قازاقستان وڭىرلىك كوشباسشى مارتەبەسىن نىعايتتى

استانا. قازاقپارات - World Population Review پلاتفورماسىندا جاريالانعان Most Powerful Countries 2026 رەيتينگى بويىنشا قازاقستان 100 مەملەكەتتىڭ اراسىندا 34- ورىنعا يە بولىپ، الەمدەگى ەڭ ىقپالدى 35 ەلدىڭ قاتارىنا ەندى. رەيتينگىنى قالىپتاستىرۋ كەزىندە ەكونوميكالىق جانە ساياسي ىقپال، كوشباسشىلىق الەۋەتى، حالىقارالىق وداقتارى مەن اسكەري قۋاتى ەسكەرىلدى.

Фото: Kazinform/ЖИ

قازاقستان ورتالىق ازيا ەلدەرى اراسىندا ءتىزىمنىڭ العاشقى جارتىسىنا ەنگەن جالعىز مەملەكەت بولدى. پوستكەڭەستىك ەلدەر اراسىندا رەسەيدەن (11- ورىن) عانا كەيىن، ال ۋكراينادان (51-ورىن)، بەلارۋس ەلىنەن (57-ورىن)، وزبەكستاننان (71- ورىن)، لاتۆيادان (74-ورىن)، ەستونيادان (75- ورىن)، ارمەنيادان (80- ورىن) جانە گرۋزيادان (91- ورىن) كوش ىلگەرى تۇر. رەيتينگىنىڭ العاشقى ءۇش ورنىن قىتاي، ا ق ش جانە ءۇندىستان يەلەندى.

پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقايەۆتىڭ باسشىلىعىمەن قازاقستان ەكونوميكالىق الەۋەتىن جۇيەلى تۇردە نىعايتىپ كەلەدى. مۇنى ناقتى كورسەتكىشتەر دە راستايدى. سوڭعى بەس جىلدا، ياعني 2021- 2025 -جىلدارى، ەلگە تىكەلەي شەتەلدىك ينۆەستيتسيالاردىڭ جالپى اعىنى $114 179,2 ميلليوندى قۇرادى. ال 2019- 2025 -جىلدار ارالىعىندا بۇل كورسەتكىش $155 771,2 ميلليونعا جەتتى. 2025 -جىلدىڭ سوڭىندا ۇلتتىق قوردىڭ ۆاليۋتالىق اكتيۆتەرىن قوسا ەسەپتەگەندەگى ەلدىڭ حالىقارالىق رەزەرۆتەرى $129,3 ميللياردتى قۇرادى. بۇل سوڭعى بەس جىلدا 37 پايىزعا، ال جەتى جىلدا 45,4 پايىزعا وسكەنىن كورسەتەدى. التىن- ۆاليۋتا رەزەرۆتەرى $70,6 ميللياردقا جەتىپ، بەس جىلدا 91,7 پايىزعا ارتتى.

حالىقارالىق رەيتينگ اگەنتتىكتەرى دە وتاندىق ەكونوميكانىڭ ورنىقتىلىعىن راستاپ وتىر. S جانە P Global Ratings اگەنتتىگى 2026 -جىلى قازاقستاننىڭ تاۋەلسىز نەسيەلىك رەيتينگىن «BBB» دەڭگەيىنە دەيىن كوتەرىپ، بولجامىن «تۇراقتى» دەپ بەلگىلەدى. اگەنتتىك ەل ەكونوميكاسىنىڭ سىرتقى فاكتورلار اسەرىنە توتەپ بەرۋ جانە رەزەرۆتەرىنىڭ جەتكىلىكتى دەڭىگەيدە ەكەنىن اتاپ ءوتتى. Moody’s اگەنتتىگى قازاقستاننىڭ رەيتينگىن «Baa1» دەڭگەيىندە، بولجامىن «تۇراقتى» كۇيىندە ساقتاپ، مەملەكەتتىك بورىشتىڭ تومەن دەڭگەيى مەن ورنىقتى فيسكالدىق جاعدايىن كورسەتتى.

شەتەلدىك ساراپشىلار ەلىمىز ورتالىق ازيانىڭ نەگىزگى ساۋدا لوكوموتيۆى بولىپ قالا بەرەتىنىن اتاپ ءوتىپ وتىر. 2025 -جىلى قازاقستاننىڭ ۇلەسىنە ءوڭىر ەلدەرىنىڭ جيىنتىق تاۋار اينالىمىنىڭ شامامەن 51 پايىزى نەمەسە جالپى $281,4 ميللياردتان $143,9 ميلليارد تيەسىلى بولدى، بۇل ورتالىق ازياداعى تاۋارلاردى ساتىپ الۋ-ساتۋدىڭ ءاربىر ەكىنشى مامىلەسى قازاقستان ارقىلى وتەتىنىن بىلدىرەدى. ەكسپورتقا قاتىستى جاعداي ودان دا ايقىن. ماسەلەن، $139,9 ميللياردتىق وڭىرلىك ەكسپورتتىڭ $79 ميللياردىن نەمەسە شامامەن 57 پايىزىن استانا قامتاماسىز ەتتى. قاراپايىم سوزبەن ايتقاندا، ورتالىق ازيانىڭ الەمگە ساتاتىن بارلىق نارسەلەرىنىڭ جارتىسىنان كوبى ءبىر ەلدەن شىعادى. مۇنداي باسىمدىق ەكونوميكانىڭ اۋقىمىمەن عانا ەمەس، دامىعان كولىك- لوگيستيكالىق ينفراقۇرىلىمنىڭ، ءىرى ەكسپورتتىق مارشرۋتتاردىڭ جانە جەتكىزىلىمدەردىڭ مۇناي مەن مەتالداردان باستاپ اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرى مەن وڭدەۋ ونەركاسىبى تاۋارلارىنا دەيىنگى ءارتاراپتاندىرىلعان قۇرىلىمىنىڭ بولۋىمەن بايلانىستى.