ماحاببات كۇنى: قازاقستاندىقتار نەشە جاستا وتباسىن قۇرادى
استانا. KAZINFORM - ەل اراسىندا 15-ءساۋىر - «قوزى كورپەش - بايان سۇلۋ كۇنى» دەپ اتالىپ جۇرگەنىنە ءبىراز جىل بولدى. بۇل كۇن باستاپقىدا «ۆالەنتين كۇنىنە» بالاما رەتىندە ۇسىنىلعانىمەن، ۋاقىت وتە كەلە بەيرەسمي ماحاببات مەرەكەسىنە اينالدى. وسى ورايدا، قازاقستان ەكونوميكالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ جەتەكشى ساراپشىسى شىنار تولەشوۆا ەل ازاماتتارى نەشە جاستا وتباسىن قۇراتىنىن زەرتتەپ كورىپتى.
ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا، نەكە- وتباسى قاتىناستارى - حالىقتىڭ ۇدايى ءوسۋىنىڭ نەگىزگى فاكتورى سانالادى. ال نەكەنىڭ از قيىلۋى، العاشقى نەكە جاسىنىڭ ۇلعايۋى، ازاماتتىق نەكەنىڭ جانە ەركىن قارىم-قاتىناستاردىڭ كەڭ تارالۋى ەۋروپا ەلدەرىندە بالا تۋۋ دەڭگەيىن تومەندەتكەن.
- قازاقستاندا دا نەكەگە تۇرۋ تەندەنسيالارى وزگەرىپ كەلەدى. العاش رەت نەكە قيعاندار ازايىپ، اجىراسقاندار اراسىنداعى قايتا نەكەگە تۇرعاندار ۇلەسى ارتقان. سوڭعى بەس جىلدا (2020- 2024 -جىلدارى) العاش رەت ۇيلەنگەن جىگىتتەر ۇلەسى �,5 دان x,1 عا دەيىن، العاش رەت تۇرمىسقا شىققان قالىڭدىقتاردىڭ ۇلەسى � دان y,1 عا دەيىن تومەندەگەن. ال اجىراسقاننان كەيىن قايتا ۇيلەنگەن ەر ازاماتتار - ,4 دان ,8 عا، ايەلدەر - ,5 دان ,4 عا دەيىن ارتقان، - دەيدى زەرتتەۋشى.
بۇل ءۇردىس جاسى ۇلعايعان ادامدار اراسىندا ۇيلەنۋشىلەر سانىنىڭ ارتۋىنا ىقپال ەتۋى مۇمكىن. جالپى ەل بويىنشا اناعۇرلىم ەرەسەك جاستا نەكەگە تۇرۋشىلار سانى ارتقان. سوڭعى بەس جىلدا 35- 44 جاس ارالىعىندا نەكەگە تۇرعان ەرلەر ۇلەسى ,9 دان ,7 عا، 45- 54 جاس ارالىعىنداعى ەرلەر - %3,6 دان %5,4 عا دەيىن ءوستى. ايەلدەر اراسىندا 35- 44 جاستا تۇرمىس قۇرعاندار - %8,5 دان ,3 عا، 45- 54 جاستا شاڭىراق كوتەرگەندەر - %2,5 دان %4,4 عا دەيىن ارتقان.
العاش رەت نەكە قيعانداردىڭ دا ورتاشا جاسى ارتىپ كەلەدى. 2020 -جىلى العاش ۇيلەنگەن كۇيەۋ جىگىتتەردىڭ ورتاشا جاسى 27,5 جاس بولسا، 2024 -جىلى 27,9 جاسقا دەيىن وسكەن، ال قالىڭدىقتاردىڭ جاسى 24,8 جاستان 25,2 جاسقا دەيىن ءوستى.
قالالىق كۇيەۋ جىگىتتەردىڭ ورتاشا جاسى 27,5 تەن 28,1 جاسقا دەيىن، اۋىلدىقتاردىڭ جاسى - 27,3 تەن 27,5 جاسقا دەيىن كوتەرىلگەن. قالىڭدىقتاردىڭ ورتاشا جاسى 24,8 دەن 25,2 جاسقا دەيىن ءوستى، ال قالالىق قالىڭدىقتار - 25,2 دەن 25,7 جاسقا دەيىن، اۋىلدىقتار - 24 تەن 24,3 جاسقا دەيىن كەشىرەك تۇرمىس قۇراتىن بولعان.
ايماقتارعا ءبولىپ قاراساق، ەڭ كەش وتاۋ قۇراتىندار - سولتۇستىك وڭىرلەردىڭ ەر ازاماتتارى، سونداي-اق مەگاپوليستەر مەن شىعىس قازاقستان وبلىسىندا تۇراتىن قىزدار.
2024 -جىلعى دەرەك بويىنشا العاش رەت نەكەگە تۇرعان كۇيەۋ جىگىتتەردىڭ ورتاشا جاسى شىعىس قازاقستان وبلىسىندا - 29,5 جاس، سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا - 29,1 جاس، قوستاناي وبلىسىندا - 28,9 جاس. قالىڭدىقتار ىشىندە ورتاشا جاس شىعىس قازاقستان وبلىسىندا - 27، الماتى قالاسىندا - 26,5 جانە استانا قالاسىندا - 26,4 جاس بولدى.
سالىستىرمالى تۇردە وڭتۇستىك جانە باتىس وڭىرلەردە جاستار العاشقى نەكەسىن ەرتە قيادى. ماڭعىستاۋ، اتىراۋ جانە تۇركىستان وبلىستارىنىڭ ەر ازاماتتارى وتباسىن ورتا ەسەپپەن 27 جاسقا دەيىن قۇرۋعا تىرىسادى. تۇركىستان وبلىسىنىڭ ايەلدەرى 23 جاسقا دەيىن، ال جامبىل، ماڭعىستاۋ وبلىستارى مەن شىمكەنت قالاسىنىڭ ايەلدەرى 24 جاسقا دەيىن تۇرمىس قۇرۋدى ءجون كورەدى.
− 2021 -جىلعى حالىق ساناعىنىڭ ناتيجەسى بويىنشا، 4067682 ەر ادام نەكەدە ەكەنىن كورسەتكەن، ولاردىڭ %9,7 ىنىڭ (392989 ادام) نەكەسى زاڭدى تىركەلمەگەن. 4180934 ايەل نەكەسى بارىن ايتقان، ولاردىڭ ى (460177 ادام) نەكەنى رەسمي تىركەمەگەن. نەكە-وتباسى قاتىناستاردىڭ وزگەرۋى تۋۋ كورسەتكىشىنە تىكەلەي اسەر ەتەدى. سوندىقتان حالىقتىڭ نەكەگە تۇرۋ ءتارتىبىن جۇيەلى زەرتتەۋ - ەلدەگى تۋۋ دەڭگەيىن بولجاۋدىڭ ماڭىزدى قۇرامداس بولىگى سانالادى، - دەدى ش. تولەشوۆا.
ايتا كەتەيىك، سوڭعى 5 جىلدا ەلىمىزدە اجىراسۋ سانى 7,5 مىڭعا تومەندەدى. سوڭعى 25 جىلدا قازاقستاندا ەڭ كوپ نەكە 2013 -جىلى قيىلىپ، سول ۋاقىتتا 168447 جۇپ شاڭىراق كوتەردى. كورسەتكىشكە پاندەميا دا اسەرىن تيگىزبەي قويماپتى. ايتالىق، 2020 -جىلى - 128839، ال 2021 -جىلى - 140256 نەكە قيىلعان ەكەن. دەمەك، كوپتەگەن جۇپ ۆيرۋس «سىناعىنان» شىڭدالىپ شىعىپ، شاڭىراق كوتەرۋ شەشىمىن قابىلداعان. كارانتين ادامداردى «بىرىكتىرە» تۇسكەندىگىن وزگە دە ستاتيستيكالىق دەرەكتەردەن بايقاۋعا بولادى: 2021 -جىلى 2020 -جىلعا قاراعاندا 40 مىڭ بالا كوپ دۇنيەگە كەلدى. سوڭعى 3 جىل قاتارىنان استانا قازاقستان قالالارى ىشىندە ەڭ كوپ نەكە قيىلاتىن شاھار اتاعىن ەشكىمگە بەرمەي كەلە جاتىر.
اۆتور
ايجان سەرىكجان قىزى