انىعىندا، بۇل - قازاق ادەبيەتىن الەمگە تانىتۋعا، ۇلتتىق ءسوز ونەرىنىڭ باي مۇراسىن حالىقارالىق عىلىمي- ادەبي كەڭىستىككە ەنگىزۋگە باعىتتالعان ماڭىزدى قادام. مۇندا جەتكىزىلگەن ءار كىتاپتىڭ ارتىندا حالقىمىزدىڭ تاريحى، دۇنيەتانىمى، رۋحاني بولمىسى مەن كوركەم ويى جاتىر.
سونىمەن نوبەل كىتاپحاناسىنا اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ ولەڭدەر جيناعى، ءىلياس جانسۇگىروۆتىڭ اعىلشىن تىلىندە شىققان «قۇلاگەر» كىتابى، تالاسبەك اسەمقۇلوۆتىڭ يسپان تىلىندەگى «تالتۇس» رومانى، راحىمجان وتاربايەۆتىڭ نەمىس تىلىندە جارىق كورگەن «باس» رومانى، تىنىمباي نۇرماعانبەتوۆتىڭ ەكى كىتابى، روزا مۇقانوۆانىڭ جاقىندا جارىق كورگەن اعىلشىن تىلىندەگى «قاراۋىل پەرىشتەسى»، جۇسىپبەك قورعاسبەكتىڭ «كەلندەگى كوكجال» رومانى، قىتايدا تۇراتىن تانىمال قازاق جازۋشىسى ورازحان احمەتتىڭ «تۇلپاردىڭ سوڭعى تۇياعى» شىعارماسى، «فوليانت» باسپاسىنان شىققان ۇلىقبەك ەسداۋلەتتىڭ «ىنتىقزار» ولەڭدەر جيناعى، ساۋلە دوسجاننىڭ اعىلشىن تىلىندە باسىلعان «كوردەمشەنىڭ قاسىرەتى» شىعارماسى، قانات ءابىلقايىردىڭ «اعىراپتاعى اتى جوق ادام» تۋىندىسى، ەربول الشىنبايدىڭ تۇرىك تىلىندە جارىق كورگەن «كەش باتار الدىنداعى اكەمنىڭ كولەڭكەسى» اتتى جىر جيناعى، اباي ايماعانبەتوۆتىڭ «تولقىندى كۇتكەن بالا» رومانى، دۇيسەنالى ءالىماقىننىڭ «امەريكا اشقان قازاقتار» كىتابى تابىس ەتىلدى.
كىتاپتاردى قابىلداپ العان نوبەل كىتاپحاناشىسى لارس ليۋنگدھل: «وسىنشاما كوپ كىتاپتى الىستان كوتەرىپ كەلىپ، بىزگە تابىس ەتىپ جاتقانىڭىزعا راقمەت! مەنىڭشە كىتاپ جەتكىزۋ - ءبىر ەلدىڭ تاريحىن، مادەنيەتىن، اقىل ويى مەن پاراساتىن جەتكىزۋ. ءسىز مۇندا ءار تىلدە شىققان كىتاپتاردى اكەلىپسىز. اسىرەسە نەمىس تىلىندەگى كىتاپتار مۇندا ءجيى وقىلادى. مىناۋ «تۇنىق سۋ» اتتى كىتاپ پەن «باس» رومانىن ءوزىم دە وقىپ شىعارمىن. مۇندا كەلەتىن وقىرماندارعا دا بۇل كىتاپتار قىزىق بولار دەپ ويلايمىن» دەپ جىلى لەبىز ءبىلدىردى.
الەم ادەبيەتىنىڭ كورنەكتى وكىلدەرىنىڭ شىعارمالارى جيناقتالعان نوبەل كىتاپحاناسىنا ءارتۇرلى تىلدە جارىق كورگەن كىتاپتاردىڭ تابىستالۋى قازاق ادەبيەتىنىڭ شەكارا اسىپ، وزگە حالىقتاردىڭ رۋحاني قازىناسىمەن ۇندەسۋگە دەگەن ۇمتىلىسىن ايعاقتايدى.
شۆەد اكادەمياسىنىڭ نوبەل كىتاپحاناسى 1901 -جىلى قۇرىلعان. 1921 -جىلدان باستاپ كىتاپحانا ستوكگولم قالاسىنىڭ ەسكى قالاسىنداعى قور بيرجاسى عيماراتىندا، شۆەد اكادەمياسىنىڭ عيماراتىندا ورنالاسقان. نوبەل قورى مەن شۆەد اكادەمياسىنىڭ قارجىلاندىرۋىمەن جۇمىس ىستەيدى. زاماناۋي ادەبي شىعارمالاردى، كوپ جاعدايدا ولاردىڭ ءتۇپنۇسقا تىلىندەگى نۇسقالارىن، سونداي-اق ادەبيەتتانۋ مەن ءتىل ءبىلىمى تەورياسىنا قاتىستى كىتاپتاردى جيناقتاپ، وقىرماندارعا ۇسىنادى.
كىتاپحانا شۆەسيادان تىس جەرلەردە جارىق كورەتىن شامامەن 150 ادەبي جۋرنالعا جازىلادى. بۇل جۋرنالدار كىتاپحانا قورىن تولىقتىرۋ ۇدەرىسىندە ماڭىزدى ءرول اتقارادى. ماقالالار، رەتسەنزيالار، شولۋلار جانە سۇحباتتار كىتاپحانانىڭ دەرەكقورىنا تۇراقتى تۇردە ەنگىزىلىپ وتىرادى. قورىندا شامامەن 200000 توم كىتاپ بار. سكانديناۆيا ايماعىنداعى ادەبيەتكە ماماندانعان ەڭ ءىرى كىتاپحانالاردىڭ ءبىرى.
بۇل ساپار عىلىمي ىزدەنىسپەن عانا شەكتەلمەيدى. ول - قازاق رۋحانياتىن الەمدىك كەڭىستىكپەن بايلانىستىرۋعا، ادەبي مۇرامىزدىڭ قادىر- قاسيەتىن كەڭىنەن تانىتۋعا باعىتتالعان رۋحاني ميسسيا. نوبەل كىتاپحاناسى مەن ارحيۆىندەگى زەرتتەۋ جۇمىسى بارىسىندا جيناقتالعان دەرەكتەر مەن تاجىريبە دە الداعى ۋاقىتتا قازاق ادەبيەتى مەن مادەنيەتىن زەرتتەۋ، ناسيحاتتاۋ ىسىنە ءوز ۇلەسىن قوسادى دەپ سەنەمىن.
دۇيسەنالى ءالىماقىن
ستوكگولم، شۆەسيا