كونكي ەڭ العاش 3600 جىل بۇرىن قازاقستان اۋماعىندا جاسالعان
استانا. KAZINFORM - بۇگىندە تالاي جاننىڭ سۇيىكتى سپورتىنا ءارى حوببيىنە اينالعان كونكي تەبۋدى قازاقستان جەرىن مەكەندەگەن قاۋىمدار ءبىزدىڭ زامانىمىزعا دەيىنگى عاسىرلاردان-اق بىلگەن.
- كونكيدىڭ وتانى - قازاقستان، - دەيدى ارحەولوگ، ل. ن. گۋميليەۆ اتىنداعى ەۇۋ، تاريح فاكۋلتەتى، ارحەولوگيا جانە ەتنولوگيا كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ۇلان ءۇمىتقالي ۇلى.
ونىڭ سوزىنشە، كونكي ەڭ العاش قولا داۋىرىندە قازاق جەرىندە مال سۇيەگىنەن جاسالعان. 1948 -جىلى قوستاناي وبلىسىندا توبىل وزەنىنىڭ جاعاسىنداعى قولا ءداۋىرى قونىسىنا ارحەولوگيالىق قازبا جۇمىستارىن جۇرگىزۋ كەزىندە، عالىم و. ا. كريۆتسوۆا- گراكوۆا الدەبىر سۇيەك بۇيىمداردى تاپقان. ءبىراق ول كەزدە مۇنىڭ كونكي ەكەنىن زەرتتەۋشىلەر بىلمەگەن.
- ودان كەيىن بەلگىلى قازاق عالىمى ءابدىماناپ مەدەۋ ۇلى ورازبايەۆ 1961-1965 -جىلداردا قازىرگى سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى تايىنشا اۋدانىندا شاعالالى وزەنى بويىنداعى قولا ءداۋىرى قونىسىن زەرتتەۋ كەزىندە سۇيەك كونكيلەردى تاپقان. عالىم ارحەولوگيالىق ولجاسىنا قاتىستى عىلىمي ماقالالارىن 1965 -جىلى قازاقستانداعى باسىلىمداردا جانە ماسكەۋدە اعىلشىن تىلىندە شىققان «سوۆەت لايف» گازەتىندە جاريالاعان. بۇل جاڭالىققا شەتەلدىك زەرتتەۋشىلەر قىزىعۋشىلىق تانىتىپ، ساراپتاما تاعايىنداپ، ناتيجەسىندە تابىلعان بۇيىمداردىڭ سۇيەك كونكي ەكەنى راستالعان، - دەيدى ۇ. ءۇمىتقالي ۇلى.
ارحەولوگتىڭ ايتۋىنشا، ودان كەيىن قازاقستاننىڭ وزگە ايماقتارىنداعى قولا ءداۋىرى قونىستارىنان دا سۇيەك كونكيلەر كوپ تابىلعان. ولار شامامەن 3600 جىل بۇرىن جاسالعان كورىنەدى. دەمەك، قولا داۋىرىندە قازاقستان اۋماعىندا سۇيەك كونكي تەبۋ كەڭ تاراعان. ولار جىلقىنىڭ سيراق سۇيەگىنەن جاسالىپتى.
- قولا ءداۋىرى قونىستارىنان ەرەسەكتەردىڭ دە، بالالاردىڭ دا سۇيەك كونكيلەرى تابىلدى. سالماعى شامامەن 400 گرام. ءبىراق قانشاما عاسىر وتكەندىكتەن، ءمۇجىلىپ، جەڭىلدەگەن بولۋى دا مۇمكىن. ولاردىڭ ەكى باسىندا ارنايى تەسىكتەرى بار. ەجەلگى ادامدار سۇيەك كونكيگە قايىس تەرىنى بايلاپ، اياققا ءىلىپ الىپ، سىرعاناعان بولۋى مۇمكىن،- دەيدى ارحەولوگ.
عالىمنىڭ جورامالىنشا، سۇيەك كونكي جاساۋ يدەياسى بايىرعى ادامدارعا نيۋتوننىڭ باسىنا الما قۇلاعانى ءتارىزدى كەزدەيسوق كەلگەن بولۋى ىقتيمال. الدەكىم مۇزدا جاتقان سۇيەكتى بايقاماي باسىپ، تايىپ قۇلاپ، ناتيجەسىندە ەجەلگى ادامدار سۇيەكتىڭ مۇزدا سىرعانايتىنىن ۇيرەنگەن بولۋى مۇمكىن.
بۇدان بۇرىن ميحايل شايدوروۆ مانەرلەپ سىرعاناۋدان 2026 -جىلعى قىسقى وليمپيادا ويىندارىنىڭ چەمپيونى اتانعانىن جازعانبىز.
اۆتور
الپامىس فايزوللا