ۇلى اقىن مۇحتار شاحانوۆ تۋرالى ۇلى تۇلعالاردىڭ ەستەلىكتەرى
استانا. KAZINFORM - مۇحتار شاحانوۆ - قازاق پوەزياسىنىڭ عانا ەمەس، بۇكىل تۇركى الەمى مەن الەمدىك ادەبيەتتىڭ زاڭعار تۇلعاسى.
ول تەك ۇلى اقىن عانا ەمەس، وتانعا، حالىققا دەگەن شىنايى ازاماتتىق ۇستانىمىمەن، باتىلدىعىمەن جانە رۋحاني بيىكتىگىمەن ەرەكشەلەنەتىن ءبىرتۋار تۇلعا. جەلتوقسان وقيعاسىنان باستاپ ارال تراگەدياسىنا، ءتىل مەن تاريح ماسەلەلەرىنە دەيىنگى ۇلتتىق ماسەلەلەردە ول ءارقاشان الدىڭعى ساپتا بولدى. ونىڭ شىعارماشىلىعى مەن ازاماتتىق قىزمەتى الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن كەلگەن ۇلى تۇلعالاردىڭ قۇرمەتى مەن مويىنداۋىنا يە بولدى.
شىڭعىس ايتماتوۆتاي اڭىز اداممەن دوس بولۋى، راسۋل عامزاتوۆتىڭ قۇرمەتى، دىنمۇحامەد قونايەۆتىڭ جوعارى باعاسى، دجون ەشبەري مەن باسقا دا الەمدىك اقىن-جازۋشىلاردىڭ باس ءيىپ قۇرمەت كورسەتۋى - مۇحتار شاحانوۆتىڭ ۇلىلىعىنىڭ ايقىن دالەلى.
ءوز كەزەگىندە مۇنداي تۇلعالاردىڭ ەستەلىكتەرى مەن ىستىق لەبىزدەرى شاحانوۆتىڭ قانداي بيىككە كوتەرىلگەنىن، ەشقانداي تالاسسىز قۇرمەتكە لايىق بولعانىن ايعاقتايدى. بۇگىن الەم مويىنداعان ۇلى تۇلعالاردىڭ مۇحتار شاحانوۆ تۋرالى ىستىق لەبىزدەرى مەن ەستەلىكتەرىن جيناقتاپ كورمەكپىز:
«مەن ءۇشىن ولجاس پەن مۇحتار شاحانوۆتىڭ ورنى بولەك. حالقى دا سولاي قادىرلەيدى. اقىندىعىن ازاماتتىعى، ازاماتتىعىن اقىندىعى كوتەرگەن، ەلدىڭ ءسوزىن سويلەپ، جوعىن جوقتاعان، داۋلاسۋعا بار، ءبىراق جاۋلاسۋعا جوق، وسىنداي ۇلدارى بار، وسىنداي اقىندارى بار حالىقتا نە ارمان بار؟!»
دىنمۇحامەد قونايەۆ
«مۇحتار شاحانوۆتىڭ بۇل ۇمتىلىسى - ادامدى جاي عانا ويلانۋعا شاقىرۋ ەمەس، ويلانۋعا ءماجبۇر ەتۋ.»
ءابىش كەكىلبايەۆ
«باكۋدىڭ ەكى دراما تەاترىندا مۇحتار شاحانوۆتىڭ «سوكراتتى ەسكەرۋ ءتۇنى» (شىڭعىس ايتماتوۆپەن بىرلەسىپ جازىلعان) جانە «شىڭعىس حاننىڭ پەندەلىك قۇپياسى» شىعارمالارى بويىنشا قويىلعان سپەكتاكلدەر زور تابىسپەن ءوتىپ جاتىر. بۇل اقىنىمىزدىڭ تەك تۇرىك دۇنيەسىندە عانا ەمەس، كۇللى الەمدىك پوەزيادا دا الار ورنى ەرەكشە ەكەنى بەلگىلى.»
پولاد بيۋل-بيۋل-وگلى(تۇرىك سوي ءتوراعاسى، ءازىربايجان رەسپۋبليكاسىنىڭ مادەنيەت ءمينيسترى)
«قۇدايىم ءار اقىنعا ءوز ۇلتىنا وسى مۇحتار شاحانوۆتاي ەڭبەك ەتۋدى جازسىن!»
دجون ەشبەري (امەريكان اقىنى)
«تابيعات بەرگەن اقىندىق تالانتىڭا قوسا ەلىم دەپ ەڭىرەگەندە ەتەگى جاسقا تولاتىن ۇلى ازاماتى بولا الساڭ، حالقىڭ ءۇشىن قۇدايدىڭ بەرگەنى ەمەس پە؟ مۇحتار شاحانوۆ - اقىندىق تولىمى تالانت پەن كۇرەسكەر ازاماتتىق قاسيەتتەردىڭ قورىتپاسىنان جارالعان ورەلى تۇلعا. مۇحتاردىڭ 20-عاسىردىڭ ەكىنشى جارتىسىنداعى قازاق حالقى دۇنيەگە اكەلگەن ايرىقشا قۇبىلىس ەكەنى سودان.»
سافۋان شايمەردەنوۆ
«مۇحتار شاحانوۆ - ءوزىنىڭ اداسقاق دۇلەي ءداۋىرىنىڭ بەلسەندى ار-وجدانى. ونى بيلىك تۇعىرىنداعىلار باعالاي قويۋر ما ەكەن؟ ءبىراق مەن وسىنداي ازاماتتىڭ وزىمە جاقىن دوس ەكەنىن ماقتان ەتەمىن.»
راسۋل عامزاتوۆ (اۆار اقىنى، داعىستاننىڭ حالىق اقىنى)
«قالاي دەسەڭدەر دە ولاي دەڭدەر، مۇحتار شاحانوۆ - ۇلت مۇددەسىن قورعاۋشىلاردىڭ ەڭ الدىڭعى ساپىندا كەلە جاتقان قايسار، تۇلعالى ۇلى اقىن. كەشەگى جەلتوقسان كوتەرىلىسى كەزەڭىندە، ەل ەرگە، ەر جەرگە قاراعان سىن ساعاتتاردا سوناۋ ماسكەۋدەگى قىلىشىنان قان تامعان توتاليتارلىق جۇيەنىڭ الپاۋىتتارىنا باسىن بايگەگە تىگە وتىرىپ قارسى شىققان، ءسويتىپ ۇلتىمىزدى ۇلكەن ادىلەتسىزدىكتەن قورعاپ قالعان وسى جىگىت ەدى عوي. ارال قاسىرەتىنە كۇللى الەمنىڭ نازارىن بۇرعان دا - شاحانوۆ. ۇلتىمىزدىڭ ءىرىلى- ۇساقتى پروبلەمالارىنىڭ ماڭىندا ىلعيدا وسى اقىن كەلە جاتقان جوق پا؟ ءتىپتى قازىرگى وزدەرىڭ تويلاپ جۇرگەن «ناۋرىز» مەرەكەسىن دە كولبينمەن جاعالاسىپ ءجۇرىپ وسى بالا تىرىلتپەپ پە ەدى؟ ەلدىك مازمۇنداعى ەرەن ىستەرى ءۇشىن بۇل دارا ازاماتقا دۇرىستاپ العىس تا ايتپاپپىز-اۋ. العىس تۇگىلى ونىڭ الەم يۋنەسكو مويىنداعان شىعارمالارى توڭىرەگىندە ءوز ىشىمىزدەگى كەيبىرەۋلار جالدامالى جازعىشتار ارقىلى داۋ داماي ۇيىمداستىرىلىپ، كەدەرگى جاساۋمەن كەلەدى. ەندى ءتىل ماسەلەسى اۋقىمىندا «ەرتەڭ ۇلت بوپ قالامىز با، قالمايمىز با؟» دەگەن زارلى كۇدىك الدىمىزدى وراعان ساتتە تاعى دا شاحانوۆ ورنىنان كوتەرىلدى. بۇل ىستە دە ءبىز ونى قولداماساق ۇتىلاتىنىمىز ايقىن. ويتكەنى ونىڭ تۇيسىگى - تازا اقىندىق پايىم پاراسات پەن ۇلتتىق ساناعا تەرەڭ تامىر جىبەرگەن، جالعاندىققا جانى قاس شىنشىل تۇيسىك.»
قاسىم قايسەنوۆ
«شاحانوۆ پوەماسىنا يۋنەسكو تاراپىنان ەرەكشە نازار اۋدارىلۋىنىڭ باستى سەبەبى قازىرگى كەزەڭدەگى ورتا ازيا قوعامدىق - فيلوسوفيالىق ويلاۋ دەڭگەيىنىڭ جاڭا بەلەستەرگە ارتقاندىعىنان عانا ەمەس، وسى دارا اقىن تۋىندىسىنىڭ بۇگىنگى الەمدىك پوەزياداعى جانا بيىكتىك رەتىندە مويىندالۋىنا جانە ونىڭ ءوز سانا تۇيسىگى ارقىلى ⅩⅩ عاسىر تۋدىرعان كەلەڭسىزدىكتەرگە باتىل كۇرەس اشۋىندا جاتسا كەرەك.»
حانس-پەتەر ديۋرر(نوبەل سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى)
«اشىق ايتار بولساق، بۇگىنگى ءوز زامانداستارى اراسىندا ەۋروپادا شاحانوۆقا تەڭ كەلەر اقىن جوق.»
روبەرتو چيۋلي
«شاحانوۆتىڭ «وركەنيەتتىڭ اداسۋى» - نازىز شىنشىل رۋحاني دابىلدار ەپوپەياسى، ول - ورتالىق ازيادان ويانعان دومالاق نايزاعايداي باتىس ەۋروپا كەڭىستىگىندەگى قارا تۇنەك ويلاردى سەلك ەتكىزدى.»
فريدريح حيدتسەر