ج ي قازاقشا سويلەيدى، ءبىراق قازاقتى قانشالىقتى تۇسىنەدى
IT اناليتيك ءارى جاساندى ينتەللەكت زەرتتەۋشىسى تيمۋر بەكتۇردىڭ پىكىرىنشە، قازىرگى جۇيەلەر قازاقشا سويلەگەنىمەن، قازاق دۇنيەتانىمىن تولىق تۇسىنەتىن دەڭگەيگە ءالى جەتكەن جوق.
قىسقاشا ايتسام: ىلگەرىلەۋ بار، ءبىراق ءالى «قازاقشا ويلايتىن» دەڭگەيگە تولىق جەتكەن جوق. ءبىراق ءبىز وعان ەشقانداي كىنا قويا المايمىز. جاي فاكت رەتىندە قابىلداعانىمىز دۇرىس، - دەيدى ساراپشى.
ونىڭ ايتۋىنشا، كوپ جاعدايدا قوعام جاساندى ينتەللەكتتەن شامادان تىس تالاپ ەتەدى.
بۇل ج ي تەحنولوگيالاردى جاساپ جاتقان قازاقستان ەمەس، قازاقتار ەمەس. ورىستاردا «سىيعا تارتقان اتتىڭ تىسىنە قاراما» دەگەن ءبىر ماقال بار. سوندىقتان، كەرىسىنشە، وسىعان دا العىس ايتۋىمىز كەرەك. ءبىزدىڭ ەشقايسىمىزدىڭ ءبىر ماڭداي تەرىمىز سىڭبەستەن، تەگىن، قۋاتتى تەحنولوگيانى ۇسىنىپ جاتقان امەريكالىق كومپانيالارعا العىستان باسقا ايتارىمىز جوق، - دەيدى تيمۋر بەكتۇر.
ساراپشى قازىرگى جاعدايدى بىرنەشە جىل بۇرىنعى احۋالمەن سالىستىرۋعا بولمايتىنىن ايتادى. ول ChatGPT پايدا بولعان العاشقى كۇندەردەن باستاپ جۇيەنى پايدالانىپ كەلە جاتقانىن جەتكىزدى.
ءوز باسىم 2022 -جىلدىڭ سوڭىندا ChatGPT جارىققا شىققالى قولدانىپ كەلەمىن. ءسىز ونىڭ سول كەزدەگى قازاقشاسىنىڭ قانداي بولعانىن كورسەڭىز، وسى كۇنگىمەن جىلاپ كورىسەر ەدىڭىز. ج ي چات- بوتتار قازاق شەنەۋنىگىنەن دە جەدەل قازاقشا ۇيرەنىپ جاتىر دەپ ءجيى ايتىپ وتىرامىن، - دەيدى ول.
بۇگىندە OpenAI قازاق ءتىلىن رەسمي قولداۋ كورسەتىلەتىن تىلدەردىڭ قاتارىنا ەنگىزدى. Google كومپانياسىنىڭ Gemini جۇيەسى دە قازاق تىلىندە جۇمىس ىستەيدى. تيمۋر بەكتۇردىڭ سوزىنشە، Claude پلاتفورماسىنىڭ قازاقشا جاۋاپ بەرۋ ساپاسى دا ايتارلىقتاي جاقسارعان. الايدا نەگىزگى ماسەلە گرامماتيكادا ەمەس.
ماسەلە «قازاقشا جازا الادى» دەگەندە ەمەس. ماسەلە - قازاقتىڭ كونتەكستىن، مادەني كودىن، تەرمينولوگياسىن، ءازىلىن، استارىن، ايماقتىق ەرەكشەلىگىن قانشالىقتى تۇسىنەدى؟ مىنە، وسى جەردە ءالى جۇمىس كوپ، - دەيدى ساراپشى.
ونىڭ پىكىرىنشە، جاساندى ينتەللەكت قازىر قازاقشا سويلەۋدى ۇيرەنىپ كەلەدى. ءبىراق الداعى كەزەڭنىڭ مىندەتى - ونى قازاقشا ويلاۋعا جاقىنداتۋ.
قازاق ءتىلىنىڭ دەڭگەيى ينتەرنەتتەگى قازاق ءتىلىنىڭ ساپاسىنا بايلانىستى
جاساندى ينتەللەكتتىڭ قازاق تىلىندەگى ساپاسى ەڭ الدىمەن قازاق ءتىلدى ينتەرنەتتىڭ ساپاسىنا تاۋەلدى. ويتكەنى ۇلكەن تىلدىك مودەلدەر ءبىلىمدى ينتەرنەتتە جاريالانعان ماتىندەردەن الادى.
ج ي تەحنولوگيالار اشىق ينتەرنەتتەگى ءماتىن قانداي، سونداي بولادى. تيىسىنشە، ءبىزدىڭ اشىق ينتەرنەت كەڭىستىگىندەگى شالا- شارپى قازاق ءماتىنىمىز قانداي بولسا، بۇل ج ي چات-بوتتار دا سونداي، - دەيدى تيمۋر بەكتۇر.
سوندىقتان ول قولدانۋشىلاردىڭ وزىنە دە جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيدى. ەگەر چات-بوت كالكاعا تولى نەمەسە قازاقى تىلدىك نورماعا سايكەس كەلمەيتىن ءماتىن ۇسىنسا، ونى تۇزەتىپ، كەرى بايلانىس بەرۋ كەرەك دەپ ەسەپتەيدى.
قاتەسىن جوندەۋ دەگەنىمىز - ChatGPT قازاقشا وراشولاق، كالكا ءماتىن ۇسىنسا، ونى قازاقى ءسوز قولدانىسىنا ساي تۇزەتىپ، «دۇرىسى وسىلاي» دەپ كەرى بايلانىس بەرۋ. سوندا جۇيە دە بىرتىندەپ ساپالى ءماتىن ۇسىنۋعا بەيىمدەلەدى، - دەيدى ساراپشى.
الەمدىك كومپانيالار قازاق تىلىنە نازار اۋدارا باستادى
بىرنەشە جىل بۇرىن الەمدەگى ەڭ تانىمال جاساندى ينتەللەكت جۇيەلەرىنىڭ قازاق ءتىلىن مۇلدە تۇسىنبەۋى قالىپتى جاعداي سانالار ەدى. الايدا بۇگىندە جاعداي وزگەرىپ كەلەدى.
ءسىز قازىر كوز الدىڭىزعا ەلەستەتىڭىزشى، 2026 -جىلى بۇكىل الەم Claude ،ChatGPT، Gemini ،Grok ،DeepSeek قولدانىپ جاتىر. ال ءسىز قازاقشا سۇراق قويساڭىز، ەشتەڭە تۇسىنبەيدى، مۇلدەم جاۋاپ بەرمەيدى. ەلەستەتىپ كوردىڭىز بە؟ قازاق ءتىلىنىڭ الەمدىك تەحنولوگيالار تاراپىنان تىس قالعانىن ءتۇسىنىپ، قورلانار ەدىڭىز، - دەيدى تيمۋر بەكتۇر.
ەليزدىڭ سوزىنشە، قازاق ءتىلىن ۇيرەنۋشىلەرگە ارنالعان حالىقارالىق پلاتفورمالاردىڭ ازدىعى دا ايقىن سەزىلەدى. ماسەلەن، الەمدەگى ەڭ تانىمال ءتىل ۇيرەتۋ قوسىمشالارىنىڭ ءبىرى Duolingo-دا قازاق ءتىلى جوق. سونداي-اق اعىلشىن تىلىندەگى سۋبتيترلەرى بار قازاق فيلمدەرى مەن مۋلتفيلمدەرىن تابۋ دا وڭاي ەمەس.
قازاق ءتىلى Duolingo قوسىمشاسىندا جوق. اعىلشىن سۋبتيترلەرى بار قازاقشا مۋلتفيلمدەر مەن فيلمدەردى كوبىرەك كورگىم كەلەدى، ءبىراق تابۋ قيىن. قازاقستاندا تۇرماعان سوڭ تىڭدالىم مەن سويلەۋ داعدىلارىن دامىتۋ دا قيىن بولىپ وتىر، - دەيدى فرانتسۋز قىزى.
وسىنداي جاعدايدا جاساندى ينتەللەكت ەليز ءۇشىن قوسىمشا وقۋ قۇرالىنا اينالعان. ول قازاق ءتىلىن مەڭگەرۋ بارىسىندا Abai Institute پلاتفورماسىمەن قاتار ChatGPT مۇمكىندىكتەرىن دە پايدالانادى.
ءتىلدى ۇيرەنۋ ءۇشىن Abai Institute سايتىن قولدانامىن، سونىمەن قاتار ChatGPT ارقىلى سويلەمدەر مەن گرامماتيكانى تالدايمىن. Threads جەلىسىندە قازاقشا كوپ وقيمىن، قازاق دوستارىممەن ءجيى سويلەسۋگە تىرىسامىن، - دەيدى ول.
دەمەك، قازاق ءتىلىنىڭ سيفرلىق بولاشاعى ەڭ الدىمەن ءوز قولىمىزدا. قازاقشا ساپالى كونتەنت كوبەيگەن سايىن، جاساندى ينتەللەكت تە قازاق تىلىندە ساپالى جۇمىس ىستەيتىن بولادى.