يسپانيالىق عالىمداردىڭ جاڭا زەرتتەۋى قارا ءتۇستى جەمىستەردى ءجيى تۇتىنۋ جانە كۇنىنە ءبىر كەسە كوفە ءىشۋ جاسۋشالاردىڭ ۇزاق ۋاقىت «جاس» كۇيىن ساقتاۋعا ىقپال ەتەتىنىن انىقتادى.
زەرتتەۋشىلەردىڭ ايتۋىنشا، مۇنداي اسەردىڭ باستى سەبەبى - پوليفەنولدار. بۇل تابيعي قوسىلىستار جيدەكتەردە، المادا، كوفەدە، كاكاودا جانە شايدا مول كەزدەسەدى. بۇعان دەيىن پوليفەنولداردىڭ اعزاداعى قابىنۋدى ازايتىپ، انتيوكسيدانت رەتىندە جاسۋشالاردى قورعايتىنى بەلگىلى بولسا، ەندى ولاردىڭ قارتايۋ ۇدەرىسىنە دە اسەر ەتۋى مۇمكىن ەكەنى انىقتالعان.
تەلومەرلەر نە ءۇشىن ماڭىزدى؟
عالىمدار بۇل بايلانىستى تەلومەرلەردىڭ جاعدايىمەن تۇسىندىرەدى. تەلومەرلەر - حروموسومالاردىڭ ۇشىندا ورنالاسقان دنق بولىكتەرى. ولاردى اياقكيىم باۋىنىڭ ۇشىنداعى پلاستيك قاپتاماعا ۇقساتۋعا بولادى. قالاي پلاستيك باۋدىڭ تارقالۋىنا جول بەرمەسە، تەلومەرلەر دە گەنەتيكالىق ماتەريالدى زاقىمدانۋدان قورعايدى. جاس ۇلعايعان سايىن تەلومەرلەر قىسقارادى. بۇل اعزانىڭ قارتايۋىمەن جانە جاسقا بايلانىستى ءتۇرلى اۋرۋلاردىڭ دامۋ ءقاۋپىنىڭ ارتۋىمەن بايلانىستىرىلادى.
زەرتتەۋگە 1700 ادام قاتىسقان
يسپانيانىڭ ناۆاررا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ماماندارى 1700 دەن استام ەرەسەك ادامنىڭ تاماقتانۋ ەرەكشەلىكتەرىن زەرتتەپ، ولاردىڭ تەلومەر ۇزىندىعىن سالىستىرعان. ناتيجەسىندە، پوليفەنولعا باي تاعامداردى ەڭ كوپ تۇتىنعان ادامداردا قىسقا تەلومەرلەردىڭ پايدا بولۋ ءقاۋپى بۇل ونىمدەردى ەڭ از پايدالانعاندارعا قاراعاندا 52 پايىزعا تومەن بولعان.
سونداي-اق كۇنىنە شامامەن ءتورت-بەس دانا جەمىس جەيتىن ادامداردا قىسقا تەلومەرلەردىڭ بولۋىنىڭ ىقتيمالدىعى جەمىستى سيرەك تۇتىناتىندارعا قاراعاندا 29 پايىزعا از ەكەنى انىقتالعان.
ماماندار بۇل ناتيجەلەر كوفەنى نەمەسە جەمىستى شەكتەن تىس تۇتىنۋعا شاقىرمايتىنىن ەسكەرتەدى. زەرتتەۋ دۇرىس ءارى تەڭگەرىمدى تاماقتانۋ، اسىرەسە پوليفەنولعا باي تابيعي ونىمدەردى راتسيونعا ەنگىزۋ جاسۋشالاردىڭ ساۋلىعىن ساقتاۋعا كومەكتەسۋى مۇمكىن ەكەنىن كورسەتەدى. ال قارتايۋ ۇدەرىسىنە گەنەتيكا، دەنە بەلسەندىلىگى، ۇيقى ساپاسى جانە جالپى ءومىر سالتى دا ايتارلىقتاي اسەر ەتەدى.
عالىمداردىڭ پىكىرىنشە، ۇزاق ءارى ساپالى ءومىر ءسۇرۋ ءۇشىن ءبىر عانا ونىمگە ەمەس، جالپى دۇرىس تاماقتانۋ مەن سالاۋاتتى ءومىر سالتىنا باسىمدىق بەرگەن ءجون.
ءبىز بۇعان دەيىن دەنساۋلىقتى ساقتاۋدىڭ 7 قاراپايىم قاعيداسى تۋرالى جازعان ەدىك.
el.kz