ءىس-شارا ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن كەلگەن قولونەر شەبەرلەرىنىڭ باسىن قوستى. ولار تەك ءوز تۋىندىلارىن پاش ەتىپ قانا قويماي، كونە ونەردىڭ قىر-سىرىمەن ءبولىستى. فەستيۆالگە كەلۋشىلەر كيىز باسۋ، ۇرشىق ءيىرۋ، كورپە تىگۋ، قىش قۇيۋ جانە زەرگەرلىك بۇيىمدار جاساۋدى ۇيرەنىپ، تۇتىنمەن سۋرەت سالۋ سىندى سيرەك كەزدەسەتىن ادىستەرمەن تانىستى.
قىزىلوردا وبلىسىنىڭ تۋماسى روزا ۇيسىنبايەۆا قازاق كىلەمىنىڭ تۇرلەرى مەن ونى توقۋدىڭ ەرەكشەلىكتەرىن ايتىپ بەردى.
- كىلەمنىڭ تىقىر جانە تۇكتى دەگەن ەكى ءتۇرى بولادى. ون جاسىمنان باستاپ توقىپ كەلە جاتقاندىقتان، ەكى ءتۇرىن دە مەڭگەرگەنمىن. تەحنيكاسى جاعىنان تىقىر كىلەم گوبەلەنگە ۇقسايدى، سوندىقتان كوبى ونى اجىراتا الماي جاتادى. ونىڭ نەگىزى ماقتا جىپتەن جاسالسا، ويۋلارى بويالعان قوي جۇنىنەن توقىلادى. ۇزىندىعى 2,5-4,5 مەترلىك ءبىر كىلەمدى بىتىرۋگە شامامەن ەكى اي ۋاقىت كەتەدى. وعان 15-16 كەلى ورنەكتى ءجىپ پەن 5 كەلىدەي ماقتا جۇمسالادى، - دەدى ول.
روزا ۇيسىنبايەۆانىڭ ايتۋىنشا، جۇمىس قارقىنى ءجىپتىڭ جۋان-جىڭىشكەلىگىنە دە بايلانىستى. جۋان جىپپەن جۇمىس تەز بىتسە، جىڭىشكە ءجىپ كوپ ۋاقىتتى تالاپ ەتەدى. كىلەمدەردىڭ باعاسى كۇردەلىلىگى مەن كولەمىنە قاراي 50 مىڭنان 250 مىڭ تەڭگەگە دەيىن بارادى.
كورمەدە تارازدىق شەبەرلەر دە كيىز باسۋدىڭ قۇرعاق جانە سۋلى ادىستەرىن كورسەتتى. قولونەرشىلەردىڭ ايتۋىنشا، قۇرعاق ءادىس وتە قاراپايىم: ءجۇن تالشىقتارىن قاجەتتى ورنەككە ساي جيناپ، ارنايى ينەمەن قايتا- قايتا تۇيرەيدى. وسىلايشا كيىم-كەشەك، سومكەدەن باستاپ، كىلەم مەن ويىنشىققا دەيىن جاساۋعا بولادى.
ال كيىزدى سۋمەن باسۋ ۇجىمدىق جۇمىستى قاجەت ەتەدى. راۋشان يمانالى قازاق حالقىنىڭ بۇل كاسىپكە دەگەن ەرەكشە قۇرمەتىن اتاپ ءوتتى.
- كيىز باسۋدا ءجۇننىڭ ەكى ءتۇرى - تۇتىلگەن جانە سۋىرىلعان ءجۇن قولدانىلادى. سۋىرىلعان جۇننەن استىڭعى نەگىزىن جاساپ، ۇستىنە «تالدىرما» دەپ اتالاتىن ارنايى قابات سالامىز. ويۋ-ورنەكتەر وسى تالدىرمادان ويىلادى. قازىر ءبىز «دالا ويۋلارى» اتتى شاعىن ەكسپوزيتسيا جاساپ جاتىرمىز. ءجۇننىڭ ءبىر بولىگىن زاپىرانمەن، ال استىڭعى قاباتىن پيازدىڭ قابىعى سياقتى تابيعي بوياۋلارمەن بويادىق. مۇندا تەك تابيعي شيكىزات پەن قوسپالار پايدالانىلادى، - دەدى شەبەر.
ايتۋىنشا، قازاق حالقى كيىزدىڭ قالىڭ ءتۇرىن - كيىز ءۇيدى جابۋعا، ال جۇقا ءتۇرىن كيىم تىگۋگە پايدالانعان. سونداي-اق كيىز ءۇيدىڭ ەدەنىنە تەكەمەت توسەلىپ، قابىرعاسىنا ويۋلى تۇسكيىزدەر ىلىنگەن.
فەستيۆال بارىسىندا ديزاينەرلەر ورتالىعىنىڭ مۇشەسى ايتجامال تۇرىسبەك قىزى ءبىز كەستە - قازاقتىڭ ءداستۇرلى كەستەلەۋ ونەرىنەن ساباق بەردى.
ول ماتا بەتىنە ءجۇن، جىبەك جانە سينتەتيكالىق جىپتەرمەن ورنەك سالۋدىڭ جولدارىن كورسەتتى.
- ءبىز كەستە - ۇلتتىق قولونەرىمىزدىڭ اسىل قازىناسى. بۇل ونەر ۇمىتىلماۋى ءۇشىن مەن شەبەرلىك ساباقتارىن وتكىزىپ، جاستارعا ۇيرەتىپ ءجۇرمىن. شاكىرتتەرىمنىڭ قولىنان شىققان بۇيىمدار ءتىپتى شەتەلدەردە ساتىلىپ جاتىر. ەڭ باستىسى - وسى كاسىپتى قايتا جاڭعىرتۋ. قاراپ تۇرساڭىز، قولمەن تىگىلگەن كەستە ماشينامەن جاسالعاننان الدەقايدا كوركەم، - دەدى ول.
تارازدىق شەبەر گۇلميرا توقابايەۆا ۇرشىق ءيىرۋ ونەرىن تانىستىردى. ول ۇرشىق ءجۇندى ءيىرىپ، جىپكە اينالدىرۋعا ارنالعان ىڭعايلى قۇرال ەكەنىن ءتۇسىندىردى.
- اتا-بابا مۇراسىن جالعاپ جۇرگەنىمە قۋانىشتىمىن. بۇل ۇرشىق ماعان ەنەمنەن قالعان. ول كىسى 92 جاسىندا دۇنيەدەن وزدى، مەن ونىڭ اماناتىن ساقتاپ، ءىسىن العا جالعاپ كەلەمىن. ەنەم وسى ۇرشىقپەن ءجىپ ءيىرىپ، ودان ءتۇرلى بۇيىمدار توقيتىن، - دەدى گۇلميرا توقابايەۆا.
فەستيۆال العاش رەت ق ر ۇلتتىق مۋزەيى، الماتى قالاسىنىڭ تۋريزم باسقارماسى جانە ەتنوديزاينەرلەر وداعىنىڭ باستاماسىمەن ۇيىمداستىرىلدى.
ءىس-شارانىڭ باستى باعىتتارىنىڭ ءبىرى - World Craft Cities (دۇنيەجۇزىلىك قولونەر قالالارى) مارتەبەسىنە يە قالالاردىڭ تانىستىرىلىمى بولدى: تاراز - كيىز باسۋ، تۇركىستان - قىش ونەرى، ال الماتى - زەرگەرلىك شەبەرلىگىمەن ەرەكشەلەندى.
ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ ايتۋىنشا، باستى ماقسات - ۇلتتىق مۇرانى زامان تالابىنا ساي جاڭعىرتۋ جانە كوشپەلىلەر مادەنيەتىن حالىقارالىق دەڭگەيدە دارىپتەۋ.
ەسكە سالايىق، بۇعان دەيىن تۇركىستانداعى قولونەرشىلەر ورتالىعى قالاي جۇمىس ىستەپ تۇرعانىن جازعانبىز.
اۆتور
دوسبول اتاجان