ول Kazinform اگەنتتىگىنە بەرگەن ەكسكليۋزيۆتى سۇحباتىندا قازاقستان مەن ا ق ش اراسىندا تىكەلەي اۋە قاتىناسىن اشۋ ءۇشىن ورىندالۋى ءتيىس نەگىزگى راسىمدەر تۋرالى ايتىپ بەردى.
مايكل دەنيەل قازاقستاننىڭ گەوگرافيالىق ورنالاسۋى اۆياتسيالىق حاب رەتىندە دامۋىنا ايتارلىقتاي ارتىقشىلىق بەرەتىنىن اتاپ ءوتتى.
— مەنىڭ ويىمشا، قازاقستاننىڭ باستى ارتىقشىلىعى ونىڭ ورنالاسۋى، گەوگرافيالىق جاعدايى. قازىر بۇل الەمدىك اۆياتسيانىڭ جاڭا تارتىلىس نۇكتەسى. اۋە تاسىمالى قۇرىلىمىنداعى وزگەرىستەردىڭ پرەزيدەنت پەن ۇكىمەتتىڭ كوزقاراسىمەن سايكەس كەلۋى قازاقستان مەن ورتالىق ازيانىڭ اۆياتسيالىق حابقا اينالۋى ءۇشىن شىنىمەن دە ءمىنسىز جاعداي قالىپتاستىرىپ وتىر، — دەدى مايكل دەنيەل.
ا ق ش نارىعىنا شىعۋدىڭ ءۇش كەزەڭى
قازاقستاننىڭ اۆياتسيالىق اكىمشىلىگىنىڭ باسشىسى اتاپ وتكەندەي، قازاقستان مەن ا ق ش اراسىندا تىكەلەي رەيستەردى ىسكە قوسۋ ءۇشىن بىرنەشە دايەكتى راسىمنەن ءوتۋ قاجەت.
— الدىمەن ءبىز ا ق ش- تىڭ فەدەرالدىق اۆياتسيا اكىمشىلىگى (FAA) تاراپىنان اۆياتسيالىق اكىمشىلىگىمىز بەن ۇشۋ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ جۇيەسىنە قاتىستى باعالاۋدان ءوتۋىمىز كەرەك. ءبىز حالىقارالىق ستاندارتتار مەن ۇسىنىلاتىن تاجىريبەگە ساي بولۋعا ءتيىسپىز، — دەپ ءتۇسىندىردى ول.
ونىڭ ايتۋىنشا، كەلەسى كەزەڭ Category 1 ساناتىن الۋ، ياعني اۆياتسيالىق قاۋىپسىزدىك سالاسىنداعى حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەستىكتى راستاۋ. وسىدان كەيىن اۋە كومپانياسى ا ق ش كولىك مينيسترلىگى ارقىلى ەلدە كوممەرتسيالىق اۋە تاسىمالدارىن جۇزەگە اسىرۋعا رۇقسات الۋ ءراسىمىن جالعاستىرا الادى.
— ءۇشىنشى كەزەڭدە اۋە كومپانياسى ا ق ش اۋماعىندا ۇشۋدى ورىنداۋعا FAA- نىڭ ءتيىستى رۇقساتىن الۋى كەرەك. بۇل كەزەڭدە ناقتى اۋەجايلار مەن باعىتتار ايقىندالادى. ودان كەيىن اۋە كومپانياسى قاجەتتى كورسەتىلىم راسىمدەرىنەن وتۋگە ءتيىس. بۇل بۇكىل پروتسەستىڭ سوڭعى كەزەڭى، — دەدى مايكل دەنيەل.
Category 1 ساناتىن الۋ ءۇشىن نە قاجەت
حالىقارالىق اۆياتسيالىق قاۋىپسىزدىكتى باعالاۋ (International Aviation Safety Assessment, IASA) تالاپتارى تۋرالى سۇراققا جاۋاپ بەرگەن مايكل دەنيەل حالىقارالىق تالاپتارعا ساي بولۋى ءتيىس ءبىرقاتار ماڭىزدى قۇرامداس بولىك بار ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
— ۇكىمەت پەن اۆياتسيالىق بيلىك ءتيىستى زاڭنامانىڭ، نورماتيۆتىك رەتتەۋدىڭ، ينسپەكتورلاردىڭ قاجەتتى بىلىكتىلىگى مەن دايارلىعىنىڭ، تەحنيكالىق نۇسقاۋلىقتاردىڭ، سونداي-اق سالاعا ارنالعان ءتيىستى ۇسىنىمداردىڭ بولۋىن قامتاماسىز ەتۋى كەرەك. FAA قاۋىپسىزدىك پەن اۆياتسيانىڭ قورعالۋىن قامتاماسىز ەتە الاتىنىمىزعا كوز جەتكىزۋ ءۇشىن جۇيەلەرىمىزدەگى ءدال وسى نەگىزگى ەلەمەنتتەردى باعالايدى، — دەدى ول.
باستى ماسەلە — ۋاقىت
مايكل دەنيەلدىڭ ايتۋىنشا، دايىندىق بارىسىندا كەزدەسەتىن ەڭ كۇردەلى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى — ۋاقىت. سەبەبى اتقارىلۋى ءتيىس جۇمىس كولەمى اۋقىمدى.
— مەنىڭ ويىمشا، ەڭ كۇردەلى ماسەلە — ۋاقىت. بىزگە وراسان زور جۇمىس اتقارۋ قاجەت. ۇكىمەتتىڭ قاجەتتى زاڭنامانى قابىلداۋ ءۇشىن جاساعان جۇمىستارىن وتە جوعارى باعالايمىن. بۇل وڭاي شارۋا ەمەس جانە ۋاقىتتى تالاپ ەتەدى، — دەدى ول.
ونىڭ سوزىنشە، كۇردەلىلىگى جاعىنان كەلەسى ورىندا نورماتيۆتىك- قۇقىقتىق بازانى ازىرلەۋ ماسەلەسى تۇر. ال ينسپەكتورلار شتاتىن جاساقتاۋ، ولاردى وقىتۋ جانە قاجەتتى نۇسقاۋلىقتارمەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرىن شەشۋ ءبىرشاما جەڭىلىرەك.
FAA قازاقستانعا تەحنيكالىق كومەك كورسەتىپ كەلەدى
مايكل دەنيەل ا ق ش ۇكىمەتى مەن ا ق ش- تىڭ فەدەرالدىق اۆياتسيا اكىمشىلىگى تاراپىنان كورسەتىلىپ وتىرعان قولداۋدى دا اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا، شامامەن ەكى جىل بۇرىن تاراپتار اراسىندا تەحنيكالىق كومەك كورسەتۋ تۋرالى كەلىسىمگە قول قويىلعان.
— وسى كەلىسىمنىڭ ارقاسىندا ءبىز FAA- نىڭ ەڭ بىلىكتى ينسپەكتورلارىنان كومەك الىپ وتىرمىز. ولار وزدەرىنىڭ ءبىلىمى مەن تاجىريبەسىمەن ءبولىسىپ، Category 1 ساناتىنا قول جەتكىزۋ ءۇشىن باسشىلىققا الۋىمىز قاجەت ۇسىنىمداردى بەرەدى، — دەدى ول.
Category 1 ساناتى قازاقستانعا نە بەرەدى
قازاقستاننىڭ اۆياتسيالىق اكىمشىلىگىنىڭ باسشىسى Category 1 ساناتىن الۋدىڭ ماڭىزى ا ق ش- قا تىكەلەي رەيستەر اشۋ مۇمكىندىگىمەن عانا شەكتەلمەيتىنىن، ونىڭ قازاقستاننىڭ ازاماتتىق اۆياتسياسىنىڭ حالىقارالىق بەدەلىنە دە ىقپال ەتەتىنىن اتاپ ءوتتى.
— ەڭ الدىمەن، ۇشۋ قاۋىپسىزدىگى. نەگىزگى كورسەتكىش حالىقارالىق ستاندارتتار مەن ۇسىنىلاتىن تاجىريبەگە سايكەس كەلۋىمىز. بۇل ءاردايىم ءبىرىنشى ورىندا تۇرادى، — دەدى مايكل دەنيەل.
ونىڭ ايتۋىنشا، Category 1 ساناتىن الۋ قازاقستاننىڭ حالىقارالىق ينۆەستورلار مەن اۋە كەمەلەرىن ليزينگكە بەرەتىن كومپانيالار ءۇشىن تارتىمدىلىعىن دا ارتتىرۋى مۇمكىن.
— بەدەل تۇرعىسىنان العاندا، بۇل ليزينگتىك كومپانيالار مەن ينۆەستورلار ءۇشىن ەلىمىزگە كوبىرەك ءارى جاڭا ينۆەستيتسيا سالۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرۋعا قوسىمشا اقپارات كوزى بولادى. سوندىقتان Category 1 ساناتىن الۋ ايتارلىقتاي ناتيجە بەرەدى، — دەپ تۇيىندەدى ول.
بۇعان دەيىن قازاقستان مەن اقش اراسىندا تىكەلەي اۋە قاتىناسىن اشۋعا دايىندىق ءجۇرىپ جاتقانىن جازعانبىز.
اتالعان جۇمىس اياسىندا 2026 -جىلعى 21- 25 -قىركۇيەك ارالىعىندا ا ق ش فەدەرالدىق اۆياتسيا اكىمشىلىگىنىڭ (FAA) حالىقارالىق اۆياتسيالىق قاۋىپسىزدىكتى باعالاۋ (IASA) جۇمىسى جۇرگىزىلەدى.
باعالاۋدىڭ باستالۋ قارساڭىندا كولىك ۆيتسە-ءمينيسترى تالعات لاستايەۆتىڭ قازاقستانعا كەلگەن FAA ساراپشىلارىمەن كەزدەسۋى ءوتتى. ۆيتسە-مينيستر امەريكاندىق تاراپ وكىلدەرىن قارسى الىپ، ولارعا ساپار مەن باعالاۋدى جۇرگىزۋگە قاتىسقاندارى ءۇشىن، سونداي-اق ساراپشىلاردىڭ جۇمىسىنا ساتتىلىك پەن جەمىستى ناتيجەلەر تىلەپ، العىس ءبىلدىردى.
كەزدەسۋ بارىسىندا تاراپتار الداعى باعالاۋ ماسەلەلەرىن جانە قازاقستان مەن ا ق ش اراسىنداعى ۇشۋ قاۋىپسىزدىگى دەڭگەيىن ارتتىرۋ جانە حالىقارالىق اۋە قاتىناسىن دامىتۋ جونىندەگى جۇمىس شەڭبەرىندەگى ودان ارعى ءوزارا ءىس-قيمىلدى تالقىلادى.
— باعالاۋ ۇشۋ قاۋىپسىزدىگىن مەملەكەتتىك قاداعالاۋ جۇيەسىنە قاتىستى جۇرگىزىلەدى جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۆياتسيالىق بيلىگىنىڭ يكاو- نىڭ قولدانىستاعى ستاندارتتارى مەن ۇسىنىلاتىن پراكتيكاسىنا سايكەستىگىن انىقتاۋعا باعىتتالعان. اتالعان ستاندارتتار يكاو- نىڭ 1-قوسىمشاسى «اۆياتسيا پەرسونالىنا كۋالىكتەر بەرۋ» ، 6-قوسىمشاسىنىڭ ى بولىگى «حالىقارالىق كوممەرتسيالىق اۋە تاسىمالى — ۇشاقتار» جانە 8-قوسىمشاسى «اۋە كەمەلەرىنىڭ ۇشۋعا جارامدىلىعى» قۇجاتتارىندا قامتىلعان. IASA باعالاۋى بارىسىندا FAA ساراپشىلارى اۆياتسيالىق زاڭنامانى، زاڭعا تاۋەلدى نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەردى، سونداي-اق يكاو- نىڭ ۇشۋ قاۋىپسىزدىگىن مەملەكەتتىك باقىلاۋدى قامتاماسىز ەتۋ جۇيەسىنىڭ سەگىز سىني ەلەمەنتىنە سايكەس مەملەكەتتىڭ قاداعالاۋدى جۇزەگە اسىرۋ قابىلەتىن قاراستىرادى، — دەلىنگەن كولىك مينيسترلىگى حابارلاماسىندا.