ۇلتتىق بانك ينفلياتسيا بويىنشا بولجامدى وزگەرتتى: حالىقتىڭ نەسيەسى ازايماي جاتىر
استانا. KAZINFORM - ۇلتتىق بانكتىڭ اقشا- كرەديت ساياساتى كوميتەتى بازالىق مولشەرلەمەنى 18 پايىز دەڭگەيىندە ساقتاۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى.
كوميتەت وتىرىسى اياسىندا ينفلياتسيا مەن ەكونوميكالىق ءوسۋ بويىنشا بولجامدارىمىز جاڭارتىلدى. سونىمەن قاتار، اعىمداعى ماكروەكونوميكالىق پروتسەستەر مەن تاۋەكەلدەر بالانسىنىڭ كەشەندى باعالاۋى جۇرگىزىلدى.
ۇلتتىق بانك ءتوراعاسى تيمۋر سۇلەيمەنوۆتىڭ سوزىنە قاراعاندا، ەكونوميكادا ينفلياتسيالىق قىسىم ساقتالىپ وتىر. ول سۇرانىستىڭ كەڭەيۋىنە جانە ونىڭ قارقىنى وتاندىق ۇسىنىس مۇمكىندىكتەرىنەن جوعارى ساقتالۋىنا بايلانىستى. قازاندا ينفلياتسيا تۇرعىن ءۇي كوممۋنالدىق قىزمەت تاريفتەرىن اكىمشىلىك تومەندەتۋ ەسەبىنەن ءبىرشاما باياۋلادى. الايدا بازالىق ينفلياتسيا ايتارلىقتاي تومەندەمەدى.
وسى ورايدا ول ازىق-تۇلىك پەن ازىق-تۇلىككە جاتپايتىن تاۋارلاردىڭ ينفلياتسياسى ءوسۋىن جالعاستىرعانىن ايتتى.
سىرتقى ەكونوميكالىق كونيۋنكتۋرا ساۋدا تەكەتىرەسى مەن گەوساياسي شيەلەنىستەر اياسىندا بەلگىسىزدىك جاعدايىندا قالىپ وتىر. ازىق-تۇلىكتىڭ الەمدەگى باعاسى دا وتە جوعارى. ال ونىڭ كەيبىر ءتۇرى - سيىر ەتى مەن وسىمدىك مايىنىڭ الەمدىك باعاسى توقتاۋسىز ءوسىپ جاتىر. مۇنداي جاعدايدا تاۋەكەلدىڭ جيىنتىق بالانسى پروينفلياتسيالىق جاققا ىعىسقان كۇيدە قالدى. ينفلياتسيالىق جاعدايدى تۇراقتاندىرۋ جانە ينفلياتسيانى تومەندەتۋ ءۇشىن ۇزاق ۋاقىت اقشا-كرەديت شارتتارىنىڭ ۇستامدى قادامى تالاپ ەتىلەدى.
ينفلياتسيا قارقىنى
- قازان ايىندا جىلدىق ينفلياتسيا قىركۇيەكتەگى 12,9 پايىزدان 12,6 پايىزعا دەيىن تومەندەدى. وعان تۇرعىن ءۇي كوممۋنالدىق قىزمەت تاريفتەرىن اكىمشىلىك تومەندەتۋدەن سەرۆيستىك ينفلياتسيانىڭ قىركۇيەكتەگى 15,3 پايىزدان 12,9 پايىزعا دەيىن باياۋلاۋى كوبىرەك ىقپال ەتتى. نارىقتاعى قىزمەتتەردەگى باعا بىرتىندەپ باياۋلادى. ازىق- تۇلىك ينفلياتسياسى، كەرىسىنشە، 13,5 پايىزعا دەيىن ءوستى، قىركۇيەكتە 12,7 پايىز بولعان ەدى. وعان كەيبىر ازىق-تۇلىك تاۋارلارىنا الەمدىك باعانىڭ ءوسۋى، يمپورت پەن جانار-جاعارماي، كومىر مەن تۇرعىن ءۇي كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق قىزمەت باعاسىنىڭ وسۋىنەن ءوندىرىس ونىمدەرىنىڭ قىمباتتاۋى سەبەپ بولدى. ازىق-تۇلىكتىڭ، سونىڭ ىشىندە ەتتىڭ سىرتقى نارىقتا تيىمدى ساتىلۋىنا بايلانىستى ەكسپورتتىڭ ارتۋى ەل ىشىندە باعاعا قىسىم جاساپ وتىر، - دەپ ءتۇسىندىردى ۇ ب باسشىسى.
بۇدان بولەك، ازىق-تۇلىككە جاتپايتىن تاۋارلار ينفلياتسياسى 11 پايىزعا دەيىن (قىركۇيەكتە - 10,8 پايىز) ءوستى. وعان جانار-جاعارماي، ءدارى-دارمەك باعاسىنىڭ ءوسۋى مەن ەكونوميكاداعى تۇراقتى سۇرانىس ىقپال ەتىپ وتىر.
جالپى، قازاندا ايلىق ينفلياتسيا ايتارلىقتايباياۋلاپ، 0,5 پايىز بولدى. قىركۇيەكتە ول 1,1 پايىز بولعان ەدى. بازالىق ينفلياتسيانىڭ دا قارقىنى قىركۇيەكتەگى 1,1 پايىزدان 1 پايىزعا دەيىن باياۋ تومەندەدى. سوعان قاراماستان ينفلياتسيالىق قىسىم ءالى دە جوعارى. جىلدىق ەسەپتە بازالىق ينفلياتسيا 12,2 پايىز بولدى. بۇل ءوز كەزەگىندە بازالىق ينفلياتسيا ءۇشىن وتە جوعارى دەڭگەي.
حالىق تاۋاردى كوبىرەك ساتىپ الۋعا تىرىسىپ جاتىر
- ەكونوميكانىڭ ءوسۋ قارقىنى جىلدام دەسەك بولادى. بيىل قاڭتار-قازاندا جالپى ىشكى ءونىم ءوسىمى 6,4 پايىز بولدى. ەكونوميكالىق بەلسەندىلىككە شيكىزاتقا جاتپايتىن سالالارعا ينۆەستيتسيا قۇيۋ، مۇناي ءوندىرۋ كولەمىنىڭ ۇلعايۋى جانە اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى ءونىمنىڭ جوعارى كورسەتكىشى اسەر ەتتى. ەكونوميكاداعى سەكتورلاردىڭ ىشىندە كولىك پەن قويمادا ساقتاۋ، قۇرىلىس، تاۋ-كەن ءوندىرىسى، وڭدەۋ ونەركاسىبى جانە ساۋدا سالالارى جوعارى ءوسىم كورسەتتى. حالىقتىڭ ناقتى تابىسى تومەندەگەنىنە قاراماستان، ىشكى سۇرانىس تۇراقتى بولىپ قالدى. بولشەك تاۋار اينالىمى كەڭەيىپ، قازاندا ناقتى ماندە 8,7 پايىزعا جەتتى. بۇل كورسەتكىش 2026-جىلدان باستاپ قوسىلعان قۇن سالىعىنىڭ وسۋىنە بايلانىستى قالىپتاسۋى مۇمكىن. ادامدار سالىق رەفورماسى كۇشىنە ەنگەنگە دەيىن تاۋاردى كوبىرەك ساتىپ الۋعا تىرىسىپ جاتقان سىڭايلى. ساۋداداعى نەگىزگى قوزعاۋشى كۇش - ازىق-تۇلىككە جاتپايتىن تاۋارلاردى ساتىپ الۋ. سونىمەن قاتار، بيىل تامىز-قىركۇيەكتە قىزمەتتەرگە دە سۇرانىس ءوستى، - دەدى تيمۋر سۇلەيمەنوۆ.
حالىق سۇرانىسىن ارتتىرعان نەگىزگى تەتىك -تۇتىنۋ كرەديتى. تۇتىنۋ نەسيەسىنە قويىلاتىن تالاپتاردى قاتاڭداتقان سوڭ، كرەديتتەۋدىڭ بالاما قۇرالدارى -ميكروقارجى ۇيىمدارى مەن لومبارد قىزمەتىنە سۇرانىس ارتىپ كەلەدى.
اتاپ ايتقاندا، ينۆەستيتسيالىق بەلسەندىلىك تە بيىل جوعارى دەڭگەيدە: قاڭتار-قازاندا ءوسىم 13,1 پايىزعا جەتتى. ينۆەستيتسيا قۇرىلىمىندا بيۋجەت قاراجاتىنىڭ ۇلەسى ءالى دە جوعارى - شامامەن 23 پايىز. بيىلعى 10 ايدا بيۋجەت قاراجاتى ەسەبىنەن سالىنعان ينۆەستيتسيا كولەمى ايتارلىقتاي ارتتى. ول 2024-جىلعى قاڭتار-قازانمەن سالىستىرعاندا، ناقتى ماندە 32,1 پايىزعا ءوستى.
سىرتقى ينفلياتسيالىق قىسىم سەزىلىپ تۇر
سىرتقى فاكتورلار رەتىندە الەمدىك ازىق-تۇلىك باعاسىنىڭ ءوسۋى جانە جاھاندىق ەكونوميكاداعى پەرسپەكتيۆالاردىڭ بەلگىسىزدىگىن اتاپ وتۋگە بولادى. ازىق-تۇلىك جانە اۋىلشارۋاشىلىق ۇيىمىنىڭ باس ديرەكتورى (FAO) دەرەكتەرىنە قاراعاندا، قازان ايىندا ازىق-تۇلىك باعاسىنىڭ يندەكسى استىق، ءسۇت ءونىمى، ەت جانە قانت باعاسى يندەكسىمەن قوسا تومەندەي باستادى. ال وسىمدىك مايى باعاسىنىڭ يندەكسى 2022-جىلعى شىلدەدەن باستاپ رەكوردتىق وسىمگە جەتتى. ەتتىڭ ءبىرشاما ارزانداۋىنا قاراماستان، ونىڭ باعاسى ءالى دە جوعارى دەسەك بولادى ال سيىر ەتىنىڭ باعاسى ءوسۋىن جالعاسىپ كەلەدى.
- قازىرگى جاعدايلاردى ەسكەرسەك، بازالىق سەناريدە Brent ماركالى مۇنايدىڭ باعاسى باررەلىنە 60 دوللار دەڭگەيىندە ساقتالدى، - دەدى تيمۋر سۇلەيمەنوۆ.
ينفلياتسيا بويىنشا بولجام قايتا قارالدى
ۇ ب اقپاراتىنشا، 2025-جىلعا ينفلياتسيا بولجامى ءوسۋ جاعىنا قاراي ناقتىلانىپ، 12-13 پايىز شەگىندە بولۋى مۇمكىن.
2026-جىلعا بولجام 9,5-12,5 پايىزعا دەيىن كەڭەيتىلدى. بۇل ءوز كەزەگىندەجوعارى ينفلياتسيالىق بولجامعا قاتىستى قايتا قارالدى. اتاپ ايتقاندا، 2027-جىلعا ينفلياتسيا بولجامى بۇرىنعى دەڭگەيدى ساقتالدى. ونىڭ 5,5-7,5 پايىزعا دەيىن باياۋلاۋى ەسكەرىلگەن.
ەسكە سالساق، وسىعان دەيىنگى بولجامدا 2025-جىلى ينفلياتسيا - 11-12,5 پايىز، 2026-جىلى - 9,5-11,5 پايىز شاماسىندا بولعان ەدى.
ينفلياتسيا بولجامىنداعى قاۋىپكەىشكى سۇرانىستىڭ كۇشەيۋى، سىرتقى ينفلياتسيانىڭ قارقىن الۋى، جانار-جاعارماي مەن قوسىمشا قۇن سالىعى تاريفتەرىنىڭ رەتتەلۋىنەن تۋىندايتىن قايتالاما اسەرلەر جاتادى.
بەلگىسىزدىك فاكتورلارىنىڭ ءبىرى - ەكونوميكاعا «بايتەرەك» ۇ ب ح ا ق» ارقىلى قارجىلىق قولداۋ كورسەتىلۋى. كۆازيفيسكالدىق قاراجات اعىنىنىڭ كولەمى ينفلياتسيالىق قىسىمدى كۇشەيتىپ، فيسكالدىق شوعىرلاندىرۋدىڭ اسەرىن ءىشىنارا تەڭەستىرۋى مۇمكىن.
- ەندى جالپى ىشكى ءونىمنىڭ ءوسۋ بولجامىنا توقتالىپ وتەيىن. 2025-جىلعا ارنالعان بولجام الدىڭعى بولجامدى ناقتىلاي وتىرىپ، 6-6,5 پايىزعا دەيىن جاقساردى. بۇل مۇناي وندىرىسىندەگى قارقىننىڭ، تۇتىنۋشىلار سۇرانىسىنىڭ جانە ينۆەستيتسيالىق بەلسەندىلىكتىڭ جوعارى بولۋىنا بايلانىستى. 2026-جىلعا بولجام 2025-جىلدىڭ جوعارى بازاسىن، سالىق-بيۋجەت رەفورماسى مەن بيۋجەتتىك شوعىرلاندىرۋ اياسىندا تۇتىنۋشىلار سۇرانىسىنىڭ قالىپتى مولشەرىن ەسكەرگەندە 3,5-4,5 پايىز بولدى. 2027-جىلى ەكونوميكاداعى ءوسىم 4-5 پايىز ارالىعىندا بولادى دەپ قاراستىرىلدى. بۇل الدىڭعى بولجامنان ءبىرشاما جوعارى. ەكونوميكا ينۆەستيتسيالىق بەلسەندىلىكتىڭ كەڭەيۋىنە جانە مۇناي سەكتورىنىڭ وڭ ديناميكاسىنا بايلانىستى وسەدى، - دەدى ۇلتتىق بانك ءتوراعاسى.
بازالىق مولشەرلەمە 2026-جىلدىڭ ورتاسىنا دەيىن تومەندەمەيدى
جالپى، ەكونوميكادا پروينفلياتسيالىق قىسىم ساقتالىپ وتىرعانىن اتاپ وتۋگە بولادى. وسى ورايدا ۇلتتىق بانك ينفلياتسيامەن كۇرەستە بارلىق قاجەت شارالاردى قابىلداۋعا دايىن.
- بۇعان دەيىن قابىلدانعان بازالىق مولشەرلەمەنى كوتەرۋ تۋرالى شەشىم مەن ۇكىمەتتىڭ كوممۋنالدىق قىزمەتتەر تاريفتەرىن قايتا قاراۋ شارالارى بازالىق مولشەرلەمەنى قازىرگى دەڭگەيدە ۇستاپ تۇرۋعا مۇمكىندىك بەردى. دەگەنمەن ينفلياتسيا تاۋەكەلدەرى جوعارى بولىپ قالا بەرەدى. ينفلياتسيانىڭ تومەندەۋىنە سەنىمدىلىك تەك ۇزاق مەرزىمدى تۇراقتى باياۋلاۋى كەزىندە عانا مۇمكىن بولادى، - دەدى تيمۋر سۇلەيمەنوۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا، ۇلتتىق بانك ينفلياتسيانىڭ باياۋلاۋ قارقىنىن، ىشكى سۇرانىسقا رەاكسيانى جانە باعانىڭ ءوسۋىن تومەندەتۋ بويىنشا ۇكىمەتپەن بىرلەسكەن شارالاردىڭ تيىمدىلىگىن باعالاۋدى جالعاستىرادى.
- دەگەنمەن ۇلتتىق بانك قازىرگى ۋاقىتتا 2026-جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىجىلدىعىنىڭ سوڭىنا دەيىن مولشەرلەمەنى تومەندەتۋ مۇمكىندىگىن كورىپ وتىرعان جوق. بۇل رەتتە ينفلياتسيانىڭ جاعدايى، بازالىق ينفلياتسيا ديناميكاسى جانە تاريفتىك ءارى سالىق رەفورمالارىنىڭ كەيىنگە قالدىرىلعان اسەرى ەسكەرىلىپ وتىرىپ. ينفلياتسيانىڭ باياۋلاۋىنا تۇراقتى ءۇردىستىڭ سەنىمدى بەلگىلەرى بولماعان جاعدايدا، اقشا-كرەديت شارتتارىن قاتاڭداتۋ مۇمكىندىگىن جوققا شىعارۋعا بولمايدى، - دەدى ۇب باسشىسى
بۇدان بۇرىن حابارلانعانداي، 28-قاراشادا ۇلتتىق بانك بازالىق مولشەرلەمەنى 18 پايىز دەڭگەيىندە ساقتادى.
ەسكە سالساق، بيىل 10-قازاندا بازالىق مولشەرلەمەنى +/- 1 پ. ت. دالىزىمەن جىلدىق 18 پايىز دەڭگەيىندە بەلگىلەۋ تۋرالى شەشىم قابىلدانعان ەدى.