عاسىرلار بويى اتا-بابامىزدىڭ تۇرمىس- تىرشىلىگىمەن بىتە قايناسىپ، ۇرپاقتان-ۇرپاققا جالعاسىپ كەلە جاتقان ۇلتتىق سپورتتى جاڭعىرتىپ، جاس شاباندوزداردى تاربيەلەپ جاتقان اعا باپكەر - نۇرساعىن تۇقىمبايمەن Kazіnform ءتىلشىسى سۇحباتتاستى.
- نۇرساعىن داۋلەت ۇلى، ات سپورتى مەكتەبىن اشۋ يدەياسى قالاي پايدا بولدى؟
- مەن ماڭعىستاۋ وبلىسى، شەتپە اۋىلىندا دۇنيەگە كەلدىم. بالالىق شاعىم اقمىش دەگەن جەردە ءوتتى. كوزىمدى اشقالى ات جالىن تارتىپ ءوستىم دەسەم ارتىق ەمەس. اعامنىڭ قولىندا تاربيەلەنىپ، كۇننىڭ كوپ بولىگىن ات ۇستىندە وتكىزدىم. ءبىزدىڭ اۋلەتتە اتبەگىلىك ءداستۇر بولماعانىمەن، بۇل قاسيەت ماعان ناعاشى جۇرتىمنان دارىدى. 2013 -جىلى شەتپەدە ۇلتتىق سپورت مەكتەبى اشىلعان ەدى، الايدا كەيىن جابىلىپ قالدى. 2019 -جىلى اۋىلعا ورالىپ، قايتادان اتبەگىلىككە بەت بۇردىم. ات باپتاپ، بالالاردى جاتتىقتىرۋدى باستادىم. باستاپقىدا ەشقانداي قولداۋ بولعان جوق - بالالاردى ءوز قاراجاتىممەن دايىنداپ، جارىستارعا ءوزىم اپارىپ ءجۇردىم.
ۋاقىت وتە ەڭبەگىمىز ەلەنىپ، 2023 -جىلى ۇلتتىق سپورت تۇرلەرى ورتالىعىنا تىركەلدىك. قازىر سول جەردە اعا باپكەرمىن. دامۋعا ۇلكەن سەرپىن بەرگەن وقيعا - 2022 -جىلعى 1200 شاقىرىمدىق «ۇلى دالا جورىعى» مارافونى بولدى. بۇل دودادا اداي جىلقىسىنىڭ توزىمدىلىگىن دالەلدەپ، باس جۇلدەنى جەڭىپ الدىق. قازىر مەكتەبىمىزدە 60 قا جۋىق بالا جاتتىعىپ ءجۇر. مەنىڭ ۇستازىم - بۇعاباي مىقىربايەۆ. سول كىسىدەن كوپ نارسە ۇيرەندىم. وتكەن جىل دا جەمىستى بولدى: حالىقارالىق 100 شاقىرىمدىق جارىستا ءبىر تۇلپارىم ءبىرىنشى، ەكىنشىسى ءۇشىنشى ورىن الدى. سونىمەن قاتار ءتۇرلى رەسپۋبليكالىق بايگەلەردە جۇلدەلى ورىندارعا يە بولدىق.
- قازىرگى تاڭدا قانداي باعىتتار بويىنشا جاتتىعۋ جۇرگىزىلەدى؟
- مەكتەپ 2023 -جىلى قۇرىلدى. قازىر ءبىز اۋدارىسپاق، كوكپار، جامبى اتۋ سياقتى ۇلتتىق سپورت تۇرلەرىن دامىتىپ كەلەمىز. دەگەنمەن نەگىزگى باعىتىمىز - بايگە. سەبەبى بايگە - بارلىق ات سپورتىنىڭ ىرگەتاسى. ءار بالا ەڭ الدىمەن بايگەدەن باستايدى. بايگەدە شىڭدالعان شاباندوز كەيىن كوكپارعا دا، اۋدارىسپاققا دا، باسقا باعىتتارعا دا بەيىمدەلە الادى.
بىزگە 3-سىنىپتان باستاپ 20 جاسقا دەيىنگى جاستار قابىلدانادى. 2019 -جىلى باستاعان العاشقى شاكىرتتەرىم بۇگىندە 19 جاستا. قازىر ولار مەنىڭ كومەكشىلەرىمە اينالىپ، وزدەرى دە تابىس تاۋىپ ءجۇر. بولاشاقتا وسى سالانى جالعاستىراتىن ماماندار بولادى دەپ سەنەمىن.
- باستاپقى كەزەڭدە قانداي قيىندىقتار بولدى؟
- باستاپقىدا قيىندىق كوپ بولدى. «ەشكىم ءبىلىپ تۋمايدى» عوي. كوپ ادام بىلگەنىن بولىسكىسى كەلمەيدى. اتبەگىلەردىڭ كوبى ءوز تاجىريبەسىن ىشىنە ساقتايدى. مەن دە تالاي قاتەلەستىم. دەگەنمەن التى جىلدان كەيىن ۇلكەن جەتىستىككە جەتتىك - العاش رەت كولىك ۇتىپ الدىق. بۇل شەتپە ءۇشىن تاريحي ءسات بولدى.
جالپى ات باپتاۋ - وتە كۇردەلى ءىس. بۇل ءتىپتى بالا تاربيەلەۋدەن دە قيىن. جىلقى سويلەي المايدى، ونىڭ جاعدايىن ءوزىڭ سەزىنۋىڭ كەرەك. قاشان بابىندا، قاشان سىرقات ەكەنىن كوزىنەن-اق اڭعارا ءبىلۋ قاجەت. مەن اتبەگىلىك جولىندا ءۇش بىردەي ۇلكەن كىسىدەن باتا الدىم. سول باتانىڭ ارقاسىندا بارلىق قيىندىقتى ەڭسەرىپ كەلەمىن دەپ ويلايمىن. قازىر، كەرىسىنشە، ءوز تاجىريبەمدى جاستارمەن بولىسۋگە تىرىسامىن.
- اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ات سپورتىنا دەگەن قىزىعۋشىلىعى قالاي؟
- قىزىعۋشىلىق وتە جوعارى. قازىردىڭ وزىندە 60 - 70 بالانىڭ ءوز تايلارى بار. بۇرىن تەلەفوننان باس المايتىن بالالار بۇگىندە ات ۇستىندە ءجۇر. الايدا ماتەريالدىق بازا جەتكىلىكسىز. يپپودروم ماسەلەسى بار. جاڭاوزەندە بار، ءبىراق دەڭگەيى تومەن. سونىمەن قاتار بىزگە جابىق مانەج قاجەت. باسقا وڭىرلەردە ونداي مۇمكىندىك بار، ال بىزدە جوق. سونىڭ سالدارىنان جىل بويى تۇراقتى جاتتىعۋ جۇرگىزۋ قيىن.
- جاس شاباندوزداردىڭ جەتىستىكتەرى قانداي؟
- وقۋشىلارىم حالىقارالىق جانە رەسپۋبليكالىق جارىستاردا جاقسى ناتيجە كورسەتىپ ءجۇر. بايگەدەن باس جۇلدە الىپ، اۋدارىسپاق پەن كوكپاردان دا جەتىستىكتەرگە جەتىپ كەلەدى. جىل سايىن دەڭگەيىمىز ءوسىپ جاتىر. ارتىمنان مىقتى شاكىرتتەردىڭ ەرىپ كەلە جاتقانى - مەن ءۇشىن ۇلكەن قۋانىش.
- الداعى جوسپارلارىڭىز قانداي؟
- الداعى ماقساتىمىز - 2028 -جىلعى الەم چەمپيوناتىنا قاتىسۋ. سول دودادا اداي تۇلپارىمەن توپ جارىپ، باس جۇلدە الۋدى ارماندايمىن. سونىمەن قاتار اۋدارىسپاقتان قازاقستان چەمپيونىن دايىنداۋدى جوسپارلاپ وتىرمىن. قازىر ۇزاق قاشىقتىقتاعى بايگەلەر كوبەيىپ كەلەدى.
بۇل -اداي جىلقىسى ءۇشىن ۇلكەن مۇمكىندىك. 2022 -جىلى چەمپيون اتانساق، 2023 -جىلى رەكورد جاڭارتتىق. 2024 -جىلى 500 شاقىرىمدىق جارىستا جاقسى ناتيجە كورسەتىپ، كوشپەندىلەر ويىندارىنا جولداما الدىق.
بيىل قىرعىزستاندا وتەتىن ويىندارعا قاتىسقىمىز كەلەدى. ءبىراق قارجى ماسەلەسى بار. سوعان قاراماستان، ەل ىشىندەگى جارىستارعا دايىندىقتى جالعاستىرىپ جاتىرمىز. ال جاستارعا ايتارىم - ەڭبەكتەنۋ كەرەك. تاڭنان كەشكە دەيىن تىنىمسىز جۇمىس ىستەگەن ادام عانا ناتيجەگە جەتەدى. ەڭبەك ەشقاشان زايا كەتپەيدى.
بۇعان دەيىن، كونە ناقىش پەن قازىرگى ديزايندى ۇشتاستىرعان اقتاۋلىق زەرگەر تۋرالى جازعان بولاتىنبىز.