مامانداردىڭ ايتۋىنشا، بۇل سۋ ايدىنىنىڭ تۇبىندە وراسان كولەمدە كومىرقىشقىل گازى مەن مەتان جينالىپ جاتىر. ەگەر ولار كەنەتتەن بوساپ شىقسا، ميلليونداعان ادامعا قاۋىپ ءتونۋى مۇمكىن، دەپ حابارلايدى turkystan.kz.
مۇنداي قۇبىلىس عىلىمدا «ليمنيكالىق اتقىلاۋ» دەپ اتالادى. ياعني كول تۇبىندە ەرىگەن كۇيدە جينالعان گازداردىڭ ءبىر ساتتە جوعارى كوتەرىلىپ، اۋاعا تارالۋى. بۇل وتە سيرەك كەزدەسەدى، ءبىراق سالدارى اۋىر بولۋى مۇمكىن.
مۇنداي اپات بۇعان دەيىن نوس كولى ماڭىندا بولعان. 1986-جىلى كامەرۋنداعى وسى كولدەن كومىرقىشقىل گازى كەنەتتەن ءبولىنىپ شىعىپ، ءبىر تۇندە 1800 دەن استام ادام مەن كوپتەگەن جانۋاردىڭ قازاسىنا سەبەپ بولدى. اۋادان اۋىر گاز اڭعارلارعا جايىلىپ، وتتەگىنى ىعىستىرعاندىقتان، ادامدار تۇنشىعىپ قالعان.
ال كيۆۋ كولى بۇدان دا قاۋىپتى سانالادى. ويتكەنى ول تەكتونيكالىق بەلسەندى ايماقتا ورنالاسقان-مۇندا جەر سىلكىنىسى ءجيى بولادى. كەز كەلگەن كۇشتى ءدۇمپۋ كول تۇبىندەگى گاز قاباتتارىن قوزعاپ، اپاتقا تۇرتكى بولۋى ىقتيمال.
عالىمداردىڭ مالىمەتىنشە، كولدىڭ تەرەڭ قاباتتارىندا شامامەن 60 ميلليارد تەكشە مەتر مەتان جانە 300 ميلليارد تەكشە مەتر كومىرقىشقىل گازى بار. كول ماڭىندا ەكى ميلليوننان استام ادام تۇرادى.
قاۋىپتى ازايتۋ ءۇشىن 2000-جىلداردان بەرى ارنايى KivuWatt جوباسى جۇمىس ىستەيدى. جوبا اياسىندا كول تۇبىندەگى مەتان بىرتىندەپ شىعارىلىپ، ەلەكتر ەنەرگياسىن وندىرۋگە پايدالانىلادى. بۇل ءبىر جاعىنان جەرگىلىكتى حالىقتى ەنەرگيامەن قامتىسا، ەكىنشى جاعىنان كولدەگى قىسىمدى ازايتۋعا كومەكتەسەدى.
دەگەنمەن ماماندار ماسەلە تولىق شەشىلگەن جوق دەيدى. سوندىقتان عالىمدار كولدى تۇراقتى باقىلاپ، ەرتە ەسكەرتۋ جۇيەلەرىن دامىتۋ جۇمىستارىن جالعاستىرىپ جاتىر.