زەرتتەۋ perception عىلىمي جۋرنالىندا جاريالاندى. ونىڭ اۆتورلارى فرانكلين جانە مارشالل كوللەدجىنىڭ پسيحولوگى كارلوتا باترەس پەن گەتتيسبەرگ كوللەدجىنىڭ زەرتتەۋشىسى ريچارد راسسەل.
عالىمدار «تەرى بىركەلكىلىگى» ۇعىمىنا نازار اۋدارعان. بۇل ادامنىڭ بەتىندە داق، ءتۇس ايىرماشىلىعى، بورتپە نەمەسە كەدىر-بۇدىردىڭ قانشالىقتى بايقالاتىنىن بىلدىرەدى. بۇعان دەيىنگى زەرتتەۋلەردە تەرىسى بىركەلكى كورىنەتىن ادامداردى باقىلاۋشىلار ءجيى جاس، ساۋ جانە تارتىمدى دەپ باعالايتىنى انىقتالعان.
زەرتتەۋشىلەر تەرىنىڭ ءوزى وزگەرمەسە دە، ونى قورشاعان تۇستەردىڭ ادامنىڭ قابىلداۋىنا ىقپال ەتە الاتىنىن تەكسەرگەن.
ءبىرىنشى ەكسپەريمەنتكە 19-79 جاس ارالىعىنداعى 45 اق ءناسىلدى ايەلدىڭ فوتوسى پايدالانىلدى. ءار ادامنىڭ بەتى ەكى ءتۇرلى فوندا كورسەتىلگەن: بىرىندە - قارا، ەكىنشىسىندە - ادامنىڭ تەرى تۇسىنە جاقىن اشىق فون.
61 قاتىسۋشى سۋرەتتەردەگى تەرىنىڭ بىركەلكىلىگىن جەتى بالدىق شكالا بويىنشا باعالاعان.
ناتيجەسىندە قارا فوندا كورسەتىلگەن بەتتەر ورتا ەسەپپەن 4,18 بالل، ال تەرى تۇسىنە جاقىن فوندا تۇرعان بەتتەر 3,95 بالل العان. ياعني بەت سۋرەتى وزگەرمەگەنىمەن، قارا فون تەرىنى ءبىرشاما تەگىس ءارى بىركەلكى ەتىپ كورسەتكەن.
ەكىنشى تاجىريبەدە عالىمدار 41 ايەلدىڭ فوتوسىنداعى شاش ءتۇسىن ازداپ وزگەرتكەن. ءبىر نۇسقادا شاش كۇڭگىرت، ەكىنشىسىندە اشىعىراق ەتىپ وڭدەلگەن. 80 ادام وسى سۋرەتتەردى باعالاعان.
قويۋ شاشپەن كورسەتىلگەن بەتتەردىڭ ورتاشا باعاسى 4,06 بالل، ال اشىق شاشپەن 4,01 بالل بولعان. ايىرماشىلىق وتە از بولعانىمەن، جاسى ۇلكەن ايەلدەردىڭ فوتولارىندا اسەر ايقىنىراق بايقالعان. ال جاس قاتىسۋشىلاردىڭ بەتىندە ستاتيستيكالىق تۇرعىدان ماڭىزدى ايىرماشىلىق انىقتالماعان.
عالىمداردىڭ پىكىرىنشە، مۇنىڭ سەبەبى - ۆيزۋالدى كونتراست. ادامنىڭ كورۋ جۇيەسى تەرىنىڭ جارىقتىعى مەن قۇرىلىمىن وعان جاقىن ورنالاسقان شاش، كيىم نەمەسە فونمەن سالىستىرا وتىرىپ قابىلدايدى. سوندىقتان قارا شاش نەمەسە قارا فون تەرى تۇسىندەگى ۇساق ايىرماشىلىقتاردى ازىراق بايقاتۋى مۇمكىن.
زەرتتەۋ اۆتورلارى بۇل اسەر ءسان مەن سىرتقى كەلبەتكە قاتىستى كەيبىر تاڭداۋلاردى دا ءتۇسىندىرۋى ىقتيمال ەكەنىن ايتادى. مىسالى، قارا كيىم نەمەسە بەتتى جيەكتەپ تۇراتىن قويۋ شاش بەت تەرىسىن ۆيزۋالدى تۇردە بىركەلكى ەتىپ كورسەتۋى مۇمكىن.
دەگەنمەن زەرتتەۋدىڭ شەكتەۋلەرى بار. ەكسپەريمەنتكە تەك اشىق ءتۇستى تەرىسى بار ايەلدەردىڭ فوتولارى الىنعان. سوندىقتان ءدال وسىنداي اسەر ەر ادامداردا نەمەسە تەرى رەڭكى باسقا ادامداردا دا بايقالادى دەپ ايتۋعا بولمايدى.
سونىمەن قاتار شاش ءتۇسىن وزگەرتۋ اسەرى وتە شاعىن بولعان: جەتى بالدىق شكالادا نەبارى 0,05 بالل. سوندىقتان زەرتتەۋ ناتيجەسىن «قارا شاش مىندەتتى تۇردە تارتىمدىراق ەتەدى» دەپ تۇسىندىرۋگە بولمايدى.
عالىمدار الداعى ۋاقىتتا شاش ءتۇسىن كۇرت وزگەرتۋ، سونداي-اق كوزىلدىرىك، اشەكەي، باس كيىم نەمەسە كيىم ءتۇسىنىڭ بەت تەرىسىن قابىلداۋعا قالاي اسەر ەتەتىنىن زەرتتەۋدى جوسپارلاپ وتىر.