2014 -جىلدان بەرى ۇيىمداستىرىلىپ كەلە جاتقان بايقاۋدىڭ بيىلعى كەزەڭىندە وڭىرلەردەن ىرىكتەلگەن 20 وتباسى لاۋرەات اتاندى.
ولاردىڭ ءارقايسىسى ەڭبەك جولىمەن، جەتىستىگىمەن عانا ەمەس، وتباسىلىق ءداستۇرى مەن ۇرپاق تاربيەسىنە دەگەن جاۋاپكەرشىلىگىمەن ەرەكشەلەنەدى.
ق ر مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگى جاستار جانە وتباسى ىستەرى كوميتەتىنىڭ ءتوراعاسى قايرات قامباروۆتىڭ ايتۋىنشا، بايقاۋدا وتباسىنىڭ ءبىر عانا مۇشەسىنىڭ جەتىستىگى ەمەس، تۇتاس اۋلەتتىڭ ومىرلىك ۇستانىمى مەن ۇرپاق ساباقتاستىعىنا باسىمدىق بەرىلەدى.
- بايقاۋعا قاتىساتىن وتباسىلار اۋىلدىق، اۋداندىق، قالالىق جانە وبلىستىق دەڭگەيدە ىرىكتەلەدى. ولاردىڭ اراسىندا بەلگىلى ءبىر كاسىپتى بىرنەشە بۋىن بويى جالعاستىرىپ كەلە جاتقان اۋلەتتەر دە، ونەرىمەن، ەڭبەگىمەن تانىلعان وتباسىلار دا بار. ءبىز ءۇشىن وتباسىنىڭ تەك اكە-شەشەسىنىڭ جەتىستىگى ەمەس، بالالارى مەن نەمەرەلەرىنىڭ دە تابىسى ماڭىزدى. سەبەبى بالاعا بەرىلگەن تاربيە مەن وتباسىنداعى ونەگە كەلەشەك ۇرپاقتىڭ قالىپتاسۋىنا تىكەلەي اسەر ەتەدى، - دەيدى قايرات قامباروۆ.
بايقاۋدىڭ ءمانى دە وسىندا. وتباسىنىڭ ابىرويى ءبىر ادامنىڭ جەتىستىگىمەن شەكتەلمەيدى. ول - ۇلكەننىڭ وسيەتىن ۇستانىپ، كىشىنىڭ بويىنا ىزگىلىك دارىتقان بىرنەشە بۋىننىڭ ورتاق ەڭبەگى.
قۇرىلتاي دەپۋتاتى سنەجانا يماشيەۆا دا «مەرەيلى وتباسى» جوباسىنىڭ باستى ماقساتى وسى قۇندىلىقتاردى قوعامدا كەڭىنەن دارىپتەۋ ەكەنىن ايتادى.
- بۇل بايقاۋ - ەلىمىزدەگى وتباسىلىق ساياساتتىڭ ماڭىزدى جوبالارىنىڭ ءبىرى. ونىڭ نەگىزگى ماقساتى - وتباسىن نىعايتۋ، ءوزارا سىيلاستىقتى، سۇيىسپەنشىلىك پەن قولداۋدى دارىپتەۋ. مۇندا كوپبالالى وتباسىلارمەن قاتار، جاس وتباسىلار دا، ءتۇرلى سالادا جەتىستىككە جەتكەن اۋلەتتەر دە قاتىسا الادى. ەڭ باستىسى ولاردىڭ وتباسىلىق ءداستۇردى قالاي ساقتايتىنىنا، ۇرپاقتار اراسىنداعى بايلانىستى قالاي جالعاستىراتىنىنا ءمان بەرىلەدى. ءار وتباسىنىڭ وزىندىك تاريحى مەن ەرەكشەلىگى بار. كەيبىر اۋلەتتەردە بىرنەشە بۋىن دارىگەر نەمەسە ۇستاز بولسا، ەندى ءبىرى ۇلتتىق ءداستۇردى ۇرپاعىنا امانات ەتىپ كەلەدى، - دەيدى دەپۋتات.
وسىنداي اۋلەتتەردىڭ ءبىرى - ماڭعىستاۋ وبلىسىنان كەلگەن امانعالي بيسەماعانبەتوۆتىڭ وتباسى. بۇل شاڭىراقتا اتا كاسىپ پەن ۇلتتىق ءداستۇر ءبىر-بىرىنەن اجىراماعان. اۋلەتتىڭ ۇلكەندەرى ءومىر بويى مال شارۋاشىلىعىمەن اينالىسىپ، اداي جىلقىسىن وسىرۋگە دەن قويعان. بۇگىندە ولاردىڭ ۇرپاقتارى دا وسى ءىستى جالعاستىرىپ، جىلقى تۇقىمىن اسىلداندىرۋعا، ۇلتتىق ونىمدەردى ناسيحاتتاۋعا ۇلەس قوسىپ ءجۇر. اۋلەتتە ون بالا ءوسىپ-ونگەن، قازىر 45 نەمەرە مەن 28 شوبەرە بار.
ونىڭ ايتۋىنشا، وتباسىنىڭ جەتىستىگى تەك شارۋاشىلىقپەن شەكتەلمەيدى. اۋلەت مۇشەلەرى مۇناي، ءبىلىم، سپورت سالالارىندا دا ەڭبەك ەتەدى. ال داستارقاننان شۇبات، قۇرت پەن بالقايماق ۇزىلمەيدى. جاقىندا ماڭعىستاۋدا وتكەن «شۇبات فەست» فەستيۆالىندە ولاردىڭ ءونىمى ۇزدىك شۇبات نوميناتسياسىن جەڭىپ العان.
- اتا- انامىز سالت-ءداستۇردى بەرىك ۇستانعان، ءومىر بويى مال شارۋاشىلىعىمەن اينالىسقان جاندار. بىزگە دە سول تاربيەنى ءسىڭىرىپ، ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى بويىمىزعا دارىتتى. ءبىزدىڭ اۋلەت اداي جىلقىسىن ءوسىرىپ، اسىلداندىرۋمەن اينالىسادى. اكەم دە اداي جىلقىسىن حالىقارالىق جارىسقا اپارعان. سونىمەن قاتار شۇبات، قۇرت، بالقايماق سەكىلدى ۇلتتىق ونىمدەرىمىزدى دايىنداپ، حالىققا ۇسىنامىز. ۇيىمىزدە شۇبات ۇزىلمەيدى، بالالارىمىز دا وسى تاعامداردى تۇتىنىپ ءوسىپ كەلەدى. مەنىڭشە، اتادان قالعان كاسىپتى جالعاستىرۋ - تەك كۇنكورىس كوزى ەمەس، كەيىنگى ۇرپاققا امانات ەتىلگەن مۇرا، - دەيدى كەلگەن امانعالي بيسەماعانبەتوۆ.
سالتاناتتى راسىمگە كەلگەن جيەنى ايگەرىم قويشيەۆا دا بالا تاربيەسىندە اتا-اجەدەن كورگەن ونەگەنى باستى ورىنعا قويادى. قالادا تۇرسا دا، بالالارىن ءار دەمالىس سايىن اۋىلعا جىبەرىپ، تۋىستارىمەن ارالاسۋىنا، مال شارۋاشىلىعىمەن تانىسۋىنا جاعداي جاسايدى. اتقا ءمىنۋ، ۇلكەندەرگە كومەكتەسۋ، اۋىل تىرشىلىگىنە ارالاسۋ سەكىلدى قاراپايىم ارەكەتتەردىڭ ءوزى بالانىڭ دۇنيەتانىمىن كەڭەيتەدى دەپ ەسەپتەيدى.
ايگەرىمنىڭ بالا كۇنىنەن جادىندا ساقتالعان تاعى ءبىر ەستەلىك - اجەلەرىنىڭ قولونەرى. ءبىرى شي توقۋدى ۇيرەتسە، ەندى ءبىرى كيىز باسۋدىڭ قىر-سىرىن كورسەتكەن. جاز سايىن كيىز ءۇي تىگىلىپ، ونىڭ جابدىقتارىن ازىرلەۋ وتباسىنىڭ ۇيرەنشىكتى تىرشىلىگىنە اينالعان.
- مەن بالالارىمنىڭ زاماناۋي ءبىلىم العانىن قالايمىن. اعىلشىن ءتىلىن ۇيرەنىپ، روبوتوتەحنيكامەن اينالىسقانى دا دۇرىس. ءبىراق سونىمەن بىرگە قازاقى تاربيەنى بويىنا ءسىڭىرۋى كەرەك. سوندىقتان ءار دەمالىستا اۋىلعا جىبەرۋگە تىرىسامىن. ول جاقتا بالالار تۋىستارىمەن ارالاسىپ، اتقا ءمىنۋدى، مالعا قاراۋدى، ۇلكەنگە قۇرمەت كورسەتۋدى ۇيرەنەدى. ءوزىم دە اتا-اجەمنەن شي توقۋدى، كيىز باسۋدى كورىپ ءوستىم. قازىر ويلاسام، بالا تاربيەسىنىڭ ەڭ ۇلكەن مەكتەبى - سول كىسىلەردىڭ ومىرلىك تاجىريبەسى مەن اقىلى ەكەن، - دەيدى ول.
وتباسىن قولداۋ مەن ونىڭ بەرەكەسىن ارتتىرۋ تەك قوعامدىق بايقاۋلار ارقىلى جۇزەگە اسپايدى. مەملەكەت تاراپىنان ءدا تۇرلى الەۋمەتتىك ساناتتاعى وتباسىلارعا ارنالعان قولداۋ شارالارى قاراستىرىلعان. سنەجانا يماشيەۆانىڭ سوزىنشە، ەلىمىزدە وتباسىلاردى قولداۋدىڭ 130 عا جۋىق تەتىگى بار. ولاردىڭ قاتارىندا الەۋمەتتىك تولەمدەرمەن بىرگە جۇمىسپەن قامتۋ، ءبىلىم الۋ جانە كاسىپ اشۋعا جاردەمدەسۋ شارالارى دا قامتىلعان.