ەل ازاماتتارىن 1-اقپاننان قانداي وزگەرىستەر كۇتىپ تۇر
استانا. KAZINFORM - بۇگىننەن باستاپ ەلىمىزدە ءبىرقاتار ماڭىزدى وزگەرىس بولادى. ماسەلەن، ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىن توسىننان تەكسەرۋ باستالىپ، ۇلتتىق قوردان بالالاردىڭ ەسەپشوتتارىنا قاراجات اۋدارىلا باستايدى. مۇنان بولەك ءورت قاۋىپسىزدىگىنە قويىلاتىن تالاپتار كۇشەيتىلىپ، قازاقستان ازاماتتىعىن العىسى كەلگەندەر تەست تاپسىرادى.
ءبىلىم ۇيىمدارى تەكسەرىلەدى
سونىمەن، ۇكىمەت باسشىسى ولجاس بەكتەنوۆتىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس، 1-اقپاننان باستاپ بارلىق ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنا «توسىننان تەكسەرۋ» قاعيداتى بويىنشا ەرەكشە باقىلاۋ مەن قاداعالاۋ جۇيەسى ەنگىزىلدى. بۇل بالالاردى ساۋىقتىرۋ، ولاردىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن تاماقتانۋ ماسەلەلەرىنە قاتىستى. وسىعان وراي دەنساۋلىق ساقتاۋ، وقۋ-اعارتۋ، مادەنيەت، ەڭبەك جانە الەۋمەتتىك قورعاۋ، تۋريزم جانە ىشكى ىستەر مينيسترلىكتەرى اكىمدىكتەرمەن بىرلەسىپ، ەرەكشە باقىلاۋ مەن قاداعالاۋعا جاتاتىن نىساندار ءتىزىلىمىن دايىندادى.
ەلىمىزدە 8 مىڭنان استام مەكتەپ بار. ولاردا 4,1 ميلليوننان استام وقۋشى ءبىلىم الادى. 2025/2026 وقۋ جىلىندا 363461 جەتكىنشەك العاش رەت ءبىلىم ورداسى تابالدىرىعىن اتتادى.
ءورت قاۋىپسىزدىگى تالابى قاتاڭداتىلدى
رەسپۋبليكادا وبەكتىنى قابىلداۋ جانە پايدالانۋعا بەرمەس بۇرىن ونىڭ ءورت قاۋىپسىزدىگى تالاپتارىنا سايكەستىگى تۋرالى قورىتىندىنى الۋدى مىندەتتەۋدى كوزدەيتىن ازاماتتىق قورعاۋ سالاسىنداعى جاڭا تالاپ كۇشىنە ەندى. بۇل مىندەت قۇرىلىسقا تاپسىرىس بەرۋشىگە جۇكتەلەدى جانە ادامدار كوپ جينالاتىن نىساندارعا، سونداي-اق بيىكتىگى 28 مەتردەن اساتىن عيماراتتارعا، ونىڭ ىشىندە كوپپاتەرلى تۇرعىن ۇيلەرگە دە قولدانىلادى.
قورىتىندى ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ اۋماقتىق بولىمشەلەرى دايىن نىساندا جۇرگىزىلگەن ءورت- تەحنيكالىق تەكسەرۋدىڭ ناتيجەسى بويىنشا بەرىلەدى. ونى بەرۋ مەملەكەتتىك كورسەتىلەتىن قىزمەت فورماتىندا ەلەكتروندىق تۇردە «ەلەكتروندىق ۇكىمەت» ۆەب- پورتالى ارقىلى «ە-ليتسەنزيالاۋ» مەملەكەتتىك دەرەكتەر بازاسىنىڭ اقپاراتتىق جۇيەسىندە جۇزەگە اسىرىلادى.
مەملەكەتتىك ساتىپ الۋدا سيفرلىق تەڭگە قولدانىلادى
2-اقپاننان باستاپ مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ سالاسىندا قوسىلعان قۇن سالىعى (ق ق س) بەلگىلەنگەن سيفرلىق تەڭگەنى قولدانۋ پيلوتتىق جوباسى ىسكە قوسىلادى. سول ارقىلى جاڭا قوسىلعان قۇن سالىعىن اكىمشىلىك باسقارۋ تەتىگى ەنگىزىلىپ، ، سيفرلىق تەڭگەدەگى قاراجاتتىڭ ءبىر بولىگى ق ق س سوماسىنا تەڭ بولادى. ول بيۋدجەتكە سالىق تولەۋ ءۇشىن نەمەسە باسقا سالىق تولەۋشىلەرمەن ەسەپ ايىرىسۋعا عانا جۇمسالۋى مۇمكىن. پيلوتتىق جوبا جىل سوڭىنا دەيىن جۇمىس ىستەيدى.
جوبانىڭ ماقساتى - سالىق مىندەتتەمەلەرىن ورىنداۋدى جەڭىلدەتۋ جانە تاپسىرىس بەرۋشىلەر مەن جەتكىزۋشىلەر اراسىنداعى ەسەپ ايىرىسۋدى اشىق ەتۋ. الدىن الا بولجامعا سايكەس، ق ق س «بەلگىسى بار» سيفرلىق تەڭگە جالعان سحەمالاردىڭ قولدانىلۋىن قىسقارتادى جانە بيۋدجەتكە سالىق تۇسىمدەرىن تولىق ءارى ۋاقتىلى قامتاماسىز ەتەدى.
قازاقستان ءتولقۇجاتىن العىسى كەلگەندەر تەست تاپسىرادى
وتكەن ايدا عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ءمينيسترىنىڭ بۇيرىعىمەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتىعىنا قابىلداۋ نەمەسە ازاماتتىعىن قالپىنا كەلتىرۋ كەزىندە مەملەكەتتىك ءتىلدى قاراپايىم دەڭگەيدە، كونستيتۋتسيا نەگىزدەرىن، سونداي-اق قازاقستان تاريحىن ءبىلۋ كولەمىن ايقىنداۋ بويىنشا تەستىلەۋدى وتكىزۋ قاعيدالارى بەكىتىلدى. ازاماتتىق الۋعا ۇمىتكەرلەر ءۇشىن تەستىلەۋگە وتىنىشتەردى قابىلداۋ 3-10-اقپان ارالىعىندا وتەدى. ءوتىنىش بەرۋ ۇلتتىق تەستىلەۋ ورتالىعىنىڭ app.testcenter.kz سايتىندا نەمەسە UTO قوسىمشاسى ارقىلى جۇرگىزىلەدى. تەستىلەۋدىڭ ءوزى 11-اقپاندا وتەدى.
تەستىلەۋ 3 بولىمنەن تۇرادى:
- قازاق ءتىلى بويىنشا تەست (قازاق تىلىندە) - 30 تاپسىرما، شەكتى بالل - 15؛
- قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسياسىنىڭ نەگىزدەرى بويىنشا تەست (قازاق نەمەسە ورىس تىلىندە) - 40 تاپسىرما، شەكتى بالل - 20؛
- قازاقستان تاريحى بويىنشا تەست (قازاق نەمەسە ورىس تىلىندە) - 30 تاپسىرما، شەكتى بالل - 15.
- ەڭ جوعارى بالل – 100، شەكتى بالل - 50. تەستىلەۋ ۋاقىتى - 2 ساعات 10 مينۋت. مۇمكىندىگى شەكتەۋلى (مۇگەدەكتىگى بار) تۇلعالارعا تەستىلەۋ تاپسىرۋ ءۇشىن قوسىمشا 30 مينۋت بەرىلەدى. تەستىلەۋگە قاتىسۋ قۇنى - 14693 تەڭگە.
سىرا ونىمدەرى تاڭبالانادى
بۇگىننەن باستاپ سىرا مەن سىرا ونىمدەرىنە مىندەتتى تاڭبالاۋ ەنگىزىلەدى. تاڭبالاۋ كەزەڭ- كەزەڭىمەن جۇزەگە اسىرىلادى. اتاپ ايتقاندا، 2026 -جىلعى 1-اقپاننان باستاپ سىرا قۇيىلعان بوشكەلەردە جانە بوتەلكەلەردە شىعارىلاتىن سىرا مەن سىرالىق سۋسىندار تاڭبالانادى. ال 2027 -جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ بانكالارداعى ونىمدەرگە تاڭبالاۋ ەنگىزىلەدى.
تاۋارلاردى تاڭبالاۋ تۇتىنۋشىلاردى جالعان جانە كونترافاكتىدەن قورعاپ، ولاردىڭ ساپاسى مەن قاۋىپسىزدىگىنە كەپىلدىك بەرەدى. سونداي-اق، مەملەكەت ساتۋ تىزبەگىن قاداعالاپ، بيزنەسكە دەلدالداردىڭ سانىن ازايتۋدى ۇسىنىپ، جوسىقسىز كاسىپكەرلەردىڭ ۇستەمە پايدا الۋىنا جول بەرمەۋگە جانە تاۋار قۇنىن رەتتەۋگە مۇمكىندىك الادى. حالىقارالىق تاجىريبە دە وسى تەتىكتى ەنگىزۋ تاۋارلاردىڭ وندىرىستەن نەمەسە يمپورتتى اكەلۋدەن باستاپ تۇپكىلىكتى ساتۋعا جانە اينالىمنان شىعارۋعا دەيىنگى ومىرلىك تسيكلىن قاداعالاۋعا عانا ەمەس، سونداي-اق بيۋدجەتكە سالىق تۇسىمدەرىن ۇلعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەتىنىن كورسەتەدى.
ە ا ە و اۋماعى ارقىلى جۇك تاسىمالدارى جاڭا تاسىلمەن باقىلانادى
1-اقپاننان باستاپ ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداققا مۇشە ەلدەردىڭ اۋماعى ارقىلى وتەتىن جۇك تاسىمالدارى جاڭا تاسىلمەن باقىلاۋعا الىنادى. ەندى ەكى نەمەسە ودان دا كوپ ەل ارقىلى وتەتىن تاۋارلار ارنايى ناۆيگاتسيالىق پلومبالار ارقىلى قاداعالانادى. پلومبالار جۇك كولىكتەرى مەن ۆاگوندارعا ورناتىلادى جانە ولاردىڭ قوزعالىسىن جول بويى ونلاين رەجيمدە باقىلاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. جۇيە الدىمەن اۆتوموبيل جانە تەمىرجول كولىگىمەن تاسىمالداناتىن تاۋارلارعا ەنگىزىلەدى. ول كەدەندىك ترانزيت، ەكسپورت جانە ە ا ە و ەلدەرى اراسىنداعى ءوزارا ساۋدا كەزىندە قولدانىلادى.
ناۆيگاتسيالىق پلومبانى ورناتۋ مەن ىسكە قوسۋ بار بولعانى 3-5 مينۋتتى الادى، ال دەرەكتەردى جۇيەگە ەنگىزۋ 5- 7 مينۋتتا جۇزەگە اسادى. بۇل جۇك جۇرگىزۋشىلەرى مەن كاسىپكەرلەردى قوسىمشا ۋاقىت جوعالتۋدان قورعايدى.
«Nur Joly» كەدەن بەكەتىنىڭ باسشىسى مۇرات ەردەنبەكوۆتىڭ ايتۋىنشا، بۇرىن جۇك كولىكتەرىنە قاراپايىم مەحانيكالىق پلومبالار تاعىلسا، ەندى ولاردىڭ ورنىنا زاماناۋي ناۆيگاتسيالىق پلومبالار قولدانىلا باستايدى.
- «نۇر جولى» كەدەن بەكەتىندە بۇل جۇيە 2025 -جىلدان بەرى پيلوتتىق جوبا رەتىندە سىناقتان وتكىزىلىپ كەلەدى. 2025 -جىلعى 2-ساۋىردە العاشقى ناۆيگاتسيالىق پلومبالار تاعىلىپ، جۇك باعىتتارى ارنايى جۇيە ارقىلى ناقتى ۋاقىت رەجيمىندە باقىلاندى. وسى ۋاقىتقا دەيىن 544 جۇك كولىگىنە 1 075 ناۆيگاتسيالىق پلومبا ورناتىلدى، - دەدى كەدەن بەكەتىنىڭ باسشىسى.
ورازا ايى باستالادى
قاسيەتتى ورازا ايى 19-اقپاننان باستالىپ، 19-ناۋرىزعا دەيىن جالعاسادى. قادىر ءتۇنى 16-ناۋرىزدان 17-ناۋرىزعا قاراعان تۇنگە سايكەس كەلەدى. ال ورازا ايت مەرەكەسى 20-ناۋرىزدا اتاپ وتىلەدى. ەسكەرتە كەتەرلىگى، قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسىنىڭ شاريعات جانە ءپاتۋا ءبولىمى حيجري ايلاردىڭ باستالۋىن حالىقارالىق استرونوميالىق زەرتتەۋ ورتالىقتارىنىڭ مالىمەتتەرى نەگىزىندە جاساعان. وسىعان وراي ءپاتۋا ماماندارى ءدىني مەرەكەلەردىڭ ناقتى كۇندەرى جاڭا ايدىڭ كورىنۋىنە بايلانىستى كورسەتىلگەن ۋاقىتتان ءبىر كۇن شەگەرىلۋى نەمەسە العا جىلجۋى مۇمكىن ەكەنىن ەسكەرتىپ وتىر.
قاسيەتتى رامازان ايىندا ورازا ۇستاۋدان ساياحاتشىلار، پسيحيكالىق اۋىتقۋشىلىعى بار ناۋقاستار، قارتتار، اۋرۋدان زارداپ شەگەتىن ادامدار، جۇكتىلىك جانە لاكتاتسيا كەزەڭىندەگى ايەلدەر بوساتىلادى.
رامازان ايىندا ورازا تۇتقان ءاربىر مۇسىلمان ءتان مەن جان ساۋلىعىن ويلايدى. ءبىراق، كوپشىلىگى سارەسى مەن اۋىزاشار مازىرىندەگى ەرەكشەلىكتەن حابارسىز. ايلاردىڭ سۇلتانىندا ورازا ۇستاعان جاندار دەنساۋلىققا زيان تيگىزبەيتىندەي دۇرىس تاماقتانۋ جولدارىن بىلگەن دۇرىس. ەندەشە ورازادا دۇرىس تاماقتانۋدىڭ مامان ۇسىنعان مىناداي توعىز ءادىسىن بىلگەنىڭىز ءجون.
قىسقى وليمپيادا ويىندارى وتەدى
6-22-اقپان ارالىعىندا يتاليادا XXV قىسقى وليمپيادا ويىندارى وتەدى. وعان قازاقستان قۇراماسىنىڭ ساپىندا 36 سپورتشى قاتىسادى.
ەلىمىزدىڭ ەنشىسىندە كەلەسى سپورت تۇرلەرىنەن ليتسەنزيالار بار:
- فريستايل- موگۋل - 4 سپورتشى؛
- فريستايل- اكروباتيكا - دىنمۇحاممەد رايىمقۇل، شەرزود حاشيربايەۆ، رومان يۆانوۆ، اسان اسىلحان، ايانا جولداس؛
- بياتلون - 2 ەر، 2 ايەل سپورتشى (باراتىن سپورتشىلار ەسىمى ۇلتتىق قۇراما باپكەرلەر كەڭەسىنەن كەيىن انىقتالادى)؛
- تاۋ شاڭعىسى سپورتى - روستيسلاۆ حوحلوۆ، الەكساندرا سكوروحودوۆا؛
- شاڭعى قوسسايىسى - 1 سپورتشى؛
- شاڭعى جارىسى - 7 سپورتشى؛
- شاڭعىمەن تۇعىردان سەكىرۋ - 2 سپورتشى
- كونكيمەن جۇگىرۋدەن 5 سپورتشى - ەۆگەني كوشكين، كريستينا سيلايەۆا، ەليزاۆەتا گولۋبيەۆا، نادەجدا موروزوۆا، ارينا يلياشەنكو.
- شورت-ترەكتەن 4 سپورتشى - ابزال اجعاليەۆ، دەنيس نيكيشا، ولگا تيحونوۆا، يانا حان.
- مانەرلەپ سىرعاناۋدان - ميحايل شايدوروۆ، سوفيا سامودەلكينا.
ايتا كەتەيىك، 23-قاڭتاردا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقايەۆ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك تۋىن ۇلتتىق قۇرامانىڭ مۇشەلەرى دەنيس نيكيشا مەن اياۋلىم امرەنوۆاعا جانە قازاقستان پاراليمپيادالىق كومانداسىنىڭ مۇشەسى ەربول حاميتوۆقا تابىستاعان ەدى.
اۆتور
مارلان جيەمباي