مەملەكەت تۋريستىك ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا باسىمدىق بەرىپ، ۇلتتىق پاركتەردەگى جول، ينجەنەرلىك جەلى جانە سەرۆيستىك نىساندار ماسەلەسىن شەشۋگە كىرىستى.
ۇلتتىق پاركتەردەگى ينفراقۇرىلىم ماسەلەسى قالاي شەشىلىپ جاتىر؟
ق ر تۋريزم جانە سپورت مينيسترلىگى تۋريزم يندۋسترياسى كوميتەتى ءتوراعاسىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى نۇربول بايجانوۆتىڭ ايتۋىنشا، بۇعان دەيىن ەكوتۋريزم سالاسىندا ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا زاڭنامالىق كەدەرگىلەر بولعان.
- ۇلتتىق پارك اۋماعىندا ينفراقۇرىلىم سالۋ ءۇشىن جەر ۋچاسكەسىن اكىمدىك بالانسىنا وتكىزۋ قاجەت ەدى. بۇل ۇزاق ۋاقىتتى ءارى قوسىمشا شىعىنداردى تالاپ ەتەتىن. وتكەن جىلدان باستاپ زاڭناماعا وزگەرىستەر ەنگىزىلدى. ەندى اكىمدىكتەر ۇلتتىق پاركپەن كەلىسۋ ارقىلى سول اۋماقتا ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردى ازىرلەپ، قۇرىلىس جۇرگىزىپ، كەيىن ونى كۇتىپ ۇستاي الادى، - دەدى ول Jibek Joly تەلەارناسىنىڭ «بۇگىن LIVe» باعدارلاماسىنا بەرگەن سۇحباتىندا.
ونىڭ سوزىنشە، مۇنداي تەتىك سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنداعى يمانتاۋ-شالقار كۋرورتتىق ايماعىندا قولدانىلعان. اتاپ ايتقاندا، جول جوندەۋ، ەلەكتر جەلىلەرىن تارتۋ جانە ينتەرنەتپەن قامتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى.
قازىرگى تاڭدا تۋريستەر ءجيى باراتىن وڭىرلەردەگى جول ماسەلەسىنە دە باسىمدىق بەرىلىپ وتىر. سونىڭ ءبىرى -كولساي كولدەرىنە اپاراتىن جول.
- بۇعان دەيىن بۇل اۋماقتا جول ماسەلەسى كۇردەلى بولدى. قازىر اكىمدىك 9,9 شاقىرىم جولدى جوندەۋ ماسەلەسىن پىسىقتاپ جاتىر،-دەدى كوميتەت ءتوراعاسىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى.
سونىمەن قاتار جەتىسۋ جانە اباي وبلىستارىنىڭ اراسىنداعى الاكولدىڭ وڭتۇستىك جانە شىعىس جاعالاۋىن بايلانىستىراتىن جالاڭاشكول ماڭىنداعى جولدى جوندەۋ جۇمىستارى قولعا الىنعان.
باسىم تۋريستىك ايماقتار انىقتالدى
نۇربول بايجانوۆتىڭ ايتۋىنشا، قازىرگى تاڭدا مەملەكەت ءتۋريزمدى دامىتۋدا بىرنەشە باسىم باعىتقا ەرەكشە نازار اۋدارىپ وتىر.
- مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن الماتى تاۋ كلاستەرىنە، ماڭعىستاۋ وبلىسىنا جانە بۋراباي كۋرورتتىق ايماعىنا باسىمدىق بەرىلىپ وتىر. وسى باعىتتار بويىنشا رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە كەشەندى جوسپارلار ازىرلەندى،-دەدى ول.
كوميتەت ءتوراعاسىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى جاز مەزگىلىندە سۇرانىس جوعارى بولاتىن نەگىزگى تۋريستىك وڭىرلەردى دە اتادى.
- قازىر نەگىزگى تۋريستىك ايماقتار رەتىندە الماتى وبلىسىنداعى قاپشاعايدى، اباي جانە جەتىسۋ وبلىستارىنداعى الاكولدى، قاراعاندى وبلىسىنداعى بالقاشتى، اقمولا وبلىسىنداعى بۋرابايدى جانە ماڭعىستاۋ وبلىسىنداعى كاسپي تەڭىزى جاعالاۋىن اتاپ وتۋگە بولادى. سونىمەن قاتار باياناۋىل، زايسان جانە قاتون-قاراعاي باعىتتارىنىڭ دا الەۋەتى جوعارى،-دەدى نۇربول بايجانوۆ.
ونىڭ سوزىنشە، تۋريستىك ايماقتارداعى ينفراقۇرىلىم ماسەلەلەرى كەزەڭ-كەزەڭىمەن شەشىلىپ جاتىر.
- مىسالى، الاكول جاعالاۋىندا كوپتەگەن ماسەلە شەشىمىن تاپتى. ەلەكتر جەلىسى تارتىلدى، سۋمەن قامتۋ ماسەلەسى رەتتەلدى. بيىل كارىز جۇيەسىن تولىق اياقتاۋ جوسپارلانىپ وتىر. قازىرگى تاڭدا جاعالاۋدى بەكىتۋ ماسەلەسى عانا وزەكتى بولىپ تۇر، - دەدى ول.
تۋريزمگە سالىنعان ينۆەستيتسيا 1,2 تريلليون تەڭگەدەن استى
سوڭعى جىلدارى تۋريزم سالاسىنا تارتىلعان ينۆەستيتسيا كولەمى ايتارلىقتاي ارتقان. مينيسترلىك مالىمەتىنشە، بۇل كورسەتكىش 1,2 تريلليون تەڭگەدەن اسقان.
- ەلدەگى تۋريزمنىڭ دامۋ قارقىنى 20-30 پايىز ارالىعىندا. ينۆەستيتسيانىڭ نەگىزگى بولىگى ورنالاستىرۋ ورىندارى مەن قوعامدىق تاماقتانۋ نىساندارىنا باعىتتالىپ وتىر. سەبەبى سۇرانىس بار جانە مەملەكەت تاراپىنان ينفراقۇرىلىممەن قامتاماسىز ەتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر، -دەدى نۇربول بايجانوۆ.
نۇربول بايجانوۆتىڭ ايتۋىنشا، قازىر قازاقستاندا 4,5 مىڭعا جۋىق ورنالاستىرۋ ورنى بار. جىل سايىن ولاردىڭ سانى ورتا ەسەپپەن 170-180 نىسانعا كوبەيىپ كەلەدى. بۇل جۇمىسپەن قامتۋ كورسەتكىشىنە دە وڭ اسەر ەتىپ وتىر. مينيسترلىك تۋريزمگە ينۆەستيتسيا سالىپ وتىرعانداردىڭ باسىم بولىگى - وتاندىق كاسىپكەرلەر ەكەنىن ايتادى.
تۋريستىك ايماقتاردا شەشىمىن كۇتكەن ماسەلەلەر كوپ
مەملەكەت تۋريزم سالاسىندا ءبىرقاتار جۇمىستاردى اتقارىپ جاتقانىمەن ءالى دە شەشىلمەگەن تۇيىتكىلدى ماسەلەلەر از ەمەس. ساراپشى-زاڭگەر راۋان قاليەۆتىڭ پىكىرىنشە، الاكول جاعالاۋىندا ونداعان جىلدان بەرى قوردالانعان ماسەلەلەر قيىندىق تۋدىرادى.
- بۇل تەك الاكولگە عانا ەمەس، ەلىمىزدەگى كوپتەگەن تۋريستىك ايماققا ءتان جاعداي. بايلانىس پەن ينتەرنەتتىڭ ساپاسى، قوقىس شىعارۋ، كارىز سۋلارى، جاعاجايلاردى بەكىتۋ ماسەلەلەرى وتە وزەكتى،- دەدى ساراپشى.
ونىڭ ايتۋىنشا، تۋريستىك ايماقتارعا كەلەتىن ينۆەستورلار قاراجاتىنىڭ قايتارىلاتىنىنا جانە قاۋىپسىز جۇمىس ىستەي الاتىنىنا سەنىمدى بولۋى قاجەت.
- مىسالى، جاعالاۋدى قورعاۋدىڭ وزىنە 20 ميلليارد تەڭگەدەن استام قاراجات قاجەت. سوندىقتان تۋريستىك ايماقتاردى دامىتۋعا بۇدان دا كوبىرەك كوڭىل ءبولۋىمىز كەرەك، - دەدى ول.
ساراپشى تاريحي جانە تۋريستىك نىساندارعا قۇرمەتپەن قاراۋ مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋ ماسەلەسىن دە كوتەردى.
- جاقىندا عانا ماڭعىستاۋداعى جەراستى مەشىتىندەگى ۆانداليزم فاكتىسى، الماتى وبلىسىنداعى پەتروگليفتەرگە جازۋ جازىپ كەتكەن جاعدايلار قوعامدا ۇلكەن رەزونانس تۋدىردى. بۇلار - ءبىزدىڭ تاريحي قۇندىلىقتارىمىز. شەتەلدىك تۋريستەر ءدال وسىنداي ورىنداردى كورۋ ءۇشىن كەلەدى. سوندىقتان ءار ازامات مۇنى ءتۇسىنۋى كەرەك. الدىمەن ءوزىمىز قۇرمەتتەي ءبىلۋىمىز قاجەت، - دەدى راۋان قاليەۆ.
ول سونداي-اق جەرگىلىكتى اكىمدەردىڭ رەيتينگىن تۋريستىك نىساندارعا بولىنگەن قاراجات پەن ىسكە اسقان جوبالاردىڭ ناتيجەسىنە قاراي باعالاۋ قاجەت دەپ ەسەپتەيدى.
- مىسالى، ۇلىتاۋ وبلىسىندا الەم قىزىعاتىن تاريحي ورىندار وتە كوپ. سونىڭ ءبىرى - جوشى حان كەسەنەسى. الايدا ول جەرگە جەتۋ قيىن، ينتەرنەت ساپاسى دا تومەن. بۇل دا شەشۋدى قاجەت ەتەتىن ماسەلە. قاتون-قاراعايداعى ءىرى تۋريستىك ورتالىقتارعا كىرگەن كەزدە سول وڭىرگە ءتان پانتوكرين، بال، شىرشا جاڭعاعى سياقتى جەرگىلىكتى ونىمدەر ساتىلمايدى. سول سياقتى جوشى حان كەسەنەسىنە بارعان ءتۋريستىڭ ەستەلىك رەتىندە الىپ كەتەتىن قاراپايىم ماگنيتىنىڭ ءوزى جوق. ال تۋريست ءۇشىن مۇنداي دۇنيەلەردىڭ ماڭىزى زور،-دەدى ساراپشى.
اۋىل تۋريزمىنە قىزىعۋشىلىق ارتىپ كەلەدى
Nomad ساياحاتشىلار كلۋبىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى الماس تاڭعىت ۇلى اۋىل ءتۋريزمىنىڭ الەۋەتى جوعارى ەكەنىن ايتادى.
- ءبىزدىڭ ۇيىمنىڭ قۇرىلعانىنا 11 جىل بولدى. بۇل - كوممەرتسيالىق جوبا ەمەس. نەگىزگى ماقساتىمىز - قازاقستاندى تانىتۋ. ءبىز ءۇشىن ساياحات تەك ارالاۋ ەمەس. ءار ساپاردا بەلگىلى ءبىر اۋىلدى نەمەسە شاعىن قالانى تانىستىرۋعا، جولداردى كورسەتۋگە، تۋريستىك كارتالارعا ەنگىزۋگە تىرىسامىز. سونداي-اق جولداعى كەدەرگىلەر تۋرالى اقپاراتتى ءۇش تىلدە تاراتىپ وتىرامىز. اۋىل ءتۋريزمى - تۋريزم سالاسىنداعى ەڭ پەرسپەكتيۆالى باعىتتاردىڭ ءبىرى. ءبىراق ماسەلە دە از ەمەس،- دەدى ول.
الايدا بۇل باعىتتا ءدا بىرقاتار ماسەلە بار. ونىڭ ايتۋىنشا، اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ءوز ۇيىندە تۋريست قابىلداۋىنا قاتىستى زاڭدىق كەدەرگىلەر كەزدەسەدى.
- مىسالى، اۋىلداعى تۇرعىنداردىڭ ءوز ۇيىندە تۋريست قابىلداۋىنا قاتىستى زاڭدىق كەدەرگىلەر بار. قازىر وسى ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتىر. دەگەنمەن ەڭ ۇلكەن ماسەلە اۋىل ادامدارىنىڭ ءوز كوزقاراسىندا سياقتى. كوپشىلىگى تۇرمىس جاعدايىنان ۇيالادى. «اۋەلى ءۇيىمدى جوندەپ الايىن، سودان كەيىن عانا قوناق قابىلدايمىن» دەپ ويلايدى. سونىمەن بىرگە تەكسەرىس، سالىق ماسەلەلەرىنەن دە قورقادى. ەگەر وسى ماسەلەلەر شەشىلسە، اۋىل تۋريزمىندە ۇلكەن جەتىستىككە جەتۋگە تولىق مۇمكىندىك بار. سەبەبى الەمدە قوناق كۇتۋدى ارنايى ۇيرەتسە، قازاق حالقى ءۇشىن بۇل - قانىمىزعا سىڭگەن قاسيەت. اۋىل ادامدارىنىڭ بويىندا تابيعي قوناقجايلىق بار. سوندىقتان وسى باعىتتى دامىتۋعا الەۋەتىمىز جەتەدى دەپ سەنەمىن، - دەدى ساياحاتشى.
قازاقستان نيشالىق تۋريزمگە بەت بۇرۋى كەرەك
ساياحاتشى-جۋرناليست جۇلدىز راحمەتتىڭ پىكىرىنشە، ىشكى تۋريزم مىندەتتى تۇردە ارزان بولۋى كەرەك دەگەن تۇسىنىكتەن ارىلۋ قاجەت.
- ءبىز نيشالىق ءارى ساپالى تۋريزم باعىتىنا ۇمتىلعانىمىز دۇرىس. قازاقستاننىڭ تابيعي ەرەكشەلىگى وتە سيرەك كەزدەسەدى. مىسالى، كوكتەم مەزگىلىندە شەتەلدىك تۋريست ەكى اپتانىڭ ىشىندە ەلىمىزدە جىلدىڭ ءتورت مەزگىلىن قاتار سەزىنە الادى. الماتىدا ءالى شاڭعى تەبۋگە بولسا، شىمكەنتتە قىزعالداقتار گۇلدەپ جاتادى، ال ماڭعىستاۋدا تەڭىزگە تۇسۋگە مۇمكىندىك بار. وسىنداي ەرەكشەلىكتى ءبىز جەكە تۋريستىك باعىت رەتىندە قالىپتاستىرا الامىز،- دەدى ول.
ونىڭ ايتۋىنشا، قازاقستان ەكولوگيالىق تۋريزم مەن ءەتنوتۋريزمدى قاتار دامىتۋ ارقىلى حالىقارالىق تۋريستەرگە ەرەكشە تاجىريبە ۇسىنا الادى.
- قازىر الەمدە ەكولوگيالىق تۋريزم ترەندكە اينالىپ وتىر. قازاقستان بۇل باعىتتى دامىتۋعا وتە قولايلى مەملەكەت. ەگەر وعان ەتنوتۋريزمدى قوسساق، حالىقارالىق تۋريستەرگە مۇلدە جاڭا تاجىريبە ۇسىنا الامىز. ال ەكولوگيالىق تۋريزم ارزان بولۋى ءتيىس ەمەس. كەرىسىنشە، بىزگە 100 دوللار تولەيتىن 100 تۋريستەن گورى، 1000 دوللار تولەيتىن 20 تۋريست قابىلداۋ تيىمدىرەك. سوندا تابيعاتقا تۇسەتىن سالماق ازايادى ءارى ەكونوميكالىق پايدا كوبىرەك بولادى، - دەدى جۇلدىز راحمەت.
ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە، قازاقستاندا ءتۋريزمدى دامىتۋعا مۇمكىندىك مول. الايدا ءول ۇشىن ينفراقۇرىلىمدى جەتىلدىرۋمەن قاتار، سەرۆيس ساپاسىن ارتتىرۋ، تاريحي مۇرالاردى قورعاۋ جانە تۋريستىك مادەنيەتتى قالىپتاستىرۋ ماسەلەسىنە دە باسا نازار اۋدارۋ قاجەت.
ايتا كەتەيىك، بيىل ەلىمىزدە بىرنەشە تۋريستىك باعىت جاڭارىپ، جاڭا دەمالىس ايماقتارى پايدالانۋعا بەرىلەدى.
ارۋجان ماحمۋت