قازاق تىلىندە ءسوز سويلەگەن ديپلومات اۋدارمانىڭ حالىقارالىق قاتىناستارداعى ەرەكشەلىكتەرىنە توقتالىپ، ءوزىنىڭ اۋدارماشى ءارى ديپلومات رەتىندەگى تاجىريبەسىنەن بىرنەشە مىسال كەلتىردى.
ميحال لابەندا قازاق ءتىلىن قازاقتاردىڭ اراسىندا ءجۇرىپ ۇيرەنگەنىن ايتىپ، تىلدەگى كالكادان ارىلۋ وزىنە دە وڭاي ەمەس ەكەنىن جاسىرمادى. ونىڭ سوزىنشە، اينالاسىندا ءجيى قولدانىلاتىن تىركەستەردى ءوزى دە سول قالپىندا قابىلداپ، كەيىن ولاردىڭ كالكا ەكەنىن بىلگەن كەزدەرى بولعان.
- كالكامەن كۇرەس مەن ءۇشىن وتە قيىن. سەبەبى مەن قازاقتاردىڭ اراسىندا ءجۇرىپ، قازاق ءتىلىن ۇيرەندىم. اينالامداعىلار «ۇلكەن راقمەت» دەسە، مەن دە سولاي ايتامىن. قازىر «ۇلكەن راقمەت» دەمەيتىن بولدىم، «كوپتەن-كوپ راقمەت» دەپ ايتۋ كەرەك ەكەنىن بىلەمىن. قۇجاتتاردا «بولىپ تابىلادى» دەپ جازىلسا، مەن دە «بولىپ تابىلادى» دەپ ايتا بەرەمىن. قازىر ونىڭ قاتە ەكەنىن بىلەمىن. ءبىراق وسىنداي قيىندىقتار بار، - دەدى ول.
ديپلومات «قازاق ءتىلى» قوعامى شىعارعان كىتاپتار مەن سوزدىكتەردىڭ كۇندەلىكتى جۇمىسىنا كومەكتەسەتىنىن دە اتاپ ءوتتى. اسىرەسە جيىندا تانىستىرىلعان سوزدىكتى تۇراقتى پايدالاناتىنىن ايتتى.
ونىڭ ايتۋىنشا، ديپلوماتيادا ءبىر ءسوزدىڭ ءوزى ايتىلعان ويدىڭ ماعىناسىن ايتارلىقتاي وزگەرتىپ جىبەرۋى مۇمكىن. مىسىردا جۇمىس ىستەگەن كەزىندە ول وسىنداي جاعدايعا تاپ بولعانىن جەتكىزدى.
- مەنىڭ كومەكشىم، اۋدارماشىم وتە دارىندى مىسىر ازاماتى بولدى. اعىلشىن، اراب تىلدەرىن جاقسى ءبىلدى. ءبىراق ءبىر جولى نوتانى اۋدارعاندا «ءبىز سىزدەردەن وسى ماسەلەنى قاراستىرۋدى سۇرايمىز» دەگەندى «ءبىز وسى ماسەلەنى شەشۋدى تالاپ ەتەمىز» دەپ اۋدارعانىن بايقادىم. كۇندەلىكتى ومىردە ايىرماشىلىعى ۇلكەن بولماۋى مۇمكىن. ءبىراق مينيسترلىكتەن ءبىر نارسە سۇرايسىز با، الدە تالاپ ەتەسىز بە - ايىرماشىلىق زور، - دەدى ميحال لابەندا.
وسىعان بايلانىستى ديپلومات اۋدارماعا تاپسىرىس بەرگەن تاراپ دايىن ءماتىندى مىندەتتى تۇردە تەكسەرۋى قاجەت ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ سوزىنشە، قانشا تاجىريبەلى بولسا دا، اۋدارماشى قاتەلەسۋى مۇمكىن.
بۇدان بولەك ول ميحال لابەندا حالىقارالىق كەلىسسوزدەردە ماقال-ماتەلدەر مەن ازىلدەردى قولدانعاندا دا اباي بولۋعا كەڭەس بەردى. سەبەبى بەلگىلى ءبىر حالىققا تۇسىنىكتى تۇراقتى تىركەستىڭ ماعىناسىن باسقا مادەني ورتادا ءدال جەتكىزۋ قيىن بولۋى مۇمكىن. ول مىساردا پولشا پرەزيدەنتى لەح ۆالەنسانىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن كەزدەسۋلەردىڭ بىرىندە بولعان جاعدايدى ەسكە الدى.
- كەزدەسۋ بارىسىندا ساياساتكەر پولياك تىلىندە ءبىر ماقال ايتتى. مەن ونى اۋدارۋىم كەرەك. ول ماقالدىڭ قازاقشا اۋدارماسى «قالاقايدىڭ اراسىندا جالاڭاش وتىرعانداي سەزىندىم» دەگەندەي. مەن سول كەزدە: «ءبىتتى!» دەپ ويلادىم. مۇنداي ءسوزدى ارابتارعا قالاي اۋدارۋعا بولادى؟ ەگيپەتتە قالاقاي جوق. ونى اۋدارۋ وتە قيىن، مىسالى، - دەدى سپيكەر كۇلىپ.
بۇدان بولەك، ول ديپلوماتيادا اۋدارماشىنىڭ قىزمەتى ءسوزدى ءبىر تىلدەن ەكىنشى تىلگە جەتكىزۋمەن عانا شەكتەلمەيدى. كەيدە اۋدارماشى كەلىسسوز جۇرگىزۋشىگە جاۋاپتى ويلانۋعا قوسىمشا ۋاقىت بەرەدى.
- كەيدە مەن سويلەسىپ وتىرعان ادامنىڭ ءتىلىن جاقسى بىلسەم دە، اۋدارماشى سۇرايمىن. سەبەبى ول ادام سويلەگەندە مەن ءبارىن تۇسىنەمىن، ال اۋدارماشى اۋدارىپ جاتقان ۋاقىتتا جاۋاپ تۋرالى ويلانۋعا ۋاقىت بولادى. سوندىقتان اۋدارماشىنىڭ تاعى ءبىر ءرولى - ۋاقىت بەرۋ، - دەدى ديپلومات.
سونىمەن بىرگە ميحال لابەندا ورتاق ءتىلدى ءبىلۋ ديپلوماتيالىق قارىم-قاتىناستا ەرەكشە ماڭىزعا يە ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ سوزىنشە، ادامنىڭ وزگە حالىقتىڭ تىلىندە سويلەۋى سەنىم ورناتۋعا جانە ءوزارا تۇسىنىستىكتى ارتتىرۋعا ىقپال ەتەدى.
بۇعان دەيىن اتالمىش ءىس-شاراعا قاتىسقان نازگۇل قوجابەك جاستار مەن وقۋشىلار جاساندى ينتەللەكت قۇرالدارىن ساباقتان باستاپ كۇندەلىكتى كەڭەس الۋعا دەيىن پايدالانىپ جۇرگەنىن، سوندىقتان ولاردىڭ ج ي-دەن الاتىن جاۋابىنىڭ ءتىلى قانشالىقتى دۇرىس بولاتىنىنا ماماندار دا جاۋاپتى ەكەنىن اتاپ وتكەن ەدى.