ءار سالاعا جاۋاپتى ماماندار قازاقستاننىڭ قارقىندى دامىپ كەلە جاتقانىن، جەتكەن جەتىستىكتەر كوپ ەكەنىن باياندادى. ايتسە دە، اتقارىلاتىن جۇمىستار ءالى دە كوپ سىڭايلى. مۇنى ۇكىمەت باسشىسىنىڭ بەرگەن تاپسىرمالارىنان بايقاۋعا بولادى.
ق ر پرەمەر-ءمينيسترى ولجاس بەكتەنوۆ ۇكىمەت وتىرىسىندا مينيسترلىكتەرگە، جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا جانە باسقا دا قۇزىرلى مەكەمەلەرگە ناقتى مىندەتتەر جۇكتەدى.
ماسەلەن، ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس مينيسترلىگىنە مەتاللۋرگيانى دامىتۋدى، ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتاردىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋدى جانە زاماناۋي ينفراقۇرىلىم سالۋدى تاپسىردى.
- جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ قابىلدانۋىمەن ەلىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىندا اۋقىمدى وزگەرىستەر جۇزەگە اسىرىلۋدا. مەملەكەت باسشىسى قويعان مىندەتتەر اياسىندا تۇراقتى ەكونوميكالىق ءوسۋدىڭ جاڭا مودەلىنە كوشۋ ۇدەرىسى ءجۇرىپ جاتىر. ەكونوميكانى بەلسەندى ءارتاراپتاندىرۋ، زاماناۋي ينۆەستيتسيالىق ەكوجۇيەنى قالىپتاستىرۋ، يننوۆاتسيالىق كلاستەرلەر مەن ونىمدىلىگى جوعارى يندۋستريالاردى دامىتۋ بويىنشا اۋقىمدى جۇمىستار باستالدى. ۇكىمەتتىڭ قادامى ەكونوميكا سالالارىندا قولدا بار الەۋەتتى بارىنشا ءتيىمدى پايدالانۋعا باعىتتالىپ وتىر، - دەدى ول.
سونىمەن قاتار، ۇكىمەت باسشىسى ەكونوميكانىڭ ودان ءارى ورنىقتى دامۋىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن قابىلدانۋى ءتيىس ناقتى شارالاردى اتادى.
- بىرىنشىدەن، ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس مينيسترلىگى ءبىر اي ىشىندە مەتاللۋرگيا سالاسىن ىنتالاندىرۋدىڭ قوسىمشا تەتىكتەرىن ازىرلەسىن. ءتۇستى مەتاللۋرگيادا مينيسترلىك «تاۋ-كەن سامۇرىق» كومپانياسىمەن بىرلەسىپ، وتاندىق كاسىپورىنداردىڭ وندىرىستىك قۋاتتارىن تولىق جۇكتەۋدى، ونىڭ ىشىندە يمپورتتىق التىندى ەل ىشىندە اففيناجداۋ ءۇشىن جەتكىزۋدى قامتاماسىز ەتسىن. قارا مەتاللۋرگيادا Qarmet كومپانياسىن جاڭعىرتۋ باعدارلاماسى اياسىندا ىشكى جانە سىرتقى نارىقتاردا بارىنشا سۇرانىسقا يە ونىم تۇرلەرىنىڭ تىزبەسىن كەڭەيتسىن، - دەدى ول.
ال وڭدەۋشى سەكتوردىڭ ءوسۋ قارقىنى ينۆەستيتسيالىق جوبالاردىڭ ۋاقىتىلى ىسكە اسىرىلۋىنا بايلانىستى.
- ءوڭىر اكىمدىكتەرىمەن بىرگە ءبىر اپتا ىشىندە بارلىق ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى مۇقيات تەكسەرىپ شىعىپ، پروبلەمالىق ماسەلەلەردى انىقتاۋدى جانە ولاردى شەشۋدىڭ ناقتى شارالارىن ايقىنداۋدى تاپسىرامىن. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتاردىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋدىڭ جاڭا تەتىكتەرى ازىرلەندى. ونەركاسىپ مينيسترلىگى ءبىر اي ىشىندە جاڭا تەتىكتەردى ىسكە قوسۋ ءۇشىن ۇكىمەتكە ءتيىستى تۇزەتۋلەر جوباسىن ەنگىزسىن، - دەدى ولجاس بەكتەنوۆ.
ودان بولەك، قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ ءوسۋ قارقىنىن ساقتاپ، تۇرعىن ءۇيدى پايدالانۋعا بەرۋ ماسەلەسىن ەرەكشە باقىلاۋدا ۇستاۋ قاجەت.
- ءاربىر نىسان بويىنشا تۇراقتى مونيتورينگ جۇرگىزىلىپ، تۋىندايتىن ماسەلەلەر جەدەل تۇردە شەشىلۋگە ءتيىس. مەملەكەت باسشىسى الەۋمەتتىك جانە ينفراقۇرىلىمدىق نىساندار سالۋعا ارنالعان اۋقىمدى باعدارلامانى قولعا الۋدى تاپسىردى. بۇل باستاما جاقىن ارادا ەل ازاماتتارىنىڭ تۇرمىس ساپاسىن جاقسارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. زاماناۋي دەنساۋلىق ساقتاۋ نىساندارىن سالۋعا ەرەكشە باسىمدىق بەرۋ قاجەت، - دەدى ولجاس بەكتەنوۆ.
ەنەرگەتيكا سالاسىندا قانداي ولقىلىقتار بار
ۇكىمەت وتىرىسىندا ەنەرگەتيكا سالاسى دا نازاردان تىس قالعان جوق. پرەمەر-مينيستر ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنە سالانى دامىتۋ بويىنشا تاپسىرما بەردى.
- مۇناي مەن گاز ءوندىرۋدىڭ جوسپارلانعان كورسەتكىشتەرىنە قول جەتكىزۋ ماقساتىندا ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى بارلىق جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلارمەن كەلىسسوزدەر جۇرگىزىپ، ناقتى ءىس-قيمىل جوسپارىن ازىرلەۋگە ءتيىس. بۇدان بولەك، كومىر حيمياسىنىڭ قولدا بار الەۋەتىن ەسكەرە وتىرىپ، كومىردى قايتا وڭدەۋ جوبالارىنا جەكە ينۆەستيتسيالاردى ارتتىرۋ جۇمىسىن جانداندىرۋدى جانە الەۋەتتى ينۆەستورلاردى قولداۋ شارالارىن كەڭەيتۋدى تاپسىرامىن، - دەدى ول.
ودان بولەك، ولجاس بەكتەنوۆ ۇكىمەت وتىرىسىندا ەلىمىزدەگى ءبىرقاتار ەنەرگەتيكالىق نىساننىڭ قۇرىلىس بارىسىنا توقتالدى.
ۇكىمەت باسشىسىنىڭ سوزىنشە، ەكونوميكانىڭ دامۋى ەلىمىزدى ودان ءارى يندۋستريالاندىرۋ مەن سيفرلاندىرۋ، سونداي-اق، ينفراقۇرىلىمعا دەگەن ءوسىپ كەلە جاتقان سۇرانىستى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ەنەرگەتيكالىق قۋاتتاردى ارتتىرۋدى تالاپ ەتەدى.
ول ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى مەن «سامۇرىق-قازىنا» قورىنىڭ باسشىلارى الماتى ەلەكتر ستانتسيالارى مەن تۇركىستان وبلىسىنداعى بۋ-گاز قوندىرعىسىنىڭ ۋاقىتىلى ىسكە قوسىلۋىنا تىكەلەي جاۋاپ بەرەتىنىن ەسكە سالدى.
پرەمەر-ءمينيستردىڭ مالىمدەۋىنشە، ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى جوبالاردا ولقىلىقتار بار. اسىرەسە، الماتىدا سالىنىپ جاتقان جاڭا جىلۋ ەلەكتر ورتالىقتارىنداعى جۇمىس قارقىنى كوڭىل كونشىتپەيدى.
- سامۇرىق-ەنەرگونىڭ باسشىسى، قايرات ماقسۇتوۆ. وتكەن اپتادا ەنەرگەتيكا ءمينيسترى الماتىعا بارىپ، ەكىنشى جانە ءۇشىنشى جىلۋ ەلەكتر ورتالىعىن تەكسەرىپ كەلدى. ءۇشىنشى جىلۋ ەلەكتر ورتالىعى بويىنشا جاعداي ءماز ەمەس. جۇمىس قارقىنى وتە تومەن. ەگەر جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن بىتىرمەسەڭىزدەر، ءسىزدىڭ جەكە قاتاڭ جاۋاپكەرشىلىگىڭىز قارالاتىن بولادى. كۇندەلىكتى باقىلاۋعا الىڭىز. مۇنداي جاعدايدى دوعارۋ كەرەك، - دەدى ول.
ترانزيتتىك تاسىمال سالاسىندا ماقسات بيىك
ەلىمىز ترانزيتتىك تاسىمال كولەمىن جىلىنا 55 ميلليون تونناعا جەتكىزۋدى جوسپارلاپ وتىر. بۇل دا - پرەمەر-ءمينيستردىڭ مالىمدەمەسى.
ونىڭ سوزىنە جۇگىنسەك، كولىك سەكتورىندا قىرۋار شارۋا اتقارىلۋى ءتيىس. سول سەبەپتى، ولجاس بەكتەنوۆ كولىك مينيسترلىگىنە سالانى دامىتۋ بويىنشا ءبىرقاتار تاپسىرما بەردى. سونىڭ ىشىندە كەي جوبالار بيىل اياقتالۋى كەرەك.
- كولىك سالاسىندا تەمىرجول ارقىلى ترانزيتتىك تاسىمال كولەمىن جىلىنا 55 ميلليون تونناعا دەيىن ۇلعايتۋعا تىكەلەي ىقپال ەتەتىن ءبىرقاتار جوبا ىسكە اسىرىلۋدا. كولىك مينيسترلىگى «قازاقستان تەمىر جولى» كومپانياسىمەن بىرلەسىپ، وسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن نەگىزگى تەمىرجول جەلىلەرىنىڭ قۇرىلىسىن، ياعني داربازا - ماقتاارال جانە مويىنتى - قىزىلجار، سونداي-اق ۆوكزالداردى جاڭعىرتۋ جۇمىستارىن اياقتاسىن، - دەدى ول.
سونىمەن بىرگە، ۇكىمەت باسشىسىنىڭ سوزىنشە، اۆتوموبيل جولدارىن سالۋ جانە كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى اياسىندا ولاردىڭ نورماتيۆتىك تالاپتارعا سايكەس كەلۋىن قامتاماسىز ەتۋ قاجەت جانە مۋلتيمودالدى ترانزيت كولەمىن ارتتىرۋ ءۇشىن كولىك سالاسىن سيفرلىق ترانسفورماتسيالاۋ كەرەك.
- كولىك مينيسترلىگى جاساندى ينتەللەكت مينيسترلىگىمەن بىرلەسىپ، زاماناۋي سيفرلىق قۇرالداردى ەنگىزۋدى، سودان كەيىن ولاردى Smart Data Transport ءبىرىڭعاي دەرەكتەر كولىنە بىرىكتىرۋدى قامتاماسىز ەتسىن. بۇل سالانىڭ اشىقتىعىن ارتتىرۋعا جانە جاساندى ينتەللەكت نەگىزىندەگى شەشىمدەردى بەلسەندى تۇردە ەنگىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى، - دەدى ول.
اۋىل شارۋاشىلىعى باستى نازاردا
ولجاس بەكتەنوۆ اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنە دە سالانى دامىتۋ بويىنشا ءبىرقاتار مىندەت جۇكتەدى.
ونىڭ سوزىنشە، اۋىل شارۋاشىلىعىندا ۆەگەتاتسيالىق كەزەڭنىڭ تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتىپ، ەگىن جيناۋ ناۋقانىن ساپالى وتكىزۋ جانە ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى ۋاقىتىلى ىسكە اسىرۋ - نەگىزگى مىندەتتەر.
- وتكىزۋ نارىقتارىن كەڭەيتۋ جانە وتاندىق ءونىمنىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنە باسەكەلەستىكتى قورعاۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىمەن بىرلەسىپ، ازىق-تۇلىك كورپوراتسياسىنا استىق وڭدەۋ ونىمدەرىن تاسىمالداۋ كەزىندە شىعىنداردى وتەۋ جونىندەگى وپەراتوردىڭ وكىلەتتىكتەرىن بەرۋدى تاپسىرامىن، - دەدى پرەمەر-مينيستر.
سونىمەن قاتار، وتاندىق كاسىپورىنداردى قولداۋ ماقساتىندا اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى «اتامەكەن» ۇلتتىق پالاتاسىمەن بىرلەسىپ، ماقتا وڭدەۋ كاسىپورىندارىن جاڭعىرتۋعا جانە قانت قىزىلشاسىن تاسىمالداۋعا ينۆەستيتسيالىق سۋبسيديالاۋ تەتىگىن ەنگىزۋى ءتيىس.
ال وڭىرلەردىڭ اكىمدىكتەرى اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىمەن بىرلەسىپ، نارىقتى ەت ونىمدەرىمەن تولىقتىرۋ جانە ونىڭ ەكسپورتىن ۇلعايتۋ ءۇشىن مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋ باعدارلاماسى اياسىندا اسىل تۇقىمدى مال باسىن ساتىپ الۋ جۇمىسىن جەدەلدەتۋگە مىندەتتەلدى.
ودان بولەك، ۇكىمەت باسشىسى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا ءوندىرىس ورىندارىن، ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى جانە تاۋار اينالىمىن ۇلعايتۋ بويىنشا تاعى ءبىرقاتار مىندەت جۇكتەدى.
- ەلىمىزدەگى جالپى تاۋار اينالىمىنىڭ 70 پايىزدان استامى بەس وڭىرگە تيەسىلى. ولار - استانا، الماتى، شىمكەنت، اتىراۋ جانە قاراعاندى وبلىستارى. ءار وبلىس ساۋدانىڭ ءوسۋىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ءوز الەۋەتىن ءتيىمدى پايدالانۋى قاجەت. بۇل باعىتتا شەكارا ماڭىنداعى وڭىرلەردىڭ، سونداي- اق تۋريستىك تارتىمدىلىعى جوعارى اۋماقتاردىڭ مۇمكىندىكتەرى مول. ارنايى ەكونوميكالىق جانە يندۋستريالىق ايماقتاردىڭ الەۋەتىن پايدالانىپ، ولاردىڭ بازاسىندا زاماناۋي ساۋدا، قايتا وڭدەۋ جانە كاسىپكەرلىك ورتالىقتارىن دامىتۋ قاجەت. ءوڭىر اكىمدىكتەرىنە ايماقتاردىڭ ءوسىپ-وركەندەۋىنە جول اشاتىن ناقتى ءوندىرىس ورىندارىن، ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى جانە تاۋار اينالىمىن ۇلعايتۋ جونىندەگى نىسانالى كورسەتكىشتەردى ايقىنداي وتىرىپ، ءبىر اي مەرزىمدە ساۋدانى دامىتۋدىڭ وڭىرلىك جول كارتالارىن ازىرلەۋدى تاپسىرامىن، - دەدى ول.
سونىمەن بىرگە، ۇكىمەت باسشىسى ساۋدا جانە ينتەگراتسيا مينيسترلىگىنە اتالعان جۇمىستى ۇيلەستىرۋ مەن ورىندالۋىن باقىلاۋدى تاپسىردى.
ال شاعىن جانە ورتا بيزنەس ەكونوميكالىق ءوسىمنىڭ نەگىزگى قوزعاۋشى كۇشى بولىپ قالا بەرەدى.
- ءبىز وسى سالانىڭ ودان ءارى دامۋى ءۇشىن قاجەتتى جاعدايلاردىڭ ءبارىن جاساۋىمىز كەرەك. بارلىق مەملەكەتتىك ورگان «اتامەكەن» ۇلتتىق پالاتاسىمەن بىرلەسىپ، وڭىرلەردەگى كاسىپكەرلەرمەن ولاردىڭ بيزنەس-باستامالارىن جان-جاقتى قولداۋ ماقساتىندا ءوزارا تىعىز جۇمىس ىستەۋى قاجەت. تۋىنداعان بارلىق پروبلەمالىق ماسەلەلەر جەدەل تۇردە شەشىمىن تابۋعا ءتيىس، - دەپ تۇيىندەدى ولجاس بەكتەنوۆ.
ايتا كەتەيىك، بۇعان دەيىن پرەمەر-مينيستر گاز سالاسىن دامىتۋ بويىنشا ءبىرقاتار مىندەت جۇكتەگەنىن جازعانبىز.