قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقايەۆ «تاۋەلسىزدىك بارىنەن قىمبات» اتتى ماقالاسىندا وسىنداي ماسەلەنى كوتەردى، دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
بۇگىندە تاۋەلسىزدىك قۇرداستارى ويى تولىسقان وتىز جاسقا تولدى. ەگەمەن ەلدە دۇنيەگە كەلىپ، ءوسىپ-جەتىلگەن ولاردىڭ ساناسى سەرگەك، كوزقاراستارى دا، ءومىر سالتتارى دا وزگەشە.
ءتىپتى، تاۋەلسىزدىكتى ەشبىر دالەلدى قاجەت ەتپەيتىن اكسيوما دەپ بىلەدى. بۇل - ەگەمەندىك ۇعىمى جاستاردىڭ ساناسىنا بەرىك ورنىققانىن كورسەتەتىن قالىپتى قۇبىلىس.
«ءبىراق تاۋەلسىزدىك قۇندىلىعى جادىنا ءبىرجولا شەگەلەنىپ، ماڭگى ساقتالۋى ءۇشىن وسكەلەڭ ۇرپاق ونىڭ قادىرىن ءبىلۋى كەرەك. بوستاندىق بىزگە وڭايلىقپەن كەلگەن جوق. اتا-بابالارىمىز ازاتتىق جولىندا ارپالىستى. تالاي زۇلمات زاماندار مەن ناۋبەتتەردى باستان وتكەردى. وسىنىڭ ءبارى حالىقتىڭ ەسىندە ساقتالىپ، ۇرپاقتان ۇرپاققا بەرىلۋگە ءتيىس. كەزىندە «مادەني مۇرا» باعدارلاماسى ۇلت شەجىرەسىن تۇگەندەۋگە جول اشتى. وتاندىق تاريح عىلىمى تىڭ سەرپىنمەن دامىپ، ءتۇرلى باعىتتار بويىنشا كوپتەگەن زەرتتەۋ جۇرگىزىلدى. بۇرىن بەيمالىم بولعان قانشاما تاريحي دەرەكتەر، ارحەولوگيالىق قازىنالار تابىلدى. تاريحىمىز سان مىڭ جىلدان تامىر تارتاتىنىن ايعاقتايتىن جاڭالىقتار اشىلدى. ەلباسىنىڭ وسىنداي ىرگەلى باستامالارى حالقىمىزدىڭ تاريحي ساناسىن جاڭعىرتۋعا زور ۇلەس قوستى. باعدارلاما اياسىنداعى ەڭبەكتەر توم-توم بولىپ جارىققا شىقتى. دەگەنمەن، سول قاجىرلى ەڭبەكتىڭ جەمىسىن كوپشىلىك كورىپ وتىر ما؟ زەرتتەۋ جوبالارىنىڭ ءبىرازى عىلىمي ينستيتۋتتار مەن ورتالىقتاردىڭ اياسىندا عانا قالىپ قويعان جوق پا؟ مۇنداي ىرگەلى ىزدەنىستەردىڭ ناتيجەسى تەك وسى سالا ماماندارىنىڭ يگىلىگىنە عانا اينالۋى ورىنسىز. ونى قالىڭ جۇرتشىلىققا تۇسىنىكتى جانە قولجەتىمدى ەتۋ قاجەت. ويتكەنى تاريحشىلاردىڭ عانا ەمەس، بارشا جۇرتتىڭ، اسىرەسە، جاس ۇرپاقتىڭ تاريحي ساناسى ايقىن ءارى بەرىك بولۋعا ءتيىس. بۇل رەتتە اۋقىمدى كورمەلەرمەن نەمەسە باسقا دا ۇلكەن جوبالارمەن اۋەستەنبەي، بالالارعا، جاستارعا ارنالعان قاراپايىم ءارى قابىلداۋعا جەڭىل تۋىندىلارعا باسا ءمان بەرگەن ءجون.
مىسالى، دەرەكتى جانە كوركەم فيلمدەردى الايىق. وسى باعىتتا «الماس قىلىش»، «جاۋ جۇرەك مىڭ بالا»، «توميريس»، «كەيكى باتىر»، «تار زامان» سياقتى تاريحي فيلمدەر ءتۇسىرىلدى. ءبىراق بۇل ءالى جەتكىلىكسىز. مەن قۇزىرلى ورگاندار مەن وتاندىق تەلەارنالارعا مەملەكەتتىك تاپسىرىستىڭ بەلگىلى ءبىر بولىگىن مىندەتتى تۇردە تاريحي تاقىرىپتارعا باعىتتاۋدى تاپسىرامىن. ارينە، قارجى ماسەلەسى شەشىلۋى كەرەك.
دەگەنمەن، كوپ قاراجات جۇمساماي دا جوعارى دەڭگەيدەگى ونەر تۋىندىسىن تۇسىرۋگە بولاتىنىن قىرعىز باۋىرلارىمىز «قۇرمانجان داتقا» ءفيلمى ارقىلى انىق كورسەتتى» دەيدى قاسىم-جومارت توقايەۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا، بۇگىندە الەمدىك كينويندۋستريادا تاريح تاقىرىبىنداعى سەناريلەرگە سۇرانىس جوعارى.
امەريكانىڭ دا، ەۋروپانىڭ دا ايتۋلى وقيعالارى تۋرالى فيلمدەر وتە كوپ. «قازىر HBO جانە باسقا دا الپاۋىت كينوكومپانيالار ازياعا بەت بۇرۋدا. وسى ورايدا ءبىزدىڭ دە شەجىرەمىزدە اۋقىمدى فيلمدەرگە ارقاۋ بولاتىن ماڭىزدى بەلەستەر مەن وقيعالار بارشىلىق. مىسالى، الەمدەگى ەڭ قۋاتتى يمپەريالاردىڭ ءبىرى بولعان التىن وردا تاريحى دايىن تۇرعان جوق پا؟! بۇل ماسەلەگە بولاشاقتا كينو سالاسىنىڭ ماماندارى باسا نازار اۋدارعانى ءجون. كوركەم جانە دەرەكتى تاريحي تۋىندىلاردا مەملەكەتتىلىك جانە مەملەكەتشىلدىك يدەياسى ءاردايىم كورىنىس تابۋى قاجەت» دەپ اتاپ ءوتتى مەملەكەت باسشىسى.