ۇلى بريتانيادا ەكسترەميزم قاۋپى كۇشەيدى
لوندون. KAZINFORM - بريتان دەموكراتياسى ەكسترەميستەردىڭ سوققىسىنا جىعىلدى. ۇلى بريتانيا پرەمەر-ءمينيسترى ريشي سۋناك ۇلتقا ۇندەۋ جاريالاپ، وسىلاي دەدى. تاياۋ شىعىستاعى جاعدايدان كەيىن ەلدە نارازىلىققا شىعاتىندار كوبەيىپ، ەۆرەيلەر مەن مۇسىلماندار كوشەدە ەركىن جۇرۋدەن قالعان.
وپپوزيتسيا وكىلدەرى بولسا، وسىندايعا وزدەرى جەتكىزدى دەپ كونسەرۆاتورلاردى كىنالاپ وتىر، دەپ حابارلايدى Kazinform-نىڭ وسى ەلدەگى مەنشىكتى ءتىلشىسى عالىمجان قارامان ۇلى.
داۋنينگ-ستريت الدىندا ءسوز سويلەگەن پرەمەر-مينيستر ريشي سۋناك ۇلى بريتانيانىڭ ساياسي ومىرىندەگى سوڭعى وقيعالارعا الاڭداۋشىلىعىن ءبىلدىردى. ول تاياۋ شىعىستاعى وقيعالاردى ءوز پايداسىنا جاراتقىسى كەلەتىندەردى بريتان دەموكراتياسىنا تونگەن قاۋىپ دەپ ايىپتادى.
«ءبىز ەكسترەميزممەن بايلانىسى بار تارتىپسىزدىكتەر مەن قىلمىستىڭ كوبەيگەنىن كورىپ ءجۇرمىز. نارازىلىق رەتىندە باستالعان قارسىلىق شارالارى قورقىتۋ مەن قوقان-لوققىعا ۇلاستى. ەۆرەي بالالارى ۇلتتىق ەرەكشەلىكتەرىن كورسەتپەۋ ءۇشىن كوشەگە ءداستۇرلى كيىمدەرىن كيىپ شىعۋعا قورقادى. ال مۇسىلمان ايەلدەر وزدەرىنە قاتىسى جوق تەرروريستىك توپتاردىڭ ارەكەتتەرى ءۇشىن ەركىن جۇرۋدەن قالدى»، - دەدى ۇلى بريتانيا پرەمەر-ءمينيسترى ريشي سۋناك.
قوسىمشا سايلاۋدا جەڭىسكە جەتىپ، پارلامەنتكە وتكەن اتىشۋلى ساياساتكەر دجوردج گاللوۋەي سۋناكتى ساستىرسا كەرەك. ول 90-جىلداردىڭ باسىندا پارسى شىعاناعىنداعى العاشقى سوعىس كەزىندە يراكقا قارسى سانكسيالاردى الىپ تاستاۋدى تالاپ ەتىپ، ساددام حۋسەينگە زور ءىلتيپاتىن بىلدىرگەن ساياساتكەر. لەيبوريستەر قاتارىنان قۋىلعاننان كەيىن گاللوۋەي بريتان ەڭبەكشىلەرىنىڭ پارتياسىن قۇردى. قازىر ول يزرايلگە قارسى سىن ايتىپ، پالەستينالىقتاردى قولداپ ءجۇر جانە رەسەيدى جاقتاپ كەلەدى.
«لەيبوريستەردىڭ كوشباسشىسى كير ستارمەر، سىزدەر گازا ءۇشىن ءالى جاۋاپ بەرەسىزدەر! گازا سەكتورىنداعى جەردى باسىپ الىپ، پالەستينادا بولىپ جاتقان وقيعالاردىڭ ورىن الۋىنا، جىمىسقى ارەكەتتەرىڭىزدى جاسىرۋعا تىرىسقاندارىڭىز ءۇشىن جاۋاپقا تارتىلاسىزدار!»، - دەدى ۇلىب ريتانيا پارلامەنتىنىڭ مۇشەسى دجوردج گەللوۋەي.
ايتا كەتەرلىگى، سۋناك ءوز بايانداماسىندا ۇلى بريتانياعا تونگەن قاۋىپ رەتىندە اسىرە سولشىلاردى دا، يسلامشىلداردى ايىپتادى. ول وسىلايشا اڭگىمەسىنىڭ تىگىسىن جاتقىزىپ، ەشكىمدى رەنجىتىپ الماۋعا تىرىسسا كەرەك. ءبىراق ناقتى مىسالدار كەلتىرۋگە كەلگەندە تەك پالەستينانى قولداۋشىلاردىڭ نارازىلىق شارالارىن نىساناعا الدى.
«ءبىز جاستاردىڭ اقىل-ويىنىڭ ەكسترەميزممەن ۋلانباۋىنا كۇش سالامىز. سونداي-اق قۇندىلىقتارىمىزعا قول سۇققىسى كەلەتىندەردىڭ بوساعامىزدى اتتاماۋىن قاداعالايمىز. ىشكى ىستەر مينيسترلىگى وزگەلەرگە وشىگە قارايتىن قوناقتاردى ەلدە ءجۇرۋ قۇقىعىنان ايىراتىن بولادى»، - دەدى ۇلى بريتانيا پرەمەر-ءمينيسترى ريشي سۋناك.
وپپوزيتسيالىق لەيبوريستەر پارتياسىنىڭ وكىلى، لوندون مەرى ساديك حاننىڭ پرەمەر-مينيسترگە ايتار نازى بار. ريشي سۋناك قارسىلاستارىن الاۋىزدىق تۋدىردى دەپ سىناعانىمەن، يسلاموفوبيالىق پىكىر بىلدىرگەن سەرىكتەسىن ايىپتاي الماي وتىر- مىس. كونسەرۆاتيۆتى پارتيا ءتوراعاسىنىڭ بۇرىنعى ورىنباسارى لي اندەرسون يسلامشىلدار مەردى جانە لوندون استاناسىن «باقىلاۋعا الدى» دەپ مالىمدەگەن بولاتىن. سول ءسوزى ءۇشىن ول دەپۋتاتتىق قىزمەتتەن دە بوساتىلدى، ءبىراق كەشىرىم سۇرامادى.
«كەيبىرەۋلەر سايلاۋ الدىندا ساياسي ۇپاي جيناۋ ءۇشىن كەلىسىلگەن تۇردە السىزدەردى قورلاۋعا دايىن. انتيسەميتيزم مەن يسلاموفوبيا قارقىن الىپ، دامۋىمىزعا كەدەرگىسىن كەلتىرۋدە. قازىر قورقىنىشتارىمىزدى ەمەس، ەڭ جاقسى قۇندىلىقتارىمىزدى كورسەتەتىن ۋاقىت»، - دەدى لوندون ءمەرى ساديك حان.
ريشي سۋناكتىڭ ۇندەۋىنەن كەيىن ەرتەسىنە-اق بۇكىل بريتانيا بويىنشا نارازىلىق شارالارى ءوتتى. كوشەگە شىققان حالىق پرەمەر-ءمينيستردى بەيبىت ميتينگ ۇيىمداستىرۋ قۇقىعىمىزدان ايىرعىسى كەلەدى دەپ ايىپتادى. نارازىلار بۇعان دەيىن دە اپتا سايىن ميتينگ وتكىزىپ، گازاداعى اتىس-شابىستى توقتاتۋعا شاقىرىپ ءجۇر.
«مەنىڭ ويىمشا، ەكسترەميزمگە قارسى كوپىرمە ءسوزدىڭ كوپ بولىگى ادامداردى ءبىر-بىرىمەن ارازداستىرعىسى كەلەتىن كەيبىر ساياساتكەرلەردىڭ تىرلىگى. شىندىعىندا ءبىز بەيبىتشىلىكتى جاقتايتىن ادامدارمىز»، - دەيدى نارازىلىق شاراسىنا قاتىسۋشى.
«انتيسەميتيزم -يسلاموفوبيا سياقتى ۇلكەن پروبلەما. مەنىڭشە، كەز كەلگەن ناسىلشىلدىك تۋرالى اڭگىمە حالىقتى ءبىر-بىرىنە قارسى قويادى»، - دەدى تاعى ءبىر پالەستينانى قولداپ، كوشەگە شىققان لوندون تۇرعىنى.
سكەپتيكتەر سۋناكتىڭ سوزىنە ەكىجۇزدىلىك ونەرىنىڭ جاڭا ءتۇرى دەپ ايدار تاقتى. ويتكەنى ءدال سول ەكسترەميزمدى پارتيالاستارى ۇنەمى باسشىلىققا الىپ وتىرادى جانە ول تۋرالى ساياساتكەردىڭ بىلمەۋى مۇمكىن ەمەس. ماسەلەن، بۇرىنعى ىشكى ىستەر ءمينيسترى سۋەللا براۆەرمان ءوزىنىڭ جاۋاپسىز مالىمدەمەلەرى ارقىلى قوعامدى ەكىگە بولۋگە كۇش سالدى. ساراپشىلار، سونداي- اق، «ساياساتكەر قولىن مەزگىلىنەن كەش سەرمەدى» دەپ سىنادى.
«سۋناكتىڭ ءسوزى ءسۇيسىنتتى، ءبىراق ءتورت اي كەشىگىپ ايتىلعانى قىنجىلتادى. ەۆرەي قاۋىمداستىعى وشپەندىلىككە نەگىزدەلگەن قىلمىستىڭ نەشە ءتۇرىن باستان كەشىرۋدە. سونداي-اق مۇسىلماندارعا قارسى شابۋىلداردىڭ دا قاتارى كوبەيىپ جاتىر. ءبىر امالىن ىستەۋ كەرەك»، - دەيدى «لەيبوريستەر انتيسەميتيزمگە قارسى» ۇيىمىنىڭ ديرەكتورى الەكس حيرن.
سۋناك ءوزىن بريتان دەموكراتياسىنىڭ قورعاۋشىسى ەتىپ كورسەتكىسى بار. ءبىراق قايتا-قايتا الماسقان توري ۇكىمەتى ءدال سول دەموكراتياعا قاستاندىق جاساپ ءجۇر جانە ۇكىمەت باسشىسى ونى مويىنداعىسى كەلمەيدى، دەيدى ساراپشىلار. ولاردىڭ پىكىرىنشە، كونسەرۆاتورلار سايلاۋدا داۋىس بەرۋ پروتسەسىن كۇردەلەندىرىپ جىبەرگەن. نارازىلىق اكسيالارىن قىلمىسپەن تەڭەستىرىپ وتىر، سوت بيلىگىن شەكتەپ تاستاعان.
اۆتور
عالىمجان قارامان ۇلى