيىمدار دەرەۋ شارا قابىلداۋعا مىندەتتى. ولار قاتەردىڭ الدىن الىپ، جۇيەنىڭ جۇمىسىن قالپىنا كەلتىرىپ، قاجەت بولعان جاعدايدا قوسىمشا قورعانىس شارالارىن ەنگىزۋى ءتيىس.
ارۋجان ماحمۋت