بۇل تۋرالى قازاقستاندىق قوعامدىق دامۋ ينستيتۋتى ينستيتۋتسيونالدىق تالداۋ جانە رەفورمالار ورتالىعىنىڭ ساراپشى- كەڭەسشىسى كاميلا امۋرتايەۆا Kazinform اگەنتتىگى تىلشىسىنە ايتىپ بەردى.
— قۇتتىقتاۋدىڭ مەرەيتويلىق داتادان شامامەن ءۇش اي بۇرىن جولدانىپ، ا ق ش پرەزيدەنتىنىڭ وڭتۇستىك جانە ورتالىق ازيا جونىندەگى ارنايى وكىلى سەردجيو گور ارقىلى قاسىم-جومارت توقايەۆقا جەكە تابىستالۋى دا ءماندى. ونىڭ ۋاقىتى مەن فورماتى ۆاشينگتوننىڭ قازاقستانمەن ساياسي ديالوگتى ودان ءارى نىعايتۋعا مۇددەلى ەكەنىن اڭعارتادى. مەنىڭشە، بۇل جەردە الدەقايدا اۋقىمدى ءۇردىس بايقالادى. قازاقستان ۆاشينگتون ءۇشىن بىرتىندەپ دەربەس ستراتەگيالىق ماڭىزى بار مەملەكەتكە اينالىپ كەلەدى. ا ق ش- تىڭ ورتالىق ازياداعى ساياساتى دا بارعان سايىن ناقتى سيپات الىپ، ەكونوميكالىق جانە ستراتەگيالىق مۇددەلەر توڭىرەگىندە قالىپتاسىپ جاتىر، — دەدى ول.
سونىمەن بىرگە، ماماننىڭ سوزىنشە، دونالد ترامپتىڭ «كەڭەيتىلگەن ستراتەگيالىق ارىپتەستىك» ۇعىمىن قولدانۋى نازار اۋدارتادى. سەبەبى، بۇگىندە بۇل تۇجىرىم ناقتى پراكتيكالىق مازمۇنمەن تولىققان. 2025 -جىلعى قاراشادا ۆاشينگتوندا قاسىم-جومارت توقايەۆ پەن دونالد ترامپتىڭ كەزدەسۋىنەن كەيىن قازاقستان مەن ا ق ش اراسىندا ونەركاسىپ، ەنەرگەتيكا، سيفرلاندىرۋ، ءبىلىم جانە يننوۆاتسيا سالالارىندا جالپى قۇنى شامامەن 17 ميلليارد دوللار بولاتىن 29 قۇجاتقا قول قويىلدى. 2026 -جىلى تاراپتار اسا ماڭىزدى مينەرالدار، لوگيستيكا، جاساندى ينتەللەكت جانە جاڭا ينۆەستيتسيالىق جوبالار بويىنشا ديالوگتى جالعاستىردى.
— ىنتىماقتاستىقتىڭ جاڭا باعىتتارىنىڭ ءبىرى — استانادا وتكەن اسا ماڭىزدى مينەرالدار جونىندەگى C5 1 ديالوگى. مۇنىڭ ءوزى ەكىجاقتى كۇن ءتارتىبىنىڭ ساپالىق تۇرعىدان وزگەرگەنىن كورسەتەدى. ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق ەندى تەحنولوگيالىق باسەكەلەستىكپەن، جەتكىزۋ تىزبەكتەرىنىڭ تۇراقتىلىعىمەن جانە ەكونوميكالىق قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرىمەن بارعان سايىن تىعىز ۇشتاسىپ كەلەدى. وسى رەتتە قازاقستان ا ق ش ءۇشىن الداعى ۋاقىتتا ماڭىزى ارتا تۇسەتىن سالالارداعى سۇرانىسقا يە ارىپتەسكە اينالىپ كەلەدى، — دەدى كاميلا امۋرتايەۆا.
ودان بولەك، ەكىجاقتى قاتىناستاردىڭ تۇلعالىق قىرى دا نازار اۋدارتادى.
— دونالد ترامپ قاسىم-جومارت توقايەۆپەن «ەكى پرەزيدەنتتىك مەرزىمىندە دە» قالىپتاسقان قارىم-قاتىناستى ودان ءارى دامىتۋعا نيەتتى ەكەنىن اتاپ ءوتىپ، قازاقستان پرەزيدەنتىن «كۇشتى ءارى باتىل كوشباسشى» دەپ باعالايدى. ترامپتىڭ ساياسي ستيلىندە تۇلعالىق فاكتوردىڭ ءداستۇرلى تۇردە ماڭىزدى ورىن الاتىنىن ەسكەرسەك، مۇنداي باعا ەكى ەل باسشىلىعى اراسىنداعى ساياسي سەنىم دەڭگەيىنىڭ جوعارى ەكەنىن جانە مەملەكەت باسشىلارى اراسىنداعى تىكەلەي بايلانىستى ساقتاۋعا مۇددەلىلىك بارىن كورسەتەدى.
ەكى پرەزيدەنت اراسىنداعى بايلانىستاردىڭ وزىندىك تاريحى قالىپتاسقان. قاسىم-جومارت توقايەۆ دونالد ترامپپەن ونىڭ العاشقى پرەزيدەنتتىك مەرزىمى كەزىندە دە وزارا ءىس-قيمىل جاساپ، ترامپ اق ۇيگە قايتا ورالعاننان كەيىن بۇل بايلانىس جالعاسىن تاپتى. 2026 -جىلعى شىلدەدە ەكى پرەزيدەنت تەلەفون ارقىلى سويلەسىپ، ساياسي جانە ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى، سونداي-اق بۇعان دەيىن قول جەتكىزىلگەن ۋاعدالاستىقتاردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋىن تالقىلادى. سول كەزدە قازاقستان پرەزيدەنتى دونالد ترامپتى قازاقستانعا ساپارمەن كەلۋگە شاقىرعان بولاتىن. قازىرگى قۇتتىقتاۋ جولداۋى تابىستالعاننان كەيىن بۇل شاقىرۋ تاعى دا راستالدى، — دەدى ساراپشى.
ونىڭ پىكىرىنشە، تاعى ءبىر ماڭىزدى جايت — ا ق ش- تىڭ قازاقستانعا قىزىعۋشىلىعى استانانىڭ قىتايمەن، رەسەيمەن، ەۋروپالىق وداقپەن جانە وزگە دە ىقپالدى ورتالىقتارمەن قاتىناستارى قاتار دامىپ جاتقان كەزەڭدە كۇشەيىپ وتىر. بۇل كوپۆەكتورلى ساياساتتىڭ مازمۇنى دا بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە وزگەرگەنىن كورسەتەدى. بۇگىندە كوپۆەكتورلىلىق قازاقستاننىڭ جىلدار بويى جيناقتاعان ديپلوماتيالىق كاپيتالىنا اينالدى. ءتۇرلى كۇش ورتالىقتارىمەن قاتار جۇمىس ىستەي وتىرىپ، بولجامدى سەرىكتەس بولىپ قالۋ جانە دەربەس سىرتقى ساياسي باعىت ۇستانۋ قابىلەتى قازاقستاننىڭ حالىقارالىق ارىپتەستەر الدىنداعى ماڭىزىن ارتتىرىپ وتىر.
— وسى تۇرعىدان العاندا قۇتتىقتاۋدىڭ بريكس ءسامميتى اياسىندا تابىستالۋى دا سيمۆوليكالىق مانگە يە. استانانىڭ حالىقارالىق بايلانىستارى كەڭەيىپ، ءارتۇرلى فورماتتارداعى سەرىكتەستىگى تەرەڭدەپ جاتقان جاعدايدا ا ق ش تاراپى قازاقستانمەن قاتىناستارىن ودان ءارى دامىتۋعا ۇمتىلىپ وتىر. بۇل قازاقستاننىڭ سىرتقى ساياسي مودەلىنىڭ ومىرشەڭدىگىن كورسەتەدى. ءارتۇرلى باعىتتاعى ورنىقتى بايلانىستار جەلىسى ەلدىڭ ديپلوماتيالىق مۇمكىندىكتەرىن كەڭەيتىپ، كەلىسسوزدەردەگى ۇستانىمىن كۇشەيتەدى، — دەدى ساراپشى.
ماسەلەنىڭ وڭىرلىك قىرى دا ماڭىزدى. ماماننىڭ پايىمىنشا، ا ق ش- تىڭ ورتالىق ازياعا قاتىستى ساياساتى بارعان سايىن ناقتى ەكونوميكالىق مازمۇنعا يە بولۋدا. C5 1 فورماتى B5 1 ەكونوميكالىق كۇن تارتىبىمەن، اسا ماڭىزدى مينەرالدار، كولىك، سيفرلىق تەحنولوگيالار جانە جاساندى ينتەللەكت سالالارىنداعى ىنتىماقتاستىقپەن تولىقتىرىلىپ كەلەدى. ەكونوميكاسىنىڭ اۋقىمى، ينۆەستيتسيالىق بايلانىستارى جانە گەوگرافيالىق ورنالاسۋى قازاقستانعا وسى قالىپتاسىپ كەلە جاتقان ارحيتەكتۋرادا ەرەكشە ورىن بەرەدى.
— كەڭىرەك قاراستىرساق، بۇل قۇتتىقتاۋ قازاقستاننىڭ 35 جىل ىشىندە حالىقارالىق ارەناداعى ورنىنىڭ قانشالىقتى وزگەرگەنىن دە اڭعارتادى. 1990 -جىلداردىڭ باسىندا نەگىزگى مىندەتتەر ەگەمەندىكتى نىعايتۋ جانە حالىقارالىق مويىنداۋعا قول جەتكىزۋ بولسا، بۇگىندە قازاقستاننىڭ وزىندىك سىرتقى ساياسي كاپيتالى، ەكونوميكالىق جانە ترانزيتتىك الەۋەتى قالىپتاستى، الەمنىڭ جەتەكشى كۇش ورتالىقتارىمەن ورنىقتى ديالوگ ورناتىلدى. وسى تۇرعىدان دونالد ترامپتىڭ قۇتتىقتاۋىن تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا ءجۇرىپ وتكەن ۇلكەن جولدىڭ ءبىر كورىنىسى رەتىندە باعالاۋعا بولادى. قازاقستان بۇگىندە ءوز باسىمدىقتارىن دەربەس ايقىندايتىن، ۇلتتىق مۇددەسىن سەنىمدى قورعايتىن جانە وزگەرىپ جاتقان الەمدىك تارتىپتەن ءوز ورنىن تابا العان مەملەكەت رەتىندە قالىپتاستى. ال 35 جىلدىڭ ەڭ باستى ناتيجەسى — تاۋەلسىزدىك ەندى مەملەكەتتىلىكتىڭ تاريحي جەتىستىگى عانا ەمەس، ەلدىڭ كەلەشەك دامۋىنا، جاڭا مۇمكىندىكتەرگە جول اشاتىن جانە بۇدان دا بيىك ماقساتتار قويۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن بەرىك تۇعىرعا اينالدى، — دەپ تۇيىندەدى ءسوزىن كاميلا امۋرتايەۆا.
ايتا كەتەيىك، بۇعان دەيىن ترامپ قاسىم- جومارت توقايەۆتى ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 35 جىلدىعىمەن قۇتتىقتاعانىن جازعانبىز.
اۆتورلار
الپامىس فايزوللا