بۇل قاراجاتتى ساقتاپ قانا قويماي، قوسىمشا تابىس كوزىنە اينالدىرۋعا مۇمكىندىك بار ما؟ قارجى ءمينيسترى ءمادي تاكيەۆ ماۋسىم ايىندا ماجىلىستە ۇكىمەتتىڭ 2025 -جىلعى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋى جونىندەگى ەسەبىن تانىستىرۋ كەزىندە وسى ماسەلەگە قاتىستى ۇسىنىلاتىن مەحانيزم تۋرالى ايتقان بولاتىن. مينيستر ايتقان تەتىك جايلى تولىققاندى اقپارات الۋ ءۇشىن Kazinform ءتىلشىسى ۇلتتىق بانككە رەسمي ساۋال جولدادى.
يگەرىلمەگەن قاراجات دەگەنىمىز نە؟
ۇلتتىق بانكتىڭ تۇسىندىرۋىنشە، يگەرىلمەگەن قاراجات دەپ 18 جاسقا تولعان قاتىسۋشىلاردىڭ ءبىرىڭعاي جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورىنداعى (ب ج ز ق) ارنايى شوتتارىنا اۋدارىلعان، ءبىراق ءالى ماقساتقا ساي جۇمسالماعان قاراجات ەسەپتەلەدى.
ەگەر ازامات بۇل قاراجاتتى 10 جىل ىشىندە پايدالانباسا، جيناق ەرىكتى زەينەتاقى جارنالارىنا ارنالعان جەكە زەينەتاقى شوتىنا اۋدارىلادى.
ب ج ز ق مالىمەتىنشە، باعدارلاما ىسكە قوسىلعان 2024-جىلعى 1-اقپاننان 2026 -جىلعى 1-شىلدەگە دەيىن 18 جاسقا تولعان قاتىسۋشىلاردىڭ شوتتارىنا 239,2 ميلليون ا ق ش دوللارى اۋدارىلعان. ونىڭ 62,71 ميلليون دوللارىن قازاقستاندىقتار 333810 ءوتىنىش ارقىلى پايدالانعان. سونىڭ ىشىندە 41,01 ميلليون دوللار (216 060 ءوتىنىش) تۇرعىن ءۇي جاعدايىن جاقسارتۋعا، 21,7 ميلليون دوللار (117750 ءوتىنىش) ءبىلىم الۋعا جۇمسالعان.
Kazinform ءتىلشىسىنىڭ ب ج ز ق دەرەكتەرى نەگىزىندە جاساعان ەسەبىنە سايكەس، بۇگىندە باعدارلاما اياسىندا يگەرىلمەگەن قاراجات كولەمى - 176,5 ميلليون ا ق ش دوللارى شاماسىندا. بۇل قارجى ازىرگە ب ج ز ق- داعى ارنايى شوتتاردا ساقتاۋلى تۇر.
ەندى ۇلتتىق بانك وسى قاراجاتتى يەلەرى پايدالانعانعا دەيىن ۋاقىتشا ينۆەستيتسياعا سالۋدى ۇسىنىپ وتىر.
- تاجىريبە كورسەتكەندەي، كوپتەگەن ازامات كامەلەت جاسىنا تولعاننان كەيىن نىسانالى جيناقتى بىردەن پايدالانبايدى. سوندىقتان قاراجات سۇرانىسقا يە بولعانعا دەيىن ونى ءتيىمدى باسقارۋ ورىندى دەپ سانايمىز. بۇل قوسىمشا ينۆەستيتسيالىق تابىس تابۋعا جانە قاراجاتتىڭ باستاپقى ماقساتىنا ساي ءتيىمدى پايدالانىلۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى،-دەپ حابارلادى ۇلتتىق بانكتىڭ باسپا ءسوز قىزمەتى.
قاراجات قايدا ينۆەستيتسيالانادى؟
ۇلتتىق بانكتىڭ مالىمەتىنشە، قاراجات ا ق ش دوللارىنداعى ءبىر كۇندىك رەپو (overnight repo) وپەراتسيالارى ارقىلى اقشا نارىعىنا ورنالاستىرىلادى.
بۇل - باعالى قاعازداردى كەپىلگە قويىپ، قاراجاتتى ءبىر تاۋلىككە ورنالاستىرۋ تەتىگى. مەرزىمى اياقتالعان سوڭ قاراجات ەسەپتەلگەن تابىسپەن بىرگە قايتارىلادى. كەيىن قاجەت بولعان جاعدايدا قايتادان ورنالاستىرىلىپ وتىرادى.
ۇلتتىق بانكتىڭ پىكىرىنشە، بۇل قۇرال - قاراجاتتى باسقارۋعا ەڭ قولايلى تاسىلدەردىڭ ءبىرى. سەبەبى تاۋەكەلى تومەن ءارى تۇراقتى تابىس اكەلەدى.
- بۇل قاراجات ءۇشىن ەڭ ماڭىزدى تالاپ - جوعارى وتىمدىلىك. ويتكەنى ازاماتتاردىڭ نىسانالى جيناقتى ناقتى قاشان پايدالاناتىنىن الدىن الا بولجاۋ مۇمكىن ەمەس. سوندىقتان قاراجات كەز كەلگەن ۋاقىتتا قولجەتىمدى بولۋى كەرەك،-دەپ تۇسىندىرەدى ۇلتتىق بانكتەن.
جاڭا تەتىك قاشان ىسكە قوسىلادى؟
جاڭا ينۆەستيتسيالىق تەتىك ناقتى قاشان ىسكە قوسىلاتىنى ازىرگە بەلگىسىز.
ۇلتتىق بانكتىڭ مالىمەتىنشە، قازىر بۇل ماسەلە ب ج ز ق-مەن بىرلەسىپ تەحنيكالىق جانە قۇقىقتىق تۇرعىدان پىسىقتالىپ جاتىر. جاڭا تەتىكتى ەنگىزۋ مەرزىمى قاجەتتى نورماتيۆتىك قۇجاتتاردىڭ قابىلدانۋىنا جانە اقپاراتتىق جۇيەنىڭ دايىن بولۋىنا بايلانىستى بولادى.
ايتا كەتەيىك، «ۇلتتىق قور - بالالارعا» باعدارلاماسى ىسكە قوسىلعان ءۇش جىل ىشىندە 6,5 ميلليون بالانىڭ شوتىنا جالپى 2,3 ميلليارد ا ق ش دوللارى اۋدارىلعان.