قازاقستانداعى رەفورمالار ورتالىق ازيا تۇراقتىلىعىنا اسەر ەتەدى - قىتايلىق ساراپشىلار

استانا. KAZINFORM - قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقايەۆ باستاماشى بولعان ساياسي رەفورمالار ەلدىڭ ۇزاقمەرزىمدى تۇراقتىلىعى مەن ينستيتۋتسيونالدىق ورنىقتىلىعىنىڭ نەگىزى بولىپ تابىلادى.

مۇنداي پىكىردى قىتايلىق ساراپشىلار Kazinform اگەنتتىگىنىڭ تىلشىسىنە پىكىر ءبىلدىردى.

ق ح ر مەملەكەتتىك كەڭەسى جانىنداعى دامۋ ماسەلەلەرىن زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ ەۋروپا جانە ازيا ەلدەرىنىڭ الەۋمەتتىك دامۋ زەرتتەۋلەرى ينستيتۋتى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى سيۋي تاونىڭ ايتۋىنشا، قازاقستان تاۋەلسىزدىك العان 35 جىل ىشىندەگى ەڭ ماڭىزدى ساياسي رەفورمالار كەزەڭىنە قادام باسىپ وتىر جانە بۇل وزگەرىستەردىڭ تاريحي ماڭىزى زور.

- كونستيتۋتسيالىق رەفورما - ەل تاۋەلسىزدىك العاننان بەرگى ەڭ اۋقىمدى ساياسي وزگەرىس. ول نەگىزگى زاڭنىڭ 40 تان استام بابىن قامتيدى. بۇل «ادىلەتتى قازاقستاندى» قالىپتاستىرۋ جولىنداعى اسا ماڭىزدى كەزەڭ، - دەدى ول.

ساراپشىنىڭ پىكىرىنشە، ەكى پالاتالى پارلامەنتتى ءبىر پالاتالى قۇرىلتايعا ترانسفورماتسيالاۋ جاھاندىق گەوساياسي تۇراقسىزدىق پەن وڭىرلىك سىن-قاتەرلەر جاعدايىندا ىشكى تۇراقتىلىقتى جانە ستراتەگيالىق دەربەستىكتى نىعايتۋ قاجەتتىلىگىمەن بايلانىستى. ال حالىق كەڭەسىن قۇرۋ جانە ۆيتسە-پرەزيدەنت ينستيتۋتىن قايتا ەنگىزۋ زاڭ شىعارۋ جانە كونسۋلتاتيۆتىك ورگانداردىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان.

ونىڭ ايتۋىنشا، ۇسىنىلعان شارالار بيلىك ينستيتۋتتارىنىڭ پرەزيدەنتتىك باسقارۋ ۆەرتيكالىمەن ۇيلەسىمدى جۇمىسىن قامتاماسىز ەتىپ، مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ ءبىرتۇتاس ءارى ءتيىمدى جۇيەسىن قالىپتاستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

- كونستيتۋتسيالىق رەفورما جونىندەگى كوميسسيانىڭ قۇرىلۋى جانە ونىڭ قۇرامىنىڭ كەڭ بولۋى جاڭا نەگىزگى زاڭ جوباسىن ازىرلەۋ كەزىندە قوعامنىڭ بارلىق توپتارىنىڭ ۇسىنىستارىن ەسكەرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل جۇرگىزىلىپ جاتقان رەفورمالاردىڭ سالماقتى ءارى اشىق سيپاتىن كورسەتەدى، - دەپ تولىقتىردى قىتايلىق ساراپشى.

وسىعان ۇقساس پىكىردى قىتاي حالىقارالىق ماسەلەلەر اكادەمياسىنىڭ ەۋرازيا ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى لي تسزىگو دا ءبىلدىردى.

ونىڭ ايتۋىنشا، كونستيتۋتسيالىق رەفورما جونىندەگى كوميسسيانىڭ باستى مىندەتى - حالىقتىڭ وزەكتى سۇرانىستارىنا ساي كەلەتىن جانە مەملەكەتتىك ينستيتۋتتاردىڭ تۇراقتىلىعى مەن ساياسي ساباقتاستىعىن نىعايتاتىن تۇزەتۋلەردى جان- جاقتى ءارى ينكليۋزيۆتى تۇردە پىسىقتاۋ.

- جۇرگىزىلىپ جاتقان رەفورمالار زاڭ شىعارۋ پروتسەسىن وڭتايلاندىرىپ، ستراتەگيالىق شەشىمدەر قابىلداۋدى جەدەلدەتۋگە، نورماتيۆتىك- قۇقىقتىق بازانى ەكونوميكانىڭ قاجەتتىلىكتەرىنە جانە ءىرى ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا بەيىمدەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. سونداي- اق بيلىك ساباقتاستىعىن ينستيتۋتسيونالدىق تۇرعىدا بەكىتىپ، توتەنشە جاعدايلار كەزىندە ساياسي تاۋەكەلدەردى ازايتۋعا جانە مەملەكەتتىك اپپاراتتىڭ تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋگە ىقپال ەتەدى، - دەدى لي تسزىگو.

ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا، قازىرگى رەفورمالار توپتاماسى قازاقستاندى جۇيەلى جاڭعىرتۋدىڭ جاڭا كەزەڭى رەتىندە قاراستىرىلادى. وزگەرىستەر باسقارۋ ۆەرتيكالىنىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋگە، ينۆەستيتسيالىق احۋالدى جاقسارتۋعا جانە ەلدى وزگەرىپ جاتقان حالىقارالىق جاعدايلارعا بەيىمدەۋگە باعىتتالعان.

لي تسزىگونىڭ پىكىرىنشە، ۇزاقمەرزىمدى پەرسپەكتيۆادا قالىپتاساتىن ساياسي جۇيە كونفيگۋراتسياسى قازاقستاننىڭ عانا ەمەس، تۇتاستاي ورتالىق ازيا ءوڭىرىنىڭ تۇراقتىلىعىنا دا وڭ اسەرىن تيگىزەدى.

ايتا كەتەيىك، پرەزيدەنت جاڭا اتا زاڭ جوباسى بويىنشا ۇسىنىستاردى مۇقيات قاراۋدى تاپسىردى.

 

تاستان تويانوۆ