قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنە 35 جىل: ەل تاريحىنداعى ەڭ ماڭىزدى 35 وقيعا

استانا. قازاقپارات - 2026-جىلعى 16-جەلتوقساندا قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ جاريالانعانىنا 35 جىل تولادى.

Фото: Астана әкімдігі

وسى ۋاقىت ىشىندە ەل مەملەكەتتىك ينستيتۋتتارىن قالىپتاستىرىپ، حالىقارالىق ۇيىمدارعا مۇشە بولدى، ۇلتتىق ۆاليۋتاسىن ەنگىزدى، استاناسىن كوشىردى، ەكونوميكالىق جانە ساياسي رەفورمالار جۇرگىزدى.

تاۋەلسىزدىك جىلدارىنداعى ماڭىزدى وقيعالاردى ەسكە ءتۇسىرىپ، قازاقستاننىڭ قالىپتاسۋ جولىنداعى 35 تاريحي بەلەستى حرونولوگيالىق رەتپەن ۇسىنامىز.

1991-1995-جىلدار: تاۋەلسىز مەملەكەتتىڭ نەگىزى قالاندى

1. 1991-جىلعى 29-تامىز - سەمەي يادرولىق پوليگونى جابىلدى

قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ جارلىعىمەن سەمەي يادرولىق سىناق پوليگونى جابىلدى. بۇل شەشىم ەلدىڭ يادرولىق قارۋسىزدانۋ جولىنداعى العاشقى قادامدارىنىڭ ءبىرى بولدى.

2. 1991-جىلعى 2-قازان - توقتار اۋباكىروۆ عارىشقا ۇشتى

قازاقستاندىق عارىشكەر توقتار اۋباكىروۆ «سويۋز ت م-13» كەمەسىمەن عارىشقا اتتاندى. ول عارىشقا ۇشقان تۇڭعىش قازاق بولدى.

3. 1991-جىلعى 1-جەلتوقسان - العاشقى جالپىحالىقتىق پرەزيدەنت سايلاۋى ءوتتى

قازاقستاندا تۇڭعىش رەت بۇكىلحالىقتىق پرەزيدەنت سايلاۋى ۇيىمداستىرىلدى. داۋىس بەرۋ ناتيجەسىندە نۇرسۇلتان نازاربايەۆ پرەزيدەنت بولىپ سايلاندى.

4. 1991-جىلعى 10-جەلتوقسان - ەلدىڭ اتاۋى وزگەرتىلدى

قازاق ك س ر- ءىن قازاقستان رەسپۋبليكاسى دەپ قايتا اتاۋ تۋرالى زاڭ قابىلداندى. وسىلايشا مەملەكەتتىڭ جاڭا اتاۋى رەسمي تۇردە بەكىتىلدى.

5. 1991-جىلعى 16-جەلتوقسان - قازاقستان تاۋەلسىزدىگىن جاريالادى

جوعارعى كەڭەس «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك تاۋەلسىزدىگى تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭدى قابىلدادى. بۇل كۇن ەل تاريحىنداعى جاڭا ءداۋىردىڭ باستالۋىنا اينالدى.

6. 1992-جىلعى 2-ناۋرىز - قازاقستان ب ۇ ۇ- عا مۇشە بولدى

قازاقستان بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ تولىققاندى مۇشەسى اتاندى. بۇل ەلدىڭ حالىقارالىق دەڭگەيدە تاۋەلسىز مەملەكەت رەتىندە تانىلۋىنا جول اشتى.

7. 1992-جىلعى 7-مامىر - قازاقستاننىڭ قارۋلى كۇشتەرى قۇرىلدى

ەل پرەزيدەنتىنىڭ جارلىعىمەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قارۋلى كۇشتەرى قۇرىلدى. بۇل تاۋەلسىز مەملەكەتتىڭ قورعانىس جۇيەسىن قالىپتاستىرۋداعى ماڭىزدى قادام بولدى.

8. 1992-جىلعى 4-ماۋسىم - مەملەكەتتىك رامىزدەر بەكىتىلدى

قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك تۋى مەن ەلتاڭباسى بەكىتىلدى. كەيىن، 1992-جىلعى 11-جەلتوقساندا مەملەكەتتىك ءانۇراننىڭ مۋزىكالىق رەداكسياسى بەكىتىلدى.

9. 1992-جىلعى 29-قىركۇيەك - دۇنيەجۇزى قازاقتارىنىڭ العاشقى قۇرىلتايى ءوتتى

الماتىدا الەمنىڭ ءتۇرلى ەلدەرىنەن كەلگەن قازاق دياسپوراسى وكىلدەرىنىڭ باسىن قوسقان العاشقى قۇرىلتاي ۇيىمداستىرىلدى. بۇل تاريحي جيىن شەتەلدەگى قازاقتارمەن بايلانىستى نىعايتۋعا ىقپال ەتتى.

10. 1993-جىلعى 28-قاڭتار - العاشقى كونستيتۋتسيا قابىلداندى

تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ العاشقى كونستيتۋتسياسى قابىلداندى. قۇجات جاڭا مەملەكەتتىڭ قۇقىقتىق جانە ساياسي جۇيەسىنىڭ نەگىزىن قالادى.

11. 1993-جىلعى 5-قاراشا - «بولاشاق» باعدارلاماسى قۇرىلدى

دارىندى جاستارعا شەتەلدىڭ جەتەكشى جوعارى وقۋ ورىندارىندا ءبىلىم الۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن حالىقارالىق ستيپەنديالىق باعدارلاما ىسكە قوسىلدى. ونىڭ ماقساتى - ەلگە قاجەتتى بىلىكتى ماماندار دايارلاۋ.

12. 1993-جىلعى 15-قاراشا - ۇلتتىق ۆاليۋتا تەڭگە اينالىمعا ەندى

قازاقستان ءوزىنىڭ ۇلتتىق ۆاليۋتاسىن ەنگىزدى. تەڭگەنىڭ اينالىمعا شىعۋى ەلدىڭ دەربەس اقشا-نەسيە ساياساتىن جۇرگىزۋىنە مۇمكىندىك بەردى.

13. 1994-جىلعى 1-شىلدە - تالعات مۇسابايەۆ عارىشقا ۇشتى

تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ اتىنان عارىشقا ۇشقان العاشقى قازاق عارىشكەرى تالعات مۇسابايەۆ «سويۋز ت م-19» كەمەسىمەن وربيتاعا اتتاندى.

14. 1994-جىلعى 5-جەلتوقسان - بۋداپەشت مەموراندۋمىنا قول قويىلدى

قازاقستان يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ جونىندەگى مىندەتتەمەلەرىن قابىلداپ، يادرولىق قارۋدان باس تارتۋ جولىنداعى حالىقارالىق كەلىسىمدەرگە قوسىلدى. بۋداپەشت مەموراندۋمىندا قازاقستاننىڭ قاۋىپسىزدىگىنە قاتىستى كەپىلدىكتەر بەكىتىلدى.

15. 1995-جىلعى 1-ناۋرىز - قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى قۇرىلدى

قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى قۇرىلىپ، ەتنوسارالىق كەلىسىم مەن قوعامدىق بىرلىكتى نىعايتۋعا باعىتتالعان ينستيتۋت قالىپتاستى.

16. 1995-جىلعى 30-تامىز - جاڭا كونستيتۋتسيا قابىلداندى

جالپىحالىقتىق رەفەرەندۋم ناتيجەسىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جاڭا كونستيتۋتسياسى قابىلداندى. ول 2026-جىلعى 1-شىلدەگە دەيىن قولدانىستا بولدى.

1997-2011-جىلدار: استانا، ەكونوميكا جانە حالىقارالىق باستامالار

17. 1997-جىلعى 10-قازان - «قازاقستان-2030» ستراتەگياسى جاريالاندى

ەلدىڭ ۇزاق مەرزىمدى دامۋ باعىتتارىن ايقىنداعان ستراتەگيا ۇسىنىلدى. قۇجاتتا ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك، ەكونوميكالىق ءوسىم، حالىقتىڭ ءال-اۋقاتى جانە ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ باسىمدىق رەتىندە بەلگىلەندى.

18. 1997-جىلعى 10-جەلتوقسان - استانا الماتىدان اقمولاعا كوشىرىلدى

قازاقستاننىڭ استاناسى الماتىدان اقمولا قالاسىنا اۋىستىرىلدى. بۇل شەشىم ەلدىڭ اۋماقتىق جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋىنداعى ءىرى وزگەرىستەردىڭ ءبىرى بولدى.

19. 1998-جىلعى 6-مامىر - اقمولا استانا دەپ اتالدى

قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ جارلىعىمەن اقمولا قالاسىنىڭ اتاۋى استانا بولىپ وزگەرتىلدى.

20. 1998-جىلعى 10-ماۋسىم - جاڭا استانانىڭ تۇساۋكەسەرى ءوتتى

استانانىڭ حالىقارالىق دەڭگەيدەگى رەسمي تۇساۋكەسەرى ۇيىمداستىرىلدى. كەيىن قالا ەلدىڭ ساياسي، اكىمشىلىك جانە ديپلوماتيالىق ورتالىعىنا اينالدى.

21. 2003-جىلعى 23-24-قىركۇيەك - الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر ليدەرلەرىنىڭ العاشقى سەزى ءوتتى

استانادا الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر وكىلدەرىنىڭ العاشقى سەزى ۇيىمداستىرىلدى. بۇل باستاما ءدىنارالىق ديالوگ پەن حالىقارالىق كەلىسىمدى دامىتۋعا باعىتتالدى.

22. 2006-جىلعى 7-قاڭتار - جاڭا مەملەكەتتىك ءانۇران قابىلداندى

قازاقستاننىڭ قازىرگى مەملەكەتتىك ءانۇرانى بەكىتىلدى. ونىڭ نەگىزىنە ءشامشى قالداياقوۆتىڭ ءانى مەن جۇمەكەن ناجىمەدەنوۆتىڭ ولەڭى الىندى، ماتىنىنە وزگەرىستەر ەنگىزىلدى.

23. 2010-جىل - قازاقستان ە ق ى ۇ- عا ءتوراعالىق ەتتى

قازاقستان ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا ءتوراعالىق ەتكەن العاشقى ورتالىق ازيا مەملەكەتى بولدى.

24. 2010-جىلعى 1-2-جەلتوقسان - استانادا ە ق ى ۇ ءسامميتى ءوتتى

استانادا ە ق ى ۇ- نىڭ جوعارى دەڭگەيدەگى سامميتى ۇيىمداستىرىلدى. وعان ۇيىمعا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ باسشىلارى مەن وكىلدەرى قاتىستى.

25. 2011-جىلعى 30-قاڭتار - VII قىسقى ازيا ويىندارى اشىلدى

قازاقستاندا VII قىسقى ازيا ويىندارى ءوتتى. جارىستار استانا مەن الماتى قالالارىندا ۇيىمداستىرىلىپ، ەل قۇراماسى جالپىكوماندالىق ەسەپتە ءبىرىنشى ورىن الدى.

2012-2021-جىلدار: حالىقارالىق تانىمالدىق جانە ساياسي وزگەرىستەر

26. 2012-جىلعى 22-قاراشا - استانا EXPO-2017 كورمەسىن وتكىزۋ قۇقىعىن جەڭىپ الدى

حالىقارالىق كورمەلەر بيۋروسىنىڭ داۋىس بەرۋى ناتيجەسىندە قازاقستان استاناسى EXPO-2017 حالىقارالىق مامانداندىرىلعان كورمەسىنىڭ وتەتىن ورنى بولىپ تاڭدالدى.

27. 2015-جىلعى 30-قاراشا - قازاقستان دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنا مۇشە بولدى

قازاقستان د س ۇ- نىڭ 162-مۇشەسى اتاندى. بۇل ەلدىڭ الەمدىك ساۋدا جۇيەسىنە ينتەگراتسيالانۋىنداعى ماڭىزدى كەزەڭ بولدى.

28. 2017-جىلعى 12-ءساۋىر - «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلامالىق ماقالاسى جاريالاندى

قوعامدىق سانانى جاڭعىرتۋعا باعىتتالعان باستاما ۇسىنىلدى. وندا ۇلتتىق بىرەگەيلىكتى ساقتاۋ، بىلىمگە ۇمتىلۋ جانە زامان تالابىنا بەيىمدەلۋ ماسەلەلەرى كوتەرىلدى.

29. 2017-جىلعى 10-ماۋسىم - EXPO-2017 حالىقارالىق كورمەسى اشىلدى

استانادا «بولاشاق ەنەرگياسى» تاقىرىبىنداعى حالىقارالىق كورمە ءوز جۇمىسىن باستادى. وعان 100 دەن استام مەملەكەت پەن حالىقارالىق ۇيىم قاتىستى.

30. 2019-جىلعى 20-ناۋرىز - پرەزيدەنت وكىلەتتىگى اۋىستى

نۇرسۇلتان نازاربايەۆ پرەزيدەنت قىزمەتىنەن كەتتى. كونستيتۋتسياعا سايكەس، سەنات ءتوراعاسى قاسىم-جومارت توقايەۆ پرەزيدەنت وكىلەتتىگىن قابىلدادى.

31. 2019-جىلعى 9-ماۋسىم - كەزەكتەن تىس پرەزيدەنت سايلاۋى ءوتتى

قازاقستاندا كەزەكتەن تىس پرەزيدەنت سايلاۋى ۇيىمداستىرىلدى. سايلاۋ قورىتىندىسى بويىنشا قاسىم-جومارت توقايەۆ مەملەكەت باسشىسى بولىپ سايلاندى.

2022-2026-جىلدار: جاڭا رەفورمالار كەزەڭى

32. 2022-جىلعى قاڭتار - ەلدە جاپپاي نارازىلىقتار مەن تارتىپسىزدىكتەر بولدى

قاڭتار وقيعالارى قازاقستاننىڭ قوعامدىق-ساياسي ومىرىندەگى كۇردەلى كەزەڭگە اينالدى. وقيعالاردان كەيىن مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىن وزگەرتۋ جانە ساياسي رەفورمالاردى جەدەلدەتۋ ماسەلەلەرى كۇن تارتىبىنە شىقتى.

33. 2022-جىلعى 5-ماۋسىم - كونستيتۋتسيالىق رەفەرەندۋم ءوتتى

جالپىحالىقتىق رەفەرەندۋمدا كونستيتۋتسياعا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ ماسەلەسى داۋىسقا سالىندى. وزگەرىستەر بيلىك تارماقتارىنىڭ وكىلەتتىكتەرىن قايتا بولۋگە جانە ساياسي جۇيەنى جاڭعىرتۋعا باعىتتالدى.

34. 2023-جىلعى 1-قاڭتار - كونستيتۋتسيالىق سوت جۇمىسىن باستادى

قازاقستاندا كونستيتۋتسيالىق سوت قايتا قۇرىلىپ، جۇمىسىن باستادى. ازاماتتارعا وزدەرىنىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنا قاتىستى ماسەلەلەر بويىنشا سوتقا جۇگىنۋ مۇمكىندىگى بەرىلدى.

35. 2026-جىلعى 15-ناۋرىز - جاڭا كونستيتۋتسيا قابىلداندى

رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋمدا قازاقستاننىڭ جاڭا كونستيتۋتسياسى قابىلداندى. ول 2026-جىلعى 1-شىلدەدەن باستاپ كۇشىنە ەندى. سول جىلى 23-تامىزدا ءبىر پالاتالى قۇرىلتايعا سايلاۋ ءوتىپ، 28-تامىزدا جاڭا پارلامەنتتىڭ العاشقى وتىرىسى ۇيىمداستىرىلدى.

35 جىل ىشىندە قازاقستان تاۋەلسىز مەملەكەت رەتىندە ءوز شەكاراسىن، مەملەكەتتىك ينستيتۋتتارىن، ۇلتتىق ۆاليۋتاسىن جانە حالىقارالىق بايلانىستارىن قالىپتاستىردى. ەلدىڭ تاريحىندا ساياسي رەفورمالارمەن قاتار ەكونوميكالىق داعدارىستار، قوعامدىق وزگەرىستەر مەن جاڭا دامۋ كەزەڭدەرى دە بولدى.

تاۋەلسىزدىك جىلناماسى - تەك جەتىستىكتەر ءتىزىمى ەمەس. ول قوعامنىڭ وزگەرۋى، مەملەكەتتىك شەشىمدەر، تاريحي سىن-قاتەرلەر جانە ەلدىڭ بولاشاعىنا قاتىستى تاڭداۋلار تاريحى.

el.kz