بۇل تۋرالى ماماندار Jibek Joly تەلەارناسىنىڭ باعدارلاماسىندا مالىمدەدى.
ايناگۇل قۋاتباي قىزى كەيىنگى جىلدارى ا پ ۆ مەن كوپتەگەن قاتەرلى ىسىك ءتۇرىنىڭ اراسىنداعى بايلانىس عىلىمي تۇردە دالەلدەنگەنىن ايتادى.
- ا پ ۆ ەر ادامداردا دا ءبىرقاتار ونكولوگيالىق اۋرۋدىڭ دامۋىنا سەبەپ بولىپ وتىر. ونىڭ ىشىندە انۋس نەمەسە تىك ىشەكتىڭ وبىرى، ەر ازاماتتارداعى جىنىس مۇشەسىنىڭ وبىرى، اۋىز قۋىسى مەن جۇتقىنشاق وبىرى بار. ارينە، مۇنىڭ بارلىعى ەرلەردە دە، ايەلدەردە دە بولۋى مۇمكىن. اسىرەسە ءبىر وتباسىداعى ادامداردىڭ اراسىندا تۇرمىستىق قاتىناس ارقىلى بۇل ۆيرۋستىڭ تەرىدەن تەرىگە تىكەلەي جۇعۋ مۇمكىندىگى بار. تەرى مەن سىلەكەي قاباتى ارقىلى، جالپى تۇرمىستىق قاتىناس ارقىلى جۇعۋ جولى جىنىستىق قاتىناس كەزىندەگى بەرىلۋ جولىنان بىرنەشە ەسە باسىم بولىپ وتىر. ءارى ءارتۇرلى گيگيەنالىق پروتسەدۋرالار ارقىلى ۆيرۋستى دەنەنىڭ ءبىر جەرىنەن ەكىنشى جەرىنە جۇقتىرۋ ىقتيمالدىعى دا جوعارى، - دەدى «سەس جانە مونيتورينگ عىلىمي-پراكتيكالىق ورتالىعى» فيليالىنىڭ ديرەكتورى.
سپيكەردىڭ ايتۋىنشا، ۇل بالالاردى ۆاكسيناتسيالاۋ ۆيرۋستىڭ تارالۋىن ازايتىپ، ۇجىمدىق يممۋنيتەت قالىپتاستىرۋعا كومەكتەسەدى.
- ادامداردىڭ يممۋنيتەتى وسى ۆيرۋسقا قانشالىقتى توتەپ بەرە السا، قورشاعان ورتامىزداعى بۇل ۆيرۋستىڭ سيركۋلياتسياسى دا تومەندەيدى. سوعان بايلانىستى 15 جىلدان بەرى پايدالانىپ كەلە جاتقان بۇل ۆاكسينالاردىڭ تيىمدىلىگى كوپتەگەن مەملەكەتتە جۇرگىزىلگەن عىلىمي جۇمىستار ارقىلى وتە جوعارى دەڭگەيدە دالەلدەنىپ وتىر. ياعني بۇل بىزدە كوپتەگەن وبىر ءتۇرىن جەڭۋگە مۇمكىندىك بار دەگەن ءسوز. ءبىز وبىر تۇرلەرىن ايتقاندا جاتىر موينى وبىرىنا شالدىققان ايەلدەردى عانا ايتامىز. ال باسقا وبىر تۇرلەرىن، وكىنىشكە قاراي، ەكىنشى ورىنعا قويىپ كەلەمىز، - دەدى ايناگۇل قۋاتباي قىزى.
ول حالىقارالىق تاجىريبە دە بۇل باعىتتاعى جۇمىستىڭ تيىمدىلىگىن كورسەتكەنىن اتاپ ءوتتى.
- ءبىز كوپتەگەن حالىقارالىق تاجىريبەگە سۇيەندىك. ونىڭ ىشىندە اۋستراليا، انگليا، كانادا، ا ق ش سياقتى ەلدەردە بۇل ۆاكتسينا بىرنەشە جىلدان بەرى جوعارى ناتيجە كورسەتىپ، وزگە مەملەكەتتەرگە دە ەنگىزىلۋىنە نەگىز بولدى. بۇگىنگى تاڭدا 80-نەن استام ەلدە ۇل بالالار پاپيللوما ۆيرۋسىنا قارسى ۇلتتىق باعدارلاما اياسىندا ۆاكسيناسيامەن قامتىلعان، - دەدى مامان.
سونداي-اق ول قازاقستانداعى ۆاكسيناسيا ناتيجەسىنە توقتالدى.
- وزدەرىڭىز بىلەتىندەي، ءبىز 11- 13 جاستاعى قىز بالالارعا ەكپە ەگەمىز. ۆاكسيناتسيا باستالعالى بەرى 250 مىڭنان استام قىز بالا ءبىرىنشى دوزاسىن الدى، ال 150 مىڭنان استام قىز بالا ەكىنشى دوزاسىن الىپ جاتىر. وعان قوسا بيىلدان باستاپ 14-17 جاستاعى قىزدار اراسىندا دا بۇل ۆاكسيناتسيا كەڭەيتىلدى، - دەدى ول.
ال پەدياتر ايجان باقىتبەك قىزى ۇل بالالاردى ۆاكسيناتسيالاۋ تۋرالى شەشىمنىڭ نەگىزگى سەبەبى ا پ ۆ- نىڭ ەر ادامدار دەنساۋلىعىنا دا ايتارلىقتاي قاۋىپ توندىرۋىمەن بايلانىستى ەكەنىن ايتتى.
- وزدەرىڭىز بىلەتىندەي، بىزدە 2024 -جىلدان بەرى قىز بالالاردى ادام پاپيللوماسى ۆيرۋسىنان قورعاۋ ءۇشىن ۆاكسيناتسيالاۋ ۇلتتىق كۇنتىزبەگە ەنگىزىلگەن. ەندى 2028 -جىلدان باستاپ ۇل بالالارعا دا ەگۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى. سەبەبى ءبىز ادام پاپيللوماسى ۆيرۋسىنىڭ سالدارىنان قورقامىز. سانامىزدا بۇل ۆيرۋس تەك قىز بالالاردا جاتىر موينى وبىرىنا الىپ كەلەدى دەگەن تۇسىنىك قالىپتاسقان. الايدا ونىڭ زيانى بۇل عانا ەمەس. زەرتتەۋلەرگە سۇيەنسەك، بۇل ۆيرۋس ۇل بالالاردا دا اسا قاتەرلى ىسىكتەرگە الىپ كەلۋى مۇمكىن، - دەدى دارىگەر.
ونىڭ ايتۋىنشا، ا پ ۆ- مەن بايلانىستى ەڭ كەڭ تارالعان اۋرۋلاردىڭ ءبىرى - كومەي مەن تاماق وبىرى.
- ول ادام پاپيللوماسى ۆيرۋسىنىڭ 16 جانە 18 تيپتەرىمەن شاقىرىلادى. ودان بولەك، جىنىس مۇشەلەرىنىڭ وبىرىنا، ەر ادامدارداعى تىك ىشەك وبىرىنا دا الىپ كەلەدى. ءارى ەر ادامداردا ايەلدەردەگىدەي ەرتە انىقتايتىن سكرينينگتىك تەست جوق. سول ءۇشىن ولار كوبىنە اۋرۋى ابدەن اسقىنىپ، ەمدەۋگە كەلمەيتىن جاعدايعا جەتكەندە بارىپ بىزگە جۇگىنەدى. ول كەزدە ءبىز بۇل اۋرۋدىڭ الدىن الا الماي قالامىز. سول ءۇشىن ەر بالالارعا دا بۇل ۆاكسينانى الۋ اسا ماڭىزدى، - دەدى ايجان باقىتبەك قىزى.
ايتا كەتەيىك، قىزىلوردادا ادام پاپيللوماسى ۆيرۋسىنا قارسى 2 مىڭعا جۋىق ەكپە سالىندى.
اۆتورلار
ارۋجان ماحمۋت