ەڭ الدىمەن، ادامداردىڭ بەينەسىن ولاردىڭ كەلىسىمىنسىز جاريالاۋعا بولا ما جانە زاڭدا قانداي جاعدايلاردا بۇعان رۇقسات ەتىلەتىنىن انىقتاپ الۋ قاجەت.
بۇل نورما قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ «بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى تۋرالى» زاڭىنىڭ 14-بابى 2-تارماعىندا، سونداي-اق، «ونلاين- پلاتفورمالار جانە ونلاين-جارناما تۋرالى» زاڭىنىڭ 18-بابىندا قاراستىرىلعان.
اتالعان ەكى زاڭدا دا ادامنىڭ بەينەسىن پايدالانۋعا كەلىسىم الۋ تالاپ ەتىلمەيتىن بىرنەشە جاعداي كورسەتىلگەن:
1. ەگەر ادام ويىن- ساۋىق، مادەني، مادەنيەت سالاسىنداعى الەۋمەتتىك ماڭىزى بار، سپورتتىق جانە وزگە دە كوپشىلىك ءارى جاريا ءىس-شارالارعا، سونداي-اق بەيبىت جينالىستارعا قاتىسسا؛
2. ەگەر كونتەنتتە ادامنىڭ بەينەسى جانە ونىڭ قىزمەتتىك جانە (نەمەسە) جاريا قىزمەتىنە قاتىستى مالىمەتتەر قامتىلسا، سونداي-اق بۇل ماتەريالدى ادامنىڭ ءوزى، ونىڭ زاڭدى وكىلى نەمەسە ۋاكىلەتتى تۇلعا قولجەتىمدىلىگى شەكتەلمەگەن دەرەككوزدەردە ورنالاستىرىپ، تاراتسا؛
3. ەگەر ادامنىڭ بەينەسى كونستيتۋتسيالىق قۇرىلىستى قورعاۋ، قوعامدىق ءتارتىپتى ساقتاۋ، ادامنىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن، حالىقتىڭ دەنساۋلىعى مەن يماندىلىعىن قورعاۋ ماقساتىندا پايدالانىلسا، وندا ماتەريالداردى رۇقساتسىز جاريالاۋعا بولادى.
دەمەك، بەلگىلى ءبىر جاعدايلاردا ادامداردىڭ بەينەسىن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا جانە الەۋمەتتىك جەلىلەرگە جۇكتەۋگە رۇقسات ەتىلەدى. الايدا بالالارعا قاتىستى ماڭىزدى جايتتى ەسكەرگەن ءجون. جوعارىدا اتالعان نورمالاردا كامەلەتكە تولماعاندار تۋرالى جەكە ەرەجە بەكىتىلمەگەن. بۇل جونىندە زاڭگەر دميتري كۋكلين پىكىر ءبىلدىردى.
- بۇل ماسەلەدە قاراپايىم ءبىر جايتتى ءتۇسىنۋ كەرەك. بالا قانداي دا ءبىر مەكتەپتە وقىسا، ونىڭ سۋرەتتەرىن الەۋمەتتىك جەلىلەردە جاريالاۋعا اتا-اناسى اۆتوماتتى تۇردە كەلىسىم بەردى دەگەندى بىلدىرمەيدى. جالپى ەرەجە بويىنشا، مۇنداي دەرەكتەردى تاراتۋ ءۇشىن ادامنىڭ ءوزىنىڭ نەمەسە ونىڭ زاڭدى وكىلىنىڭ كەلىسىمى قاجەت. ال كامەلەتكە تولماعان بالا تۋرالى ءسوز قوزعاساق، مەكتەپ اتا-اناسىنان الدىن الا راستالاتىن كەلىسىم العانى دۇرىس، - دەدى ول.
الايدا بۇل ماسەلەنى ناقتى مىسالدار ارقىلى قاراستىرۋعا بولادى. ەگەر مەكتەپ كوپشىلىك ءىس-شارادان -كونسەرتتەن، كوڭىلدى ستارتتاردان نەمەسە سەنبىلىكتەن - تۇسىرىلگەن ماتەريالداردى جاريالاپ، بالا باسقا قاتىسۋشىلارمەن بىرگە جالپى كادرعا ءتۇسىپ قالسا، مۇنداي جاريالانىم ادامنىڭ بەينەسىنە قاتىستى قۇقىعىن بۇزۋ بولىپ سانالمايدى.
باسقا ساتتەردى دە قاراستىرىپ كورەلىك. كادردا ادەتتەگى ساباق كەزىندە تۇسىرىلگەن بىرنەشە وقۋشى بار، ال جاريالانىمنىڭ سيپاتتاماسىندا وقۋ ۇدەرىسى تۋرالى اقپارات بەرىلگەن. مۇنداي جاعدايدا ماتەريالدى جاريالاۋدىڭ زاڭدىلىعىنا قاتىستى سۇراقتار تۋىنداۋى مۇمكىن.
- زاڭدا شىنىمەن دە ەرەكشەلىكتەر قاراستىرىلعان. مىسالى، ءىس-شارا جاريا سيپاتتا بولسا، ياعني سپورتتىق نەمەسە مادەني كوپشىلىك ءىس- شارا وتسە، بەينەنى جاريالاۋعا بارلىق جاعدايدا كەلىسىم تالاپ ەتىلە بەرمەيدى. ءبىراق بالانىڭ كوپ قاتىسۋشىنىڭ اراسىندا جالپى كادرعا ءتۇسىپ قالۋى ءبىر بولەك تە، مەكتەپتىڭ بەلگىلى ءبىر وقۋشىنىڭ فوتوسۋرەتىن جەكە جاريالاپ، ونىڭ اتى-ءجونىن، سىنىبىن نەمەسە وزگە دە مالىمەتتەرىن كورسەتۋى باسقا نارسە. مۇنداي جاعدايدا دەربەس دەرەكتەر تۋرالى زاڭناما تالاپتارى مەن بالانىڭ ءوز بەينەسىنە قاتىستى قۇقىعىن مىندەتتى تۇردە ەسكەرۋ قاجەت، - دميتريي كۋكلين.
زاڭگەردىڭ پىكىرىنشە، مەكتەپتەر ءۇشىن ەڭ دۇرىس شەشىم - بۇل ماسەلەنى اتا-انالارمەن الدىن الا كەلىسىپ، بالالاردىڭ فوتو جانە بەينەماتەريالدارىن جاريالاۋعا راستالاتىن كەلىسىم الۋ.
وسىلايشا، اتا-انالار بالاسىنىڭ سۋرەتى قاي دەرەككوزدەردە جاريالانۋى مۇمكىن ەكەنىن بىلەدى، ال مەكتەپ اكىمشىلىگى ناقتى قانداي ماتەريالداردى جاريالاۋعا رۇقسات بەرىلگەنىن تۇسىنەدى.
ايتا كەتەيىك، كەيبىر جەكەمەنشىك وقۋ ورىندارى مەن ءتىل مەكتەپتەرى ءبىلىم بەرۋ قىزمەتتەرىن كورسەتۋ تۋرالى شارت جاساسۋ كەزىندە بالالاردىڭ بەينەسى بار ماتەريالداردى جاريالاۋعا اتا-انالاردان بولەك جازباشا كەلىسىم الادى. مۇنداي تاجىريبە جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەردە دە كەزدەسەدى.
ايتا كەتەيىك، بۇعان دەيىن ءبىر سىنىپتا 40 وقۋشى وقىسا، ءبىلىم ساپاسىنا قالاي اسەر ەتەتىنىن جازعانبىز.
اۆتور
الپامىس فايزوللا