قازاقتا قۇرالاي دەپ كيىكتىڭ جاڭا تۋعان لاعىن ايتادى. كيىكتەر كوبىنە مامىر ايىنىڭ ورتاسىندا تولدەيدى. ءدال وسى كەزەڭدە دالادا بىرنەشە كۇنگە سوزىلاتىن سالقىن جەل تۇرىپ، اۋا رايى كۇرت وزگەرەتىن بولعان. حالىق وسى تابيعي قۇبىلىستى كيىكتىڭ تولدەۋ مەرزىمىمەن بايلانىستىرىپ، «قۇرالايدىڭ سالقىنى» دەپ اتاپ كەتكەن. بۇل - كوكتەمنىڭ سوڭعى سالقىنى سانالادى. كۇن جىلىپ، جۇرت جاز كەلدى دەپ ويلاعان كەزدە اۋا رايىنىڭ قايتا سۋىتۋى قازاق دالاسىندا بۇرىننان بايقالاتىن قۇبىلىس بولعان.
نەلىكتەن مامىردا كۇن قايتا سۋىتادى؟
سينوپتيكتەردىڭ ايتۋىنشا، مامىر ايىنىڭ ەكىنشى جارتىسىندا قازاقستان اۋماعىنا سولتۇستىك پەن سولتۇستىك-باتىستان سۋىق اۋا ماسسالارى ەنەدى. سونىڭ اسەرىنەن اۋا تەمپەراتۋراسى بىرنەشە گرادۋسقا تومەندەپ، جەل كۇشەيەدى. كەي وڭىرلەردە جاڭبىر جاۋىپ، ءتىپتى قار ءتۇسۋى دە مۇمكىن.
اسىرەسە ەلىمىزدىڭ سولتۇستىك جانە باتىس ايماقتارىندا بۇل قۇبىلىس انىق بايقالادى. ال وڭتۇستىك وڭىرلەردە كوبىنە وتكىنشى جاڭبىر مەن سالقىن جەل تۇرىندە وتەدى. ءبىراق «قۇرالايدىڭ سالقىنى» ۇزاققا سوزىلمايدى. ادەتتە بىرنەشە كۇننەن كەيىن كۇن قايتا جىلىنىپ، تۇراقتى جازعى اۋا رايى ورناي باستايدى.
كيىكتەر نەگە ءدال وسى كەزدە تولدەيدى؟
عالىمداردىڭ ايتۋىنشا، كيىكتەردىڭ تولدەۋ مەرزىمى تابيعي-ەۆوليۋتسيالىق بەيىمدەلۋمەن بايلانىستى. مامىرداعى قىسقا مەرزىمدى سالقىن مەن جەل جىرتقىش اڭداردىڭ بەلسەندىلىگىن ازايتادى. بۇل جاڭا تۋعان قۇرالايلاردىڭ امان قالۋىنا كومەكتەسەدى.
وعان قوسا ءدال وسى ۋاقىتتا دالا كوگەرىپ، ءشوپ قالىڭداي باستايدى. ءالسىز تولدەر ءشوپ اراسىنا تىعىلىپ، كوزگە تۇسپەي جاتادى. زوولوگتار كيىكتەردىڭ جاپپاي تولدەۋىن دە تابيعي قورعانىس ءتاسىلى دەپ تۇسىندىرەدى. سەبەبى بىرنەشە كۇن ىشىندە مىڭداعان كيىك قاتار تولدەگەن كەزدە جىرتقىشتاردىڭ بارلىق تولگە بىردەي قاۋىپ ءتوندىرۋى قيىنداي تۇسەدى.
قازاق حالقى بۇل كەزەڭدى قالاي قابىلداعان؟
ەرتەدە مالشىلار مەن ديقاندار «قۇرالايدىڭ سالقىنىن» جاقسى بىلگەن. سوندىقتان مامىردا كۇن جىلىپ كەتسە دە، جىلى كيىمدى بىردەن جيناماعان. مال ءتولىن دە وسى ۋاقىتتا ەرەكشە كۇتىمگە الىپ، كوكتەمگى شارۋالارىن اۋا رايىنا قاراي جوسپارلاعان. قازاق حالقى تابيعاتتاعى وزگەرىستەردى تەك اۋا رايى رەتىندە ەمەس، تىرشىلىكپەن بايلانىستىرىپ تۇسىنگەن. «قۇرالايدىڭ سالقىنى» - سونىڭ ءبىر دالەلى. بۇل اتاۋ تابيعات پەن جانۋارلار الەمىنىڭ ءوزارا بايلانىسىن كورسەتەتىن حالىقتىق تانىمنان تۋعان ۇعىم سانالادى.