استانادا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى - الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر ليدەرلەرى سەزى حاتشىلىعىنىڭ باسشىسى ەرلان قاريننىڭ توراعالىعىمەن حاتشىلىقتىڭ XXIV وتىرىسى ءوتتى.
ونىڭ جۇمىسىنا 20 ەلدەن كەلگەن الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەردىڭ، حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ، سونداي-اق مەملەكەتتىك جانە قوعامدىق قۇرىلىمداردىڭ 30 دان استام بەدەلدى وكىلى قاتىستى.
ەرلان قارين بىرلىك پەن ىنتىماق، ەتنوسارالىق جانە كونفەسسياارالىق كەلىسىم، ادامدى قۇرمەتتەۋ سياقتى كونستيتۋتسيالىق قۇندىلىقتار قازاقستاننىڭ دامۋ باعدارىن ايقىندايتىن ماڭىزدى قاعيداتتار ەكەنىن، مۇنىڭ سەزد ميسسياسىمەن ۇندەسەتىنىن اتاپ ءوتتى. وسى ۇستانىمدارعا ارقا سۇيەي وتىرىپ، مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقايەۆتىڭ باسشىلىعىمەن ەلىمىز تەڭگەرىمدى جانە بەيبىت سيپاتتا دايەكتى سىرتقى ساياسات جۇرگىزىپ كەلەدى.
سەزد وسى جىلدار ىشىندە ءدىنارالىق ديالوگتىڭ بىرەگەي الاڭى رەتىندە قالىپتاستى. ونىڭ ارىپتەستىك جەلىسى كەڭەيىپ، ءدىني بىرلەستىكتەرمەن جانە حالىقارالىق ۇيىمدارمەن ىقپالداستىعى نىعايا ءتۇستى.
- وسىعان دەيىن قالىپتاسقان قۇندىلىقتار ىرگەتاسى سەزدىڭ پراكتيكالىق مازمۇنىن كەڭەيتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. قۇجاتتاردى بىرلەسىپ ازىرلەۋگە، ارىپتەستىكتى نىعايتۋعا جانە ناقتى جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا جول اشادى، - دەدى ۆيتسە-پرەزيدەنت.
بۇل - قارۋلى قاقتىعىستار، گۋمانيتارلىق داعدارىستار، راديكالدى يدەيالار مەن وشپەندىلىك بەلگىلەرى بەلەڭ الىپ، كليماتتىق جانە تەحنولوگيالىق سىن-قاتەرلەر كۇشەيە تۇسكەن قازىرگى كەزەڭدە ايرىقشا وزەكتى مىندەت. مۇنداي جاعدايدا رۋحاني ديپلوماتيا ساياسي كەلىسسوزدەردى تولىقتىرىپ، ءوزارا بايلانىس ارنالارىن ساقتاۋعا جانە سەنىمدى قالپىنا كەلتىرۋگە ىقپال ەتەدى.
ەرلان قارين مەملەكەت باسشىسىنىڭ سەزد اياسىندا دىندەردىڭ بىتىمگەرلىك الەۋەتىن بىرىكتىرىپ، رۋحاني ديپلوماتياعا ناقتى حالىقارالىق سيپات بەرۋگە باعىتتالعان جاھاندىق بەيبىتشىلىك قوزعالىسىن قالىپتاستىرۋ جونىندەگى باستاماسىنا ارنايى توقتالدى.
وتىرىس سوڭىندا 2025-جىلعى استانا بەيبىتشىلىك دەكلاراتسياسىن دامىتۋ ماقساتىندا ازىرلەنگەن ەكى حالىقارالىق قۇجات قابىلداندى. ولار - «كليماتتىڭ وزگەرۋىنە قارسى كۇرەستەگى دىندەردىڭ ءرولى» جانە «ءدىني سالادا جاساندى ينتەللەكتىنى پايدالانۋدىڭ ەتيكالىق كودەكسى».
ءبىرىنشى قۇجات ەكولوگيالىق جاۋاپكەرشىلىكتى نىعايتۋعا باعىتتالعان جانە قورشاعان ورتاعا قامقورلىق پەن ازاماتتىق جاۋاپكەرشىلىكتى ۇشتاستىراتىن مەملەكەت باسشىسىنىڭ «تازا قازاقستان» باعدارلاماسىنىڭ فيلوسوفياسىمەن ۇندەسەدى.
ەتيكالىق كودەكس پرەزيدەنتتىڭ جاساندى ينتەللەكتىنى دامىتۋ ەتيكاسى جونىندەگى ءدىنارالىق كوميسسيا قۇرۋدى جانە الگوريتمدەرگە ارنالعان امبەباپ «وسيەتتەردى» ازىرلەۋدى كوزدەيتىن باستاماسىن ودان ءارى ىلگەرىلەتەدى. قۇجات تەحنولوگيالاردى جاۋاپكەرشىلىكپەن قولدانۋعا شاقىرادى ءارى ءدىني ماتىندەردى بۇرمالاۋعا، سيفرلىق جالعان كونتەنت ازىرلەۋگە، كەمسىتۋشىلىككە جانە ادامداردىڭ سەنىمىنە مانيپۋلياتسيا جاساۋعا توسقاۋىل قويۋعا ارنالعان.
سونداي-اق قازاقستان مەن قاسيەتتى تاقتىڭ بىرلەسكەن باستاماسى - «ايىقپاس دەرتكە شالدىققان بالالاردىڭ قۇقىقتارى حارتياسى» تانىستىرىلدى. قۇجاتتى ازىرلەۋگە «بامبينو دجەزۋ» اۋرۋحاناسىنىڭ ساراپشىلارى اتسالىستى. حاتشىلىق حارتياعا قاتىستى جۇمىستى ودان ءارى جالعاستىرۋدى قولدادى.
«استانا بەيبىتشىلىك دەكلاراتسياسى - 2025» قۇجاتىن ىسكە اسىرۋ اياسىندا حاتشىلىققا سەرىكتەستەرمەن بىرلەسىپ، جاھاندىق بەيبىتشىلىك قوزعالىسىنىڭ تۇجىرىمداماسى مەن ونى قالىپتاستىرۋ جانە حالىقارالىق دەڭگەيدە ىلگەرىلەتۋدىڭ كەزەڭ-كەزەڭىمەن ىسكە اسىرىلاتىن جوسپارىن ازىرلەۋ تاپسىرىلدى.
- سەزدىڭ بەدەلى قابىلدانعان شەشىمدەردىڭ حالىقارالىق باستامالاردا كورىنىس تاۋىپ، قانشالىقتى تىڭعىلىقتى تۇردە جۇزەگە اسىرىلاتىنىنا جانە بەيبىتشىلىك پەن سەنىمدى نىعايتۋعا قىزمەت ەتەتىنىنە بايلانىستى بولماق، - دەدى ەرلان قارين.
وتىرىس اياسىندا ەرلان قارين ءبىرقاتار ەكىجاقتى كەزدەسۋ وتكىزدى.
مۇسىلمان اقساقالدارى كەڭەسىنىڭ باس حاتشىسى مۇحاممەد ابدەلسالاممەن كەزدەسۋ بارىسىندا ۆيتسە-پرەزيدەنت كەڭەس سەزدىڭ ماڭىزدى سەرىكتەستەرىنىڭ ءبىرى ەكەنىن اتاپ ءوتىپ، فورۋم قىزمەتىن قولداعانى ءۇشىن العىس ايتتى. سونداي-اق كەڭەستىڭ ادامزات باۋىرلاستىعى تۋرالى قۇجاتتى ىلگەرىلەتۋگە، كليمات جانە جاساندى ينتەللەكت ەتيكاسى جونىندەگى قۇجاتتاردى ازىرلەۋگە قوسقان ۇلەسى ايتىلدى.
ب ا ءا تولەرانتتىلىق جانە بەيبىت ءومىر ءسۇرۋ مينيسترلىگىنىڭ باس ديرەكتورى افرا مۇحاممەد ءال-سابريمەن كەزدەسۋدە ءوزارا ءىس-قيمىل الەۋەتى تالقىلاندى. ونىڭ سەزد جۇمىسىنا سىڭىرگەن ەڭبەگىنە جانە تولەرانتتىلىق پەن بەيبىت ءومىر ءسۇرۋ قۇندىلىقتارىن ىلگەرىلەتۋدىڭ ماڭىزىنا باسا نازار اۋدارىلدى.
سونىمەن قاتار قىتايدىڭ بۋدديستىك جانە داوستىق ۇيىمدارىنىڭ وكىلدەرى سيۋ شۋانمەن، سۋن سياومەن كەزدەسۋ ءوتتى. كەزدەسۋ بارىسىندا ولاردىڭ سەزد جۇمىسىنا قاتىسۋى جانە ءدىنارالىق ديالوگتى دامىتۋعا قوسقان ۇلەسى تالقىلاندى.
ايتا كەتەلىك ەرلان قارين الەمدىك ءدىني كوشباسشىلارمەن ءبىرقاتار كەزدەسۋ وتكىزگەن ەدى.