اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە، بۇل رەتتە الما باقتارىنىڭ اۋماعىن ۇلعايتۋعا، ءونىمدى ساقتاۋ مەن وڭدەۋ ينفراقۇرىلىمىن جەتىلدىرۋگە، سونداي-اق قازاق باعباندىعىنىڭ ماقتانىشىنا اينالعان ايگىلى «اپورت» الماسىن قايتا تۇلەتۋگە باسىمدىق بەرىلىپ وتىر.
ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ مالىمەتىنشە، بىلتىر ەلىمىزدەگى الما باقتارىنىڭ جالپى اۋماعى 26,2 مىڭ گەكتارعا جەتتى. جىل سوڭىندا 205,2 مىڭ توننا الما جينالىپ، ءار گەكتاردان الىنعان ورتاشا ونىمدىلىك 83,9 سەنتنەردى قۇرادى. الما باقتارىنىڭ باسىم بولىگى تۇركىستان وبلىسىندا - 13,4 مىڭ گەكتار، الماتى وبلىسىندا - 6,3 مىڭ گەكتار، جەتىسۋ وبلىسىندا - 3 مىڭ گەكتار جانە جامبىل وبلىسىندا 1,4 مىڭ گەكتار اۋماقتى الىپ جاتىر.
قازىرگى تاڭدا ىشكى نارىقتاعى الماعا دەگەن سۇرانىستىڭ 74 پايىزى وتاندىق ءوندىرىس ەسەبىنەن قامتاماسىز ەتىلەدى. الداعى ۋاقىتتا ءوندىرىس كولەمىن ارتتىرىپ، سالانىڭ تيىمدىلىگىن كوتەرۋ يمپورتقا تاۋەلدىلىكتى ازايتۋعا جانە حالىقتى جەرگىلىكتى ونىممەن تۇراقتى قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارىن وندىرۋشىلەرگە قولداۋ كورسەتۋ ماقساتىندا مەملەكەت ءبىرقاتار سۋبسيديالاۋ شارالارىن جۇزەگە اسىرىپ جاتىر. مينەرالدىق تىڭايتقىشتار مەن پەستيتسيدتەر ساتىپ الۋعا جۇمسالعان شىعىنداردىڭ 60 پايىزعا دەيىنگى، كوشەت ساتىپ الۋ شىعىندارىنىڭ 50 پايىزعا دەيىنگى، ال سۋارۋ سۋىنا جۇمسالعان شىعىنداردىڭ 85 پايىزعا دەيىنگى بولىگى وتەلەدى.
سونداي-اق ينۆەستيتسيالىق سۋبسيديالاۋ اياسىندا اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىن ساتىپ الۋ شىعىندارىنىڭ 30 پايىزعا دەيىنگى، سۋارۋ جۇيەلەرىن سالۋ جانە كەڭەيتۋ شىعىندارىنىڭ 80 پايىزعا دەيىنگى بولىگى مەملەكەت تاراپىنان وتەلەدى. ال كەمىندە 5 گەكتار اۋماققا قارقىندى الما باعىن وتىرعىزۋعا جۇمسالعان ينۆەستيتسيالىق شىعىنداردىڭ 40 پايىزىنا دەيىنگى مولشەردە سۋبسيديا بەرىلەدى. بۇدان بولەك، سىيىمدىلىعى 1000 توننادان اساتىن جەمىس ساقتاۋ قويمالارىن سالۋ جانە كەڭەيتۋ شىعىندارىنىڭ 40 پايىزعا دەيىنگى بولىگى وتەلەدى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس، قازاق باعباندىعىنىڭ تاريحىندا ايرىقشا ورنى بار «اپورت» الما سورتىن قايتا تۇلەتۋ جۇمىستارى دا جالعاسىپ كەلەدى. ساپالى كوشەت ءوسىرۋ، انالىق اعاشتاردى ساقتاۋ جانە وسى سورت ەگىلەتىن باقتاردىڭ اۋماعىن كەڭەيتۋ مىندەتتەرىن «قازاق جەمىس-كوكونىس شارۋاشىلىعى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى» سەرىكتەستىگىنىڭ تالعار وڭىرلىك فيليالى جۇزەگە اسىرىپ جاتىر.
وتكەن جىلى ماماندار 2080 كوشەت ءوسىرىپ، 10 گەكتار جەرگە «اپورت» الما باعىن وتىرعىزدى. ال بيىل كوشەت ءوسىرۋ، انالىق اعاشتاردى كۇتىپ-باپتاۋ، جاڭادان وتىرعىزىلعان باقتاردىڭ جاي-كۇيىن اگروتەحنيكالىق تالاپتارعا ساي ۇستاۋ جانە الداعى جىلدارعا قاجەتتى وتىرعىزۋ ماتەريالىن دايىنداۋ باعىتىندا كەشەندى جۇمىستار جۇرگىزىلدى.
اتالعان شارالار ساپالى كوشەتتەردىڭ قورىن مولايتۋعا، «اپورت» سورتى ەگىلەتىن القاپتاردى كەزەڭ-كەزەڭىمەن كەڭەيتۋگە جانە وسى بىرەگەي سورتتىڭ وندىرىستىك الەۋەتىن قالپىنا كەلتىرۋگە باعىتتالعان.
باعدارلامالىق-نىسانالى قارجىلاندىرۋ اياسىندا الداعى ۋاقىتتا بىرنەشە نەگىزگى باعىت بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. ولاردىڭ قاتارىندا «اپورت» سورتىنىڭ ساپالى كوشەتتەرىن كوبەيتۋ جانە ءوندىرىس كولەمىن بىرتىندەپ ارتتىرۋ، انالىق جانە قالەمشە الىناتىن باقتاردى ساقتاۋ مەن دامىتۋ، ولاردى اگروتەحنيكالىق تالاپتارعا ساي كۇتىپ-باپتاۋ بار.
سونىمەن بىرگە سيۆەرس الماسىنىڭ تۇقىمىنان تەلىتۋشى كوشەتتەر ءوسىرۋ، كوشەت وندىرۋگە قاجەتتى تەلىتۋشى ماتەريال قورىن قالىپتاستىرۋ، اعاشتاردى تەلۋ مەن كوزشەلەپ ۇلاستىرۋ ادىستەرىن جەتىلدىرۋ، ءبىرجىلدىق ستاندارتتى كوشەتتەر ءوسىرۋ تەحنولوگيالارىن دامىتۋ كوزدەلگەن. بۇعان قوسا، كوشەت پيتومنيكتەرىنىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن نىعايتۋ، «اپورت» سورتىن وسىرۋگە نيەتتى فەرمەرلەردى ساپالى وتىرعىزۋ ماتەريالىمەن قامتاماسىز ەتۋ جانە كوشەت ءوندىرۋدىڭ عىلىمي نەگىزدەرىن جەتىلدىرۋ جۇمىستارى جالعاسادى.
الما شارۋاشىلىعىنىڭ وركەندەۋى ءونىمدى تەرەڭ وڭدەۋ سالاسىنىڭ دامۋىنا دا سەرپىن بەرىپ وتىر. 2025-جىلى قازاقستاندا 19,6 ميلليون ليتر الما شىرىنى ءوندىرىلدى. ال 2026-جىلدىڭ قاڭتار-قىركۇيەك ايلارىندا بۇل كورسەتكىش 12,6 ميلليون ليتر بولدى.
جالپى، ەلىمىزدە الما شارۋاشىلىعىن دامىتۋ كوشەت وسىرۋدەن باستاپ، باق وتىرعىزۋ، ءونىم جيناۋ، ساقتاۋ جانە وڭدەۋگە دەيىنگى ءوندىرىستىڭ بارلىق كەزەڭىن قامتيدى.
مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارى، زاماناۋي تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ جانە باعالى گەنەتيكالىق قوردى ساقتاۋ وتاندىق باعباندىقتىڭ الەۋەتىن ارتتىرىپ، سالانىڭ تۇراقتى دامۋىنا جول اشادى.
ال ايگىلى «اپورت» سورتىن قايتا تۇلەتۋ - تەك اۋىل شارۋاشىلىعى ءوندىرىسىن دامىتۋعا باعىتتالعان باستاما عانا ەمەس، ۇلتتىق مۇرانى ساقتاۋدىڭ دا ماڭىزدى بولىگى. عىلىمي زەرتتەۋلەر مەن زاماناۋي اگروتەحنولوگيالاردى باعباندىقتىڭ باي داستۇرىمەن ۇشتاستىرۋ ارقىلى قازاقستاننىڭ داڭقىن اسىرعان وسى بىرەگەي المانىڭ ءوسىرىلۋ اياسىن كەڭەيتىپ، كەلەر ۇرپاققا امانات ەتۋگە جول اشىلماق.
«الماتى اپورتىن» ساقتاپ قالۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىگى پايدا بولعانىن جازعان ەدىك.