قالا حالقى 25 جىلدا 70 پايىزعا جەتەدى

استانا. قازاقپارات - جالپى الەمدە كوشتىڭ كوبەيۋى - ءبىر ەلدەن ءبىر ەلگە كوشۋ عانا ەمەس. اۋىلدان قالاعا قاشىپ جاتقاندار دا از ەمەس. قازىر ادامزاتتىڭ جارتىسىنان استامى شاھارلاردا ءومىر سۇرەدى.

ءبىزدىڭ ەلدە دە وت جاقپاي، مال باعىپ، ءورىس كەزبەي قولىن جىلى سۋعا سالىپ وتىرعان قالالىقتاردىڭ ۇلەسى باسىم. ءبىراق جۇرتتىڭ ءبارى جايلى ومىرگە قۇشتار دەپ تاعى ايتا المايمىز. ويتكەنى كەي وڭىرلەردە اۋىلدا تۇراتىنداردىڭ قاراسى كوبەيگەن.

بۇل قاي وڭىرلەر؟ قازىر جەر شارىندا 8 ميللياردتان اسا ادام بار. ونىڭ باسىم بولىگى قالادا تۇرادى. كەيىنگى جارتى عاسىردا شاھار حالقى تەز كوبەيدى. ماسەلەن، 1950 -جىلى جەردەگى ادامنىڭ 70 پايىزى اۋىلدا ءومىر سۇرگەن ەدى. قازىر 62 پايىزدان اسىپ وتىر. ال الداعى جىلدارى قالالىقتاردىڭ ۇلەسى تاعى وسپەك. بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ بولجامى بويىنشا ەندى 25 جىلدا 70 پايىزعا جەتەدى. ۋرباندالۋ دەڭگەيى بويىنشا قاتار مەملەكەتى كوش باستاپ تۇر.

قاتارلىقتاردىڭ 99 پايىزى قالادا تۇرادى. سونداي- اق بەلگيا، ارگەنتينا، جاپونيادا قالالىقتار ۇلەسى جوعارى. بۇدان بولەك برازيليا، اۋستراليا، ۇلى بريتانيا جانە گەرمانيا تۇرعىندارىنىڭ دەنى قالادا تۇرعاندى ءجون كورەدى. قۇراما شتاتتار حالقىنىڭ 83 پايىزدان استامى دا جايلى پاتەر، جەڭىل جۇمىستى تاڭداپتى. سولتۇستىكتەگى كورشىمىز رەسەيدەگى ۋرباندالۋ 75 پايىزعا جەتتى. 1 ميلليارد 400 ميلليون تۇرعىنى بار قىتايدا قالالىقتار ۇلەسى 63 پايىزدان استى.

ال ەكى جىل بۇرىن حالىق سانىمەن قىتايدى باسىپ وزعان ءۇندىستاندا بۇل كورسەتكىش تومەن. ءۇندى جۇرتىنىڭ نەبارى 40 پايىزعا جۋىعى قالادا تۇرادى ەكەن. دەگەنمەن بۇل كورسەتكىش تاياۋ ارادا وزگەرەدى دەيدى ماماندار. سەبەبى جاقسى ءومىر، جايلى تۇرمىس ىزدەگەن جاندار قالاعا اعىلادى.

اياۋلىم ساعىنبايەۆا، دەموگراف:

- اۋىلدان قالاعا كوشۋ ماسەلەگە قارايتىن بولساق، كەز كەلگەن كوشى- قون، تسيفرالاردى كورگەن كەزدە، بۇل ءبىز تەك قانا سالدارى رەتىندە قاراستىرۋ كەرەكپىز. ياعني نە سەبەپتى حالىق كوشەدى؟ ءبىرىنشى كەزەكتە ەكونوميكالىق تۇراقسىزدىق بولعان كەزدە كوشەدى. ەكىنشىدەن، الەۋمەتتىك تۇراقسىزدىق بولعان كەزدە كوشەدى. ءۇشىنشى كەزەكتە جاڭاعى ەكولوگيا ماسەلەلەرىنە بايلانىستى. ەلدە قالا حالقىنىڭ ۇلەسى باسىم

ەلدە دە قالا تۇرعىندارىنىڭ ۇلەسى باسىم. ۇلتتىق ستاتيتيكا بيۋروسىنىڭ 1-شىلدەدەگى ەسەبىنە سۇيەنسەك، 20 ميلليون 400 مىڭ ادامنىڭ 12 ميلليون 899 مىڭ 400 ى قالادا تۇرادى. قالا جۇرتى اقىرىنداپ كوبەيىپ كەلەدى. ەگەر 2010 -جىلى حالىقتىڭ - 56,3 پايىزى، 2015 -جىلى - 57,4 پايىزى، 2020 -جىلى 59 پايىزى قالادا تۇرسا، بيىل 63,3 پايىزعا جەتتى. حالىق سانى بويىنشا الماتى كوش باستاپ تۇر. مەگاپوليستە 2 ميلليون 300 مىڭنان استام ادام بار. بۇدان كەيىن تۇركىستان وبلىسىندا - 2 ميلليون 200 مىڭ ادام، الماتى وبلىسىندا 1 ميلليون 600 مىڭنىڭ ۇستىندە ادام تۇرادى.

ەلوردا تۇرعىنى 1,5 ميلليوننان اسسا، شىمكەنتتىكتەر سانى 1 ميلليون 300 مىڭعا جۋىقتاپ وتىر. ياعني مەگاپوليستەگى تۇرعىندار جىل ساناپ بىرنەشە مىڭعا كوبەيىپ كەلەدى. ال جەتىسۋ، اباي، سولتۇستىك قازاقستان جانە ۇلىتاۋ وبلىستارىندا حالىق از.

اياۋلىم ساعىنبايەۆا، دەموگراف:

- استانا قالاسىنىڭ حالقىنىڭ سانىنىڭ كوبەيۋى، 70 پايىزى وسى كوشى-قون ەسەبىنەن بولىپ وتىر. الماتىدا دا حالىقتىڭ جارتىسى وسى كوشى-قون ەسەبىنەن كوبەيەدى. شىمكەنتتە، ەندى ەڭ از ماسەلە بۇل، ياعني شىمكەنت كوبىنە، ارينە تابيعي ءوسىم، تۋۋ دەڭگەيى ارقىلى كوبەيىپ تۇر. ءبىراق دەگەنمەن دە، مۇندا ءبىز ءبىر ەرەكشە پانيكا قىلىپ قابىلداماۋىمىز كەرەك.

اتىراۋ مەن ماڭعىستاۋدا اۋىل حالقى كوپ

ءيا، ەلدە قالا جۇرتى وسكەنىمەن، اۋىل حالقى كوبەيگەن وڭىرلەر دە بار. ماسەلەن، اتىراۋ وبلىسىنداعى اۋىلداردا تۇراتىن اعايىن جىل ىشىندە 1,4 پايىزعا ارتىپ، 322 مىڭعا جەتتى. ال ماڭعىستاۋ وبلىسىنداعى ءوسىم 1 پايىزعا جۋىقتادى. قازىر ماڭعىستاۋلىقتاردىڭ 435500 ى اۋىلدا تۇرادى. ماماندار اۋىل حالقىنىڭ قالاعا كوپتەپ كوشۋىنىڭ بىرنەشە سەبەبىن اتايدى. اسىرەسە قالاداعى الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىمنىڭ دامۋى مەن حالىقتىڭ تۇرمىستىق جاعدايىن جاقسارتۋعا ۇمتىلىسىن ەرەكشە اتاپ كورسەتەدى.

«سونىمەن قاتار كەز كەلگەن جان ءوزىن ءوزى دامىتۋعا قالالىق جەردە مۇمكىندىك زور ەسەپتەيدى»، - دەيدى ساراپشى.

اياۋلىم ساعىنبايەۆا، دەموگراف:

- پوتەنتسيالدى اشۋ، ادامي كاپيتالدىڭ دامۋى، ءبارىبىر اينالىپ كەلگەن كەزدە قالانىڭ ىشىندە عانا بولادى. ويتكەنى كەز كەلگەن، مىسالى، سۋرەتشى بولسىن، ءمۇسىنشى بولسىن، ەكونوميست بولسىن، تاريحشى بولسىن، پوليتولوگ بولسىن، كىم بولسىن، ول اۋىلدا تۇرىپ دامي المايدى. ارينە، ديستانتسيوندى تۇردە، ديستانسيوندى ەڭبەك ارقىلى جۇزەگە اسىرۋعا بولادى دەپ ايتامىز. ءبىراق دەگەنمەن دە قالادا بولعان مۇمكىندىكتەر اۋىلدا بولمايدى.

مەگاپوليستەر ۇلعايىپ كەلەدى

حالىق ءجيى قونىستاناتىن وڭىرلەر ءتىزىمىنىڭ باسىندا استانا تۇر. جىل ىشىندە ەسىل جاعاسىنا قازىق قاققاندار قاراسى 80 مىڭنان استى. ەكىنشى ورىندا - الماتى قالاسى. الاتاۋ بوكتەرىندەگى شاھارعا 72 500 ادام كوشىپ بارعان. ال العاشقى ۇشتىكتى الماتى وبلىسى تۇيىندەيدى. وڭىرگە 50 مىڭعا جۋىق ادام قونىس اۋداردى.