نەكەگە تۇرماس بۇرىن نەگە ەرەكشە ءمان بەرگەن ءجون - ادۆوكات كەڭەسى
پەتروپاۆل. KAZINFORM - قازىرگى قوعامدا نەكە قيۋ مەن نەكەنى بۇزۋ ماسەلەسى وزەكتى. ەرلى-زايىپتىلاردىڭ اجىراسۋىنا كوبىنە نە سەبەپ؟ سولتۇستىك قازاقستان وبلىستىق ادۆوكاتتار القاسىنىڭ مۇشەسى ولگا گاۆريك ءتىلشى سۇراقتارىنا جاۋاپ بەردى.
- ولگا نيكولايەۆنا، بەرىك نەكەنىڭ نەگىزى نەدە؟
- وتباسى قۇرار الدىندا تەك سەزىمگە بوي بەرمەي، ورتاق قۇندىلىقتار مەن ومىرلىك جوسپاردى دا ەستەن شىعارماۋ اسا ماڭىزدى. ەرلى-زايىپتىلار اراسىنداعى تۇسىنىسپەۋشىلىك، اسىرەسە قارجى ماسەلەسىنىڭ الدىن الا تالقىلانباۋى وكىنىشكە ۇرىندىرىپ جاتادى. ارينە، ومىرلىك سەرىكتى تاڭداۋعا بايىپپەن قاراۋ قاجەت، ال ەڭ ماڭىزدى ماسەلەلەردى نەكەگە دەيىن- اق تالقىلاپ، اشىق ايتىلۋى كەرەك. اڭگىمە بارىسىندا سىزدەردە قۇندىلىقتار مەن باسىمدىقتاردىڭ قانشالىقتى ۇقساس ەكەنىن اڭعارۋعا بولادى.
تاجىريبەلى زاڭگەر رەتىندە سەرىگىڭىزبەن مىنا قارجىلىق ماسەلەلەردى الدىن الا تالقىلاۋعا كەڭەس بەرەر ەدىم:
وتباسىلىق بيۋدجەتتى قالاي جۇرگىزەسىزدەر؟ ول ورتاق بولا ما، بولەك پە، الدە بارلىق تابىس تەڭدەي بولىنەدى مە؟
بولاشاق جارىڭىز نەسيەلەرگە قالاي قارايدى؟ ەگەر نەسيە الىنسا، قانداي ماقساتتا الىنۋى ءتيىس؟
قازىرگى ۋاقىتتا قارىزدار بار ما؟ ەگەر بار بولسا، نەكەدە الىنعان جانە بولاشاقتاعى نەسيەلەردى وتەۋ مىندەتى كىمگە جۇكتەلەدى؟
سەرىكتەسىڭىز نەگە باسىمدىق بەرەدى - شەتەلگە دەمالىسقا بارۋ ما، الدە يپوتەكا الۋ ما؟
نەكە شارتىنا وتىراسىزدار ما؟
ءسىز دە، سەرىگىڭىز دە نەسيەلىك مىندەتتەمەلەردىڭ بار-جوعى جانە ولاردى قالاي وتەيتىنىڭىز جونىندە تولىق حاباردار بولۋى كەرەك. اسىرەسە بيزنەس بولعان جاعدايدا بۇل ماسەلە الدىن الا تالقىلانۋى ءتيىس، بۇل بولاشاقتا مۇددەڭىزدى قورعاۋعا كومەكتەسەدى.
- نەكەگە تۇرعاننان كەيىن ەرلى-زايىپتىلاردىڭ قۇقىقتارى مەن مىندەتتەرى قانداي؟
- نەكە تىركەلگەن كۇننەن باستاپ ەرلى-زايىپتىلار تەڭ قۇقىققا يە بولىپ، تەڭ مىندەتتەر اتقارادى. ەرلى-زايىپتىلار ءوز قالاۋى بويىنشا بىرەۋىنىڭ تەگىن ورتاق ەتىپ تاڭداي الادى نەمەسە ءارقايسىسى نەكەگە دەيىنگى تەگىن ساقتايدى، سونداي- اق ەرلى- زايىپتىلاردىڭ ءبىرى (نەمەسە ەكەۋى دە) ءوز تەگىنە جۇبايىنىڭ تەگىن قوسا الادى، بۇدان بولەك قىزمەت ءتۇرىن، ماماندىعىن جانە ءدىني سەنىمىن ەركىن تاڭداۋ قۇقىعى بار.
ەشكىم وزىنە، جۇبايىنا جانە جاقىن تۋىستارىنا قارسى ايعاق بەرۋگە مىندەتتى ەمەس. انا بولۋ، اكە بولۋ، بالالاردى تاربيەلەۋ، ءبىلىم بەرۋ، تۇرعىلىقتى جەرىن انىقتاۋ، ەرلى-زايىپتىلاردىڭ تۇراتىن جانە بولاتىن ورنى، سونداي-اق وتباسى ومىرىنە قاتىستى وزگە دە ماسەلەلەر ەرلى-زايىپتىلاردىڭ ءوزارا كەلىسىمىمەن شەشىلەدى.
ەرلى-زايىپتىلاردىڭ نەگىزگى مىندەتتەرىنە كەلەر بولساق: وتباسىنداعى قارىم-قاتىناس ءوزارا قۇرمەت، سىيلاستىق نەگىزىندە قۇرىلۋى ءتيىس. جۇبايلار وتباسىنىڭ بەرەكەسى مەن نىعايۋىنا ىقپال ەتىپ، بالالاردىڭ دەنساۋلىعىنا، دامۋىنا جانە ءال-اۋقاتىنا قامقورلىق جاساۋى كەرەك.
زاڭناماعا سايكەس ەرلى- زايىپتىلار ءبىر-بىرىنە ماتەريالدىق قولداۋ كورسەتۋگە مىندەتتى. ءوز ەركىمەن قولداۋدان باس تارتقان كەزدە، ماسەلەن، ەڭبەككە جارامسىز بولسا، جۇكتىلىك كەزەڭىندە جانە ورتاق بالا تۋعاننان كەيىنگى ءۇش جىل ىشىندە، 18 جاسقا دەيىنگى مۇگەدەك ورتاق بالاعا كۇتىم جاساسا، سونداي-اق ورتاق بالا كامەلەت جاسىنا تولعاننان كەيىن وعان ءبىرىنشى نەمەسە ەكىنشى توپتاعى مۇگەدەكتىك بەلگىلەنگەن جاعدايدا سوت ارقىلى جۇبايىنان اليمەنت الا الادى.
- نەكە شارتىنا وتىرۋ قانشالىقتى ماڭىزدى؟ نەكەنى تىركەگەننەن كەيىن نەكە شارتىن جاساۋعا بولا ما؟
- مەنىڭ ويىمشا، نەكە شارتىنا وتىرۋدا قورقىنىشتى ەش نارسە جوق. ونى كەيبىرەۋلەر ماحابباتتىڭ السىزدىگىنىڭ بەلگىسى رەتىندە قابىلداپ جاتادى. جىل وتكەن سايىن نەكە شارتىن جاسايتىنداردىڭ سانى ارتىپ كەلەدى. ەگەر نەكە شارتىن جاساۋ تۋرالى شەشىم قابىلدانسا، وندا ەكى تاراپ تا شارتتا قانداي تالاپتاردى كورگىسى كەلەتىنىن بىرگە تالقىلاۋى قاجەت.
نەكە شارتى ارقىلى ەرلى-زايىپتىلار قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىمەن بەلگىلەنگەن ورتاق بىرلەسكەن مەنشىك رەجيمىن وزگەرتۋگە قۇقىلى. بۇل ەرلى-زايىپتىلاردىڭ بارلىق مۇلكىنە، ونىڭ جەكەلەگەن تۇرلەرىنە نەمەسە ءارقايسىسىنىڭ جەكە مۇلكىنە قاتىستى ورتاق، ۇلەستىك نەمەسە بولەك مەنشىك رەجيمىن بەلگىلەيدى. نەكە شارتى ەرلى-زايىپتىلاردىڭ قولىنداعى بار مۇلىككە دە، بولاشاقتا پايدا بولاتىن مۇلىككە دە قاتىستى جاسالۋى مۇمكىن.
نەكە شارتىندا ەرلى-زايىپتىلار ءبىر-ءبىرىن اسىراۋ بويىنشا قۇقىقتارى مەن مىندەتتەرىن، ءبىر-ءبىرىنىڭ تابىسىنا قاتىسۋ تاسىلدەرىن، وتباسىلىق شىعىنداردى ءارقايسىسىنىڭ قانداي تارتىپپەن كوتەرەتىنىن ايقىنداي الادى. سونىمەن قاتار نەكەنى بۇزعان جاعدايدا ءار جۇبايعا قانداي مۇلىك بەرىلەتىنى كورسەتىلۋى مۇمكىن. بۇدان بولەك، ەرلى-زايىپتىلاردىڭ مۇلىكتىك قاتىناستارىنا، سونداي-اق وسى نەكەدە تۋعان نەمەسە اسىراپ الىنعان بالالاردىڭ مۇلىكتىك جاعدايىنا قاتىستى وزگە دە ەرەجەلەردى ەنگىزۋگە بولادى.
ەگەر نەكەگە دەيىن جۇمىس ىستەپ تۇرعان بيزنەسكە يە بولساڭىز، نە بولماسا نەكەنى تىركەگەننەن كەيىن كاسىپكەرلىكپەن اينالىسۋدى جوسپارلاساڭىز، بۇل جاعدايدا نەكە شارتىن جاساۋدى ۇسىنار ەدىم. ول جەكە مۇلىكتى قورعاۋعا، قارىم-قاتىناستا ايقىندىق ورناتۋعا جانە تەك ءسىزدىڭ عانا ەمەس، بالالارىڭىزدىڭ دا قارجىلىق قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە كومەكتەسەدى.
نەكە شارتىنا نەكە كەزەڭىنىڭ كەز كەلگەن ۋاقىتىندا وتىرۋعا بولادى. ال مۇنداي شارت نەكەگە تۇرعانعا دەيىن جاسالسا، وندا ول نەكەنى مەملەكەتتىك تىركەۋ كۇنىنەن باستاپ كۇشىنە ەنەدى.
بۇعان دەيىن قازاقستاندا نەكە جاسى ۇلعايىپ، ازاماتتىق نەكە كوبەيگەنىن جازعان ەدىك.