جاڭا درايۆەر: ج ي-دەن نە كۇتەمىز؟
ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە، جاساندى ينتەللەكتىنى ەنگىزۋ قازاقستاننىڭ ىشكى جالپى ءونىمىنىڭ (ءى ج ءو) وسۋىنە ايتارلىقتاي سەرپىن بەرە الادى. نەگىزگى باسىمدىقتار - مەملەكەتتىك باسقارۋدى سيفرلاندىرۋ، مۇناي-گاز سەكتورىن وڭتايلاندىرۋ جانە قارجى تەحنولوگيالارىن دامىتۋ.
ج ي تەحنولوگيالارى وندىرىستەگى شىعىنداردى ازايتىپ، ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارتتىرۋعا قاۋقارلى. ماسەلەن، تاۋ- كەن سالاسىندا دەرەكتەردى ج ي ارقىلى تالداۋ كەن ورىندارىن يگەرۋدىڭ تيىمدىلىگىن 10-15 پايىزعا دەيىن ارتتىراتىنى دالەلدەنگەن.
ينفراقۇرىلىم جانە دەرەكتەر تاپشىلىعى
دەگەنمەن، ماقالادا اتاپ وتىلگەندەي، قازاقستاننىڭ ج ي جولىندا بىرنەشە ۇلكەن كەدەرگى بار. ونىڭ ءبىرىنشىسى - ەسەپتەۋ قۋاتتىلىعىنىڭ (supercomputers) جەتىسپەۋشىلىگى. ج ي مودەلدەرىن وقىتۋ ءۇشىن وراسان زور سەرۆەرلىك قۋات كەرەك. قازىرگى ۋاقىتتا قازاقستان بۇل رەسۋرستاردى سىرتتان جالداۋعا نەمەسە ءوز الدىنا ءىرى دەرەكتەر ورتالىقتارىن سالۋعا ءماجبۇر.
ەكىنشى ماسەلە - ساپالى دەرەكتەردىڭ (Data) ازدىعى. ج ي ءتيىمدى جۇمىس ىستەۋى ءۇشىن وعان ساپالى جانە جۇيەلەنگەن قازاق ءتىلدى جانە جەرگىلىكتى دەرەكتەر بازاسى قاجەت. مەملەكەتتىك ورگاندارداعى دەرەكتەردىڭ شاشىراڭقىلىعى بۇل پروتسەستى باياۋلاتىپ وتىر.
كادر ماسەلەسى: كىم باسقارادى؟
تەحنولوگيانى ساتىپ الۋعا بولعانىمەن، ونى باسقاراتىن مامانداردى دايارلاۋ - ۇزاق پروتسەسس. قازاقستانعا تەك IT- ماماندار ەمەس، ج ي مەن ناقتى ەكونوميكا سالاسىن ۇشتاستىرا الاتىن «گيبريدتى» كادرلار قاجەت. سونداي-اق، ج ي-دىڭ دامۋى كەيبىر ماماندىقتاردىڭ جويىلۋىنا اكەلۋى مۇمكىن دەگەن ءقاۋىپ تە بار. بۇل الەۋمەتتىك سالاداعى جاڭا رەفورمالاردى تالاپ ەتەدى.
قۇقىقتىق جانە ەتيكالىق شەڭبەر
Exclusive.kz باسىلىمىنىڭ ساراپشىلارى ج ي-دى رەتتەيتىن زاڭنامالىق بازانىڭ ماڭىزدىلىعىن دا العا تارتادى. دەرەكتەردىڭ قۇپيالىلىعى، ج ي قابىلداعان شەشىمدەرگە جاۋاپكەرشىلىك جانە ەتيكالىق نورمالار ءالى دە بولسا اشىق سۇراق كۇيىندە قالىپ وتىر. قازاقستان ەۋروپالىق وداق سياقتى ج ي تۋرالى ارنايى زاڭ قابىلداۋدىڭ تابالدىرىعىندا تۇر.
ءتۇيىن: قازاقستاننىڭ جاساندى ينتەللەكتىنى ەكونوميكاعا ەنگىزۋ تالپىنىسى - ۋاقىت تالابى. ءبىراق بۇل تەك تەحنيكالىق جاڭارتۋ ەمەس، بۇكىل جۇيەنىڭ ترانسفورماتسياسى. ەگەر ءبىز ەسەپتەۋ قۋاتىن ارتتىرىپ، كادر تاپشىلىعىن جويا الساق، ج ي ەلىمىز ءۇشىن «شيكىزات قارعىسىنان» قۇتىلىپ، جوعارى تەحنولوگيالى ەكونوميكاعا ءوتۋدىڭ كوپىرىنە اينالۋى ابدەن مۇمكىن.
Abai.kz