كيبەرقاۋىپسىزدىك: جەكە دەرەكتەردى ساقتاۋدىڭ جولى

ينتەرنەت ۇلكەن مۇمكىندىكتەرگە جول اشقانىمەن، كيبەرقاۋىپسىزدىكتى ەستەن شىعارماعان دۇرىس. كيبەرقاۋىپسىزدىك - جەكە اقپاراتتى، قۇرىلعىلاردى جانە سيفرلىق دەرەكتەردى الاياقتاردان قورعاۋعا باعىتتالعان شارالار جۇيەسى. وسى ورايدا جەكە دەرەكتەردى ساقتاۋدىڭ جولىن ۇسىنامىز.

حالىقارالىق زەرتتەۋلەرگە سايكەس، كيبەرقىلمىستىڭ دەنى جەلى پايدالانۋشىلاردىڭ ينتەرنەتتەگى قاۋىپسىزدىك ەرەجەسىن بىلمەگەنىنەن بولادى. سول ءۇشىن الەۋمەتتىك جەلىنى، ىزدەۋ پلاتفورمالارىن اسا ساقتىقپەن، سىني ويلاۋ ارقىلى پايدالانۋ كەرەك. سيرفلىق گيگيەنانى ساقتاۋدى بىلسەڭىز جەكە دەرەكتەردى قورعاۋ جەڭىلدەيدى.

كيبەرقىلمىس ءورشىپ تۇر

ەلىمىزدە كيبەرقاۋىپسىزدىك سالاسىندا ءتۇرلى دەڭگەيدە كوپتەگەن ءىس- شارا جۇزەگە اسادى. ۇلتتىق كيبەرقاۋىپسىزدىك ستراتەگياسى قىلمىستىڭ الدىن الىپ، ازاماتتاردىڭ اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتەدى. سونىمەن قاتار ورتالىق مونيتورينگ ءارى تالداۋ جۇرگىزەدى، مەملەكەتتىك ورگاندارمەن جانە ماڭىزدى اقپاراتتىق ينفراقۇرىلىممەن بىرىگىپ قىزمەت اتقارادى. الەۋمەتتىك جەلىدە اقپاراتتىق ناۋقاندار ۇيىمداستىرىپ، حالىقتى جەلى الاياقتارىنىڭ ارباۋىنا ءتۇسىپ قالماۋعا شاقىرادى. كيبەرقىلمىسپەن كۇرەس دەپارتامەنتىنىڭ مالىمەتىنشە، بيىل 6 مىڭنان استام دەرەك تەرگەلىپ، 1700 ادام قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلعان. بيىل قاڭتار- ناۋرىز ارالىعىندا 477 ادام جاۋاپقا تارتىلدى. مۇنداي ناتيجەگە جەتۋ ءۇشىن تەك ىشكى ىستەر ورگانى ەمەس، وزگە دە ۋاكىلەتتى قۇرىلىمدار، IT سالاسىنىڭ ماماندارى مەن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ وكىلدەرى بىرلەسىپ جۇمىس ىستەپ جاتىر. وعان قوسا باس پروكۋراتۋرانىڭ قۇقىقتىق ستاتيستيكا جانە ارنايى ەسەپكە الۋ كوميتەتىنىڭ مالىمەتىنشە، بيىل ءبىرىنشى توقساندا كەلتىرىلگەن شىعىن كولەمى 4,8 ميلليارد تەڭگەگە جەتكەن. ونىڭ 2,4 ميلليارد تەڭگەسى جابىرلەنۋشىلەرگە قايتارىلعان. ايتا كەتەرلىگى، 2025 -جىلى ينتەرنەت الاياقتار ەلگە 12,2 ميلليارد شىعىن كەلتىردى. ودان 5 ميلليارد تەڭگە كولەمىندە قاراجات قايتارىلدى.

جەكە دەرەكتەردى قالاي قورعايمىز؟

وپەراتسيالىق جۇيەلەردى، براۋزەردى جانە باسقا دا باعدارلامالاردى ۇنەمى جاڭارتىپ وتىرىڭىز. قۇپيا ءسوزدى ويلاستىراردا ارىپتەر مەن سانداردى، كۇردەلى تاڭبالاردى قوسىڭىز. ەكى فاكتورلى اۋتەنتيفيكاتسيانى قولدانىڭىز. بەيتانىس قولدانۋشىدان ەلەكتروندى پوشتاڭىزعا كەلگەن حابارلامانى مۇقيات وقىپ، جاۋاپ بەرمەڭىز. كومپيۋتەر مەن تەلەفونعا انتيۆيرۋس جاساقتاماسىن ورناتىڭىز. سىرتقى مەديادا نەمەسە «بۇلتتا» ماڭىزدى دەرەكتەردىڭ ساقتىق كوشىرمەسىن جاساپ، قورعاۋ ءۇشىن شيفرلاۋدى قولدانىڭىز. الەۋمەتتىك جەلىلەردە جەكە اقپاراتتى جاريالاۋدى شەكتەڭىز. ەگەر جەكە دەرەكتەرىڭىزگە شابۋىل جاسالعانىنا كۇدىكتەنسەڭىز، مىندەتتى تۇردە ءتيىستى ماماندارعا جۇگىنىڭىز.

ايزات ايدار قىزى

el.kz