سوعان قاراماستان، ەلىمىز باعالى مەتالدى ءوندىرۋ بويىنشا الەمدە 15-ورىندا.
التىن زەرگەرلىك ونەركاسىپ پەن ەلەكترونيكا وندىرىسىندە عانا ەمەس، ينۆەستيتسيالىق اكتيۆ جانە مەملەكەتتىك رەزەرۆتەردى قالىپتاستىرۋ قۇرالى رەتىندە دە كەڭىنەن قولدانىلادى.
ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، سوڭعى جىلدارى الەمدىك نارىقتا التىندى تۇتىنۋدىڭ نەگىزگى باعىتتارى اراسىنداعى اراقاتىناس وزگەرىپ كەلەدى. ينۆەستيتسيالىق سۇرانىستىڭ وسۋىنە بايلانىستى باعالى مەتالدى زەرگەرلىك ونەركاسىپتە جانە كەيبىر باسقا سالالاردا پايدالانۋ كولەمى ازايىپ جاتىر.
ا ق ش گەولوگيالىق قىزمەتىنىڭ (USGS) باعالاۋى بويىنشا، الەمدە تۇتىنىلاتىن التىننىڭ ەڭ ۇلكەن ۇلەسى، ياعني 40 پايىزى زەرگەرلىك بۇيىمدارعا تيەسىلى. تاعى 24 پايىزىن فيزيكالىق التىن قۇيمالارى، 21 پايىزىن ورتالىق بانكتەر مەن باسقا دا مەكەمەلەردىڭ ساتىپ الۋى قۇرايدى.
رەسمي مونەتالارعا، مەدالدارعا جانە ولاردىڭ كوشىرمەلەرىنە %7، ەلەكتر تەحنيكاسى مەن ەلەكترونيكاعا دا %7 تيەسىلى. وزگە باعىتتاردىڭ ۇلەسى 1 پايىزدى قۇرايدى. بۇل باعالاۋلارعا بيرجالىق ينۆەستيتسيالىق قورلارعا (ETF) جانە التىنمەن قامتاماسىز ەتىلگەن وسىنداي باسقا دا قۇرالدارعا سالىنعان ينۆەستيتسيالار كىرمەيدى.
دۇنيەجۇزىلىك التىن كەڭەسىنىڭ ساراپشىلارىنىڭ مالىمەتىنشە، بيرجادان تىس وپەراتسيالاردى قوسا العاندا، 2025 -جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا الەمدىك التىنعا سۇرانىس العاش رەت 5 مىڭ توننادان استى. التىننىڭ ورتاشا جىلدىق باعاسى 44 پايىزعا ءوسىپ، تروي ۋنتسياسى ءۇشىن 3,4 مىڭ ا ق ش دوللارىنا جەتتى. باعانىڭ قىمباتتاۋىنا بايلانىستى زەرگەرلىك بۇيىمدارعا دەگەن فيزيكالىق سۇرانىس 18پايىز عا تومەندەسە، ينۆەستيتسيالىق سۇرانىس 84 پايىزعا ارتتى.
الەمدە التىن ءوندىرۋ كولەمى ءوسىپ كەلەدى
2025 -جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا الەمدە التىن ءوندىرۋ كولەمى 3,8 مىڭ تونناعا جەتتى. بۇل 2024 -جىلمەن سالىستىرعاندا 2 پايىزعا كوپ. 2024 -جىلى اتالعان كورسەتكىش 3,7 مىڭ توننانى قۇراعان.
سوڭعى ون جىلدا التىن ءوندىرۋ كولەمى 13,6پايىزعا ءوستى. 2015 -جىلى بۇل كورسەتكىش 3,4 مىڭ توننا بولعان. وسى كەزەڭدەگى ەڭ ەلەۋلى تومەندەۋ 2020 -جىلى تىركەلىپ، ءوندىرىس كولەمى 4,4 پايىزعا قىسقاردى.
ۇسىنىلعان دەرەكتەرگە سايكەس، 2021 -جىلدان باستاپ التىن ءوندىرۋ كولەمى جىل سايىن ارتىپ كەلەدى. الايدا ءوسىم قارقىنى 3,5 پايىزدان اسپاعان. ال 2023 جانە 2024 -جىلدارى ءوسىم 1 پايىزدان تومەن بولدى.
2025 -جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قىتاي الەمدەگى ەڭ ءىرى التىن ءوندىرۋشى ەل اتاندى. ەلدە 384,3 توننا التىن ءوندىرىلدى. بۇل الدىڭعى جىلمەن سالىستىرعاندا 1,1 پايىزعا كوپ.
ەكىنشى ورىندا 345 توننا التىن وندىرگەن رەسەي تۇر. ەلدەگى ءوندىرىس كولەمى 4,5 پايىزعا وسكەن. ودان كەيىنگى ورىندارعا اۆستراليا (293,2 توننا)، كانادا (213,3 توننا) جانە پەرۋ (208,9 توننا) جايعاستى.
وسى بەس ەلدىڭ ۇلەسىنە الەمدىك التىن ءوندىرىسىنىڭ جيىنتىق كولەمىنىڭ 37,9 پايىزى تيەسىلى.
التىن ءوندىرۋشى ەڭ ءىرى ون ەلدىڭ قاتارىنا سونداي-اق گانا (187,3 توننا)، ا ق ش (157 توننا)، وزبەكستان (125,4 توننا)، مەكسيكا (113,5 توننا) جانە يندونەزيا (104,2 توننا) كىردى.
اتالعان ەلدەردىڭ ىشىندە ءوندىرىس كولەمىن ەڭ كوپ ارتتىرعانى - گانا. وندا التىن ءوندىرۋ 21 پايىزعا ءوستى. ال يندونەزيادا بۇل كورسەتكىش 24,8 پايىزعا تومەندەدى.
قازاقستان التىن وندىرۋدەن 15-ورىنعا جايعاستى
حالىقارالىق باعالاۋلارعا سايكەس، قازاقستان 82,4 توننا التىن ءوندىرىپ، الەمدە 15-ورىنعا يە بولدى. 2024 -جىلى ەلىمىزدە 87,1 توننا التىن وندىرىلگەن ەدى. وسىلايشا، ءبىر جىلدا ءوندىرىس كولەمى 5,4 پايىزعا قىسقاردى.
قازاقستاننىڭ الەمدىك التىن وندىرىسىندەگى ۇلەسى شامامەن 2,2 پايىزدى قۇرادى. ال قىرعىزستان 23,5 توننا التىن ءوندىرىپ، العاشقى جيىرما ەلدىڭ قاتارىنا كىرمەدى.
تاۋەلسىز مەملەكەتتەر دوستاستىعى ەلدەرىندە 2025 -جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا التىن ءوندىرۋدىڭ جيىنتىق كولەمى 592,5 تونناعا جەتتى. ءبىر جىلداعى ءوسىم %1,2 بولدى.
2020 -جىلمەن سالىستىرعاندا بۇل كورسەتكىش 6,6 پايىزعا نەمەسە 36,8 تونناعا ارتتى.
سوڭعى بەس جىلدا التىن ءوندىرۋ كولەمىن ەڭ كوپ ۇلعايتقان ەل — وزبەكستان. وندا ءوندىرىس 25,2 پايىزعا ءوستى. رەسەيدە بۇل كورسەتكىش 4 پايىزعا، قازاقستاندا 4,1 پايىز عا ارتتى. ال قىرعىزستاندا كەرىسىنشە، ءوندىرىس كولەمى 3,2 پايىزعا ازايدى.
وسىلايشا، سوڭعى بەس جىلدا ت م د ەلدەرىندە التىن ءوندىرۋ كولەمىنىڭ جالپى ءوسىمىنىڭ شامامەن 68,5 پايىزى وزبەكستاننىڭ ۇلەسىنە ءتيدى.
قازاقستاندا التىن ءوندىرۋ كولەمى تومەندەدى
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ستراتەگيالىق جوسپارلاۋ جانە رەفورمالار اگەنتتىگىنىڭ ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ مالىمەتىنشە، 2025 -جىلى وڭدەلمەگەن، جارتىلاي وڭدەلگەن نەمەسە ۇنتاق تۇرىندەگى التىن ءوندىرىسى 127 توننانى قۇرادى.
بۇل 2024 -جىلمەن سالىستىرعاندا 4 پايىزعا از. 2024 -جىلى اتالعان كورسەتكىش 132,3 توننا بولعان.
سونىڭ ىشىندە اففيناجدالعان التىن ءوندىرىسى 4,2 پايىزعا تومەندەپ، 74,3 توننادان 71,2 تونناعا دەيىن ازايدى.
ايتا كەتۋ كەرەك، ۇلتتىق ستاتيستيكا دەرەكتەرى حالىقارالىق باعالاۋلاردان ەرەكشەلەنەدى. بۇل ەسەپتەۋ ادىستەمەسىندەگى ايىرماشىلىقتارعا جانە ءونىمنىڭ جەكەلەگەن ساناتتارىن ەسەپكە الۋ تارتىبىنە بايلانىستى.
2026 -جىلعى قاڭتار-قىركۇيەك ايلارىندا قازاقستاندا وڭدەلمەگەن، جارتىلاي وڭدەلگەن نەمەسە ۇنتاق تۇرىندەگى التىن ءوندىرىسى 84,7 توننا. 2025 -جىلدىڭ وسى كەزەڭىندە بۇل كورسەتكىش 95,2 توننا بولعان. وسىلايشا، ءوندىرىس كولەمى ءبىر جىلدا 11 پايىزعا قىسقاردى.
اففيناجدالعان التىن ءوندىرىسى دە 11 پايىزعا تومەندەدى. ءوندىرىس كولەمى 53,5 توننادان 47,7 تونناعا دەيىن ازايدى.
قازاقستان الەمدىك التىن قورىنىڭ 3,5 پايىزىنا يە
التىن ءوندىرۋ كولەمىمەن قاتار، ەلدەردىڭ باعالى مەتالل قورلارىمەن قامتاماسىز ەتىلۋى دە ماڭىزدى كورسەتكىش سانالادى.
ا ق ش گەولوگيالىق قىزمەتىنىڭ 2026 -جىلى جاريالانعان ەسەبىنە سايكەس، الەمدەگى التىن قورى 66 مىڭ توننا دەپ باعالانادى.
التىن قورى ەڭ مول ەلدەر — اۆستراليا مەن رەسەي. اۆستراليانىڭ قورى 13 مىڭ تونناعا، رەسەيدىڭ قورى 12 مىڭ تونناعا باعالانعان.
ودان كەيىن وڭتۇستىك افريكا رەسپۋبليكاسى (5 مىڭ توننا)، يندونەزيا (3,6 مىڭ توننا)، كانادا مەن قىتاي (ءارقايسىسى 3,2 مىڭ توننا)، سونداي-اق اقش (3 مىڭ توننا) ورنالاسقان.
قازاقستاننىڭ التىن قورى 2,3 مىڭ توننا دەپ باعالانادى. بۇل الەمدىك قوردىڭ شامامەن 3,5 پايىز ىنا تەڭ. سالىستىرۋ ءۇشىن، وزبەكستاننىڭ التىن قورى 2,2 مىڭ توننا.
بۇل جەردە باعالى مەتالدىڭ گەولوگيالىق قورى تۋرالى ءسوز بولىپ وتىرعانىن ەسكەرۋ قاجەت. ونى ورتالىق بانكتەردىڭ التىن رەزەرۆتەرىمەن شاتاستىرۋعا بولمايدى.
التىن قۇرامدى كەن ءوندىرۋ 9,4 پايىزعا ارتتى
التىن ءوندىرىسى قىسقارعانىمەن، قازاقستاندا التىن قۇرامدى شيكىزاتتى ءوندىرۋ كولەمى ءارتۇرلى باعىتتا وزگەرىپ وتىر.
ۇلتتىق ستاتيستيكا دەرەكتەرىنە سايكەس، 2026 -جىلعى قاڭتار-قىركۇيەك ايلارىندا ەلىمىزدە 30,5 ميلليون توننا التىن قۇرامدى كەن ءوندىرىلدى. بۇل وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 9,4 پايىزعا كوپ. 2025 -جىلدىڭ وسى كەزەڭىندە ءوندىرىس كولەمى 27,9 ميلليون توننانى قۇراعان.
سونىمەن قاتار التىن قۇرامدى كونتسەنتراتتار ءوندىرىسى 16,9 پايىزعا قىسقاردى. اتاپ ايتقاندا، ءوندىرىس كولەمى 237,9 مىڭ توننادان 197,8 مىڭ تونناعا دەيىن تومەندەدى.
2025 -جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا التىن قۇرامدى كەن ءوندىرۋ كولەمى 6,2 پايىزعا ازايىپ، 39,2 ميلليون توننا. ال كونتسەنتراتتار ءوندىرىسى 26,4 پايىزعا قىسقارىپ، 307,4 مىڭ توننا بولدى.
وسىلايشا، كەن ءوندىرۋ كولەمىنىڭ ارتۋى التىن ءوندىرىسىنىڭ مىندەتتى تۇردە وسۋىنە اكەلمەيدى. تۇپكىلىكتى ناتيجە، سونىڭ ىشىندە، وندىرىلگەن شيكىزات پەن الىنعان كونسەنتراتتاردىڭ قۇرامىنداعى باعالى مەتالدىڭ مولشەرىنە بايلانىستى.
بۇعان دەيىن قازاقستاننىڭ 51 ميلليارد دوللارلىق التىن قورىن جيناقتاعانى حابارلانعان بولاتىن.