كەزىندە جازدا بىرنەشە باقتاشى مال جايعان جالاڭاش ۇستىرتتە بۇگىندە الەمگە ايگىلى دەمالىس ورنى ورنالاسقان.
كۋرشيەۆەل قالاي پايدا بولدى؟
1946-جىلى ساۆويا دەپارتامەنتىنىڭ باس كەڭەسى بۇرىن تەك جازعى جايىلىمدار بولعان اۋماقتا تاۋ شاڭعىسى كۋرورتىن سالۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى. سەن-بون كوممۋناسىنىڭ كەڭەسى ورتاق جەرلەردى دەپارتامەنتتىڭ يەلىگىنە بەرۋگە ءبىراۋىزدان كەلىستى. جوبا ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستان كەيىن تاۋلى ءوڭىردىڭ ەكونوميكاسىن جانداندىرۋ ماقساتىندا قولعا الىندى.
بولاشاق كۋرورتتىڭ قۇرىلىسى باستالماي تۇرىپ، 1945-جىلى تەڭىز دەڭگەيىنەن 1800 مەتردەن جوعارى ورنالاسقان جەرلەردىڭ بارلىعى دەرلىك ساتىپ الىندى. سول كەزەڭدە كوپتەگەن ادام مۇنداي اۋقىمدى جوسپاردى شامادان تىس دەپ سانادى. كۋرورتتىڭ باس جوسپارىن ازىرلەۋ ساۋلەتشى لوران شاپپيگە تاپسىرىلدى. ول بۇعان دەيىن كوممۋنا اۋماعىنداعى بارلىق تاۋ بەتكەيىن شاڭعىمەن ارالاپ شىققان بولاتىن.
شاپپي تۇرعىن ۇيلەردى تاۋ بەتكەيلەرىنىڭ بويىنا ورنالاستىردى. سونىڭ ارقاسىندا تۋريستەر قوناقۇيدەن شىعا سالا شاڭعى جولىنا تۇسە الاتىن بولدى. وسىلايشا، فرانسيادا بۇگىندە «ski-in/ski-out» دەپ اتالاتىن جۇيە پايدا بولدى. بۇل ءتاسىل دەمالۋشىلارعا شاڭعىنى عيماراتتىڭ ەسىگىنەن باستاپ تەۋىپ، كەشكە قايتادان سول جەرگە دەيىن جەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
ساۋلەتشى تاۋ بوكتەرىندە شاڭعىشىلار مەن جاياۋ جۇرگىنشىلەرگە ورتاق الاڭ دا ۇيىمداستىردى. كەيىن كۋرشيەۆەل فرانسيادا شاڭعى تراسسالارىن ارنايى قار نىعىزدايتىن ماشينالارمەن دايىنداعان العاشقى كۋرورت بولدى. بۇل تەحنيكانى ا ق ش- تان تاۋ شاڭعىسى بويىنشا چەمپيون ەميل اللە اكەلدى.
جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ نارازىلىعى مەن داۋلار
سەن-بون تۇرعىندارى مەر ەتىپ پەر دە لا گونتريدى سايلادى. ول كۋرورتتى دامىتۋ ماسەلەسىندە دەپارتامەنت باسشىلىعىمەن اشىق پىكىر قايشىلىعىنا ءتۇستى. ۇزاققا سوزىلعان تالقىلاۋلاردان كەيىن تاراپتار كەلىسىمگە كەلىپ، 1971-جىلى كۋرشيەۆەل قايتادان كوممۋنا باسقارۋىنا بەرىلدى. ال اسپالى جولدار دەپارتامەنتتىڭ قاراماعىندا قالدى.
كۋرورتتىڭ دامۋىنا ساۋلەتشىلەر اراسىندا دا سىن ايتىلدى. ولاردىڭ ءبىر بولىگى پايدا تابۋ جولىندا دەمالىس ورنىنىڭ تىم كوپ نارسەدەن باس تارتقانىن العا تارتتى. شۆەيتساريالىق ۇلگىدە سالىنعان شالە ۇيلەردى كەيبىر سىنشىلار جاساندى كوشىرمە دەپ باعالادى. ال وزگەرىستەردى قولداۋشىلار جاڭا ارحيتەكتۋرالىق شەشىمدەر كۋرورتقا تابىس اكەلىپ، تۋريستەردىڭ سۇرانىسىنا ساي بولعانىن ايتتى.
فرانسيانىڭ باسقا كۋرورتتارىنا ۇلگى بولدى
كۋرشيەۆەلدىڭ تابىسى فرانسياداعى «قار جوسپارى» دەپ اتالعان مەملەكەتتىك باعدارلامانىڭ بەيرەسمي باستاماسىنا اينالدى. 1964-جىلدان 1977-جىلعا دەيىن وسى باعدارلاما اياسىندا لە-ارك، لا-پلان، تين جانە اۆوريازدى قوسا العاندا، 20 دان استام جاڭا كۋرورت سالىندى.
مەملەكەت تاۋلى اۋىلداردان حالىقتىڭ جاپپاي كوشىپ كەتۋىن توقتاتىپ، ەلگە شەتەل ۆاليۋتاسىنىڭ ءتۇسۋىن ارتتىرۋدى كوزدەدى. دەگەنمەن باعدارلاماعا قارسى پىكىر بىلدىرۋشىلەر دە بولدى. ولار جاڭادان سالىنعان كۋرورتتاردى «شاڭعى فابريكالارى» دەپ اتادى.
كۋرشيەۆەل بۇگىن قانداي كۋرورت؟
قازىر كۋرشيەۆەلدە شامامەن 60 اسپالى جول مەن 90 نان استام شاڭعى تراسساسى بار. ول الەمدەگى ەڭ ءىرى ءوزارا بايلانىسقان تاۋ شاڭعىسى ايماقتارىنىڭ ءبىرى سانالاتىن «ءۇش اڭعار» (Les Trois Vallées) جۇيەسىنە كىرەدى.
كۋرورتتا ميشلەن جۇلدىزدارى بار جەتى مەيرامحانا جانە ەڭ جوعارى ساناتتاعى «پالاس» مارتەبەسىنە يە بىرنەشە قوناق ءۇي جۇمىس ىستەيدى. مۇندا Louis Vuitton ،Hermès ،Prada جانە Chanel سياقتى الەمگە ايگىلى برەندتەردىڭ بۋتيكتەرى ورنالاسقان. سونداي-اق كۋرورتتا تەڭىز دەڭگەيىنەن بيىك ورنالاسقان اۋەجاي بار. ونىڭ ۇشۋ-قونۋ جولاعىنىڭ ۇزىندىعى نەبارى 525 مەتر، ءارى ەڭىسى ايتارلىقتاي تىك.
2025-2026-جىلعى ماۋسىمدا كۋرشيەۆەل مەن كورشىلەس مەريبەل-موتتارە كۋرورتتارىنىڭ اسپالى جولدارى 100,6 ميلليون ەۋرو تابىس اكەلدى. بۇل كورسەتكىش بويىنشا ولار فرانسياداعى تاۋ شاڭعىسى ايماقتارىنىڭ اراسىندا ءتورتىنشى ورىنعا شىقتى.
كۋرشيەۆەل بۇكىل ساۆويا ءوڭىرى ءۇشىن ماڭىزدى تابىس كوزىنە اينالدى. ماۋسىمنىڭ قىزعان شاعىندا، قاڭتاردىڭ العاشقى ەكى اپتاسىندا، مۇندا الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن تۋريستەر كەلەدى. ولاردىڭ اراسىندا پارسى شىعاناعى ەلدەرى مەن ت م د مەملەكەتتەرىنىڭ ازاماتتارى دا بار.
كۋرشيەۆەل تۋريستەرگە نەسىمەن ىڭعايلى؟
كۋرورتتىڭ باستى ارتىقشىلىقتارىنىڭ ءبىرى ونىڭ باستاپقى جوباسىندا-اق قاراستىرىلعان. ساۋلەتشى لوران شاپپي تۇرعىن ۇيلەردى تاۋ بەتكەيلەرىنىڭ بويىنا ورنالاستىرعاندىقتان، تۋريستەر قوناق ۇيدەن بىردەن شاڭعى تەۋىپ شىعىپ، كەشكە قايتادان ەسىك الدىنا دەيىن جەتە الادى.
تراسسالاردىڭ تومەنگى جاعىندا شاڭعىشىلار مەن جاياۋ جۇرگىنشىلەرگە ارنالعان ورتاق الاڭدار ورنالاسقان. ال كۋرورت ىشىندەگى اۋىلدار اراسىندا اسپالى جولدار مەن اۆتوبۋستار قاتىنايدى.
ءبىر عانا شاڭعى ابونەمەنتى شامامەن 600 شاقىرىم تراسساسى بار «ءۇش اڭعار» ايماعىن تولىق پايدالانۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. كۋرورت تاۋ بەتكەيلەرىن ساپالى كۇتىپ ۇستاۋعا ەرەكشە ءمان بەرەدى. ويتكەنى مۇندا 1950-جىلداردىڭ وزىندە-اق شاڭعى جولدارىن قار نىعىزدايتىن ارنايى ماشينالارمەن دايىنداۋ قولعا الىنعان.
كۋرشيەۆەلدىڭ اسپالى جولدارى ساعاتىنا 67 مىڭنان استام ادامدى تاسىمالداي الادى. سوندىقتان ۇزىن-سونار كەزەك سيرەك كەزدەسەدى. جاقىندا شەنيۋ باعىتىنداعى گوندولالاردىڭ ءبىرى ەنەرگيانى ۇنەمدەيتىن، كۇن پانەلدەرىمەن جابدىقتالعان جاڭا ۇلگىگە اۋىستىرىلدى.
جاڭادان شاڭعى تەبۋدى ۇيرەنۋشىلەر ءۇشىن التى ارنايى وقۋ ايماعى بولىنگەن. ولاردىڭ كەيبىرىندە كوتەرگىشتەردى تەگىن پايدالانۋعا بولادى. وسىلايشا، باستاۋشىلارعا «ءۇش اڭعار» ايماعىنىڭ تولىق ءارى قىمبات ابونەمەنتىن ساتىپ الۋدىڭ قاجەتى جوق.
كۋرورت وتباسىلىق دەمالىسقا قولايلى ورىندارعا بەرىلەتىن فرانسۋزدىق Famille Plus ساپا بەلگىسىنە يە. مۇندا شاڭعى تەبۋدەن بولەك، دەمالىستىڭ 45 تەن استام ءتۇرى ۇسىنىلادى.
2015-جىلى موريون مەن ۆيللاج اۋىلدارىنىڭ اراسىندا شامامەن 15 مىڭ شارشى مەتر اۋماقتى الىپ جاتقان Aquamotion اكۆاورتالىعى اشىلدى. ول ەۋروپاداعى ەڭ ءىرى تاۋلى اكۆاپاركتەردىڭ ءبىرى سانالادى. مۇندا جاساندى اعىسى بار وزەن، سۋ سىرعاناقتارى، سەرفينگتى يميتاتسيالايتىن باسسەين، ورمەلەۋ قابىرعاسى جانە تۇزدى ۇڭگىرى بار سپا-ايماق ورنالاسقان.
عيماراتتىڭ توبەسى وسىمدىكتەرمەن كومكەرىلگەن، ال سۋدى تازارتۋ جۇيەسى باسسەيندەردەگى سۋ شىعىنىن ەكى ەسەگە جۋىق قىسقارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
كوكجايلاۋ ءۇشىن كۋرشيەۆەل تاجىريبەسى نەنى بىلدىرەدى؟
الماتىداعى كوكجايلاۋدا جۇزەگە اسىرۋ جوسپارلانعان Almaty SuperSki جوباسى جىل بويى جۇمىس ىستەۋگە باعىتتالعان. مۇندا شامامەن 60 شاقىرىم شاڭعى تراسساسىن سالۋ كوزدەلگەن. ونىڭ باسىم بولىگى بالالار مەن جاڭادان شاڭعى تەبۋدى ۇيرەنۋشىلەرگە ارنالعان ايماقتارعا بولىنەدى. جازدا تاۋ بەتكەيلەرى جاياۋ سەرۋەندەۋ جانە ۆەلوسيپەد تەبۋ باعىتتارىنا اينالماق.
جوبانىڭ مالىمەتىنە سايكەس، كۋرورت ىلە-الاتاۋى ۇلتتىق پاركىنىڭ اۋماعىنىڭ جارتى پايىزىنان از بولىگىن الادى. جەر مەملەكەتتىك مەنشىكتە قالىپ، ەرەكشە قورعالاتىن تابيعي اۋماق مارتەبەسىن ساقتايدى.
ورماندى بارىنشا از كەسۋ ءۇشىن اسپالى جولدى نەبارى ءتورت تىرەككە ورناتۋ جوسپارلانعان. ال تۋريستەردى كولىك تۇراعىنان كۋرورتقا دەيىن ەلەكتر اۆتوبۋستارىمەن جەتكىزۋ كوزدەلىپ وتىر.
Kazakh Tourism Development كومپانياسى بولاشاقتا اسپالى جول ينجەنەرلەرىن، شاڭعى نۇسقاۋشىلارىن، گيدتەردى، قۇتقارۋشىلاردى جانە قوناق ءۇي قىزمەتكەرلەرىن دايارلاۋ ءۇشىن 350 ءبىلىم گرانتىن ءبولۋدى جوسپارلاپ وتىر.
كەزىندە وسىنداي ماماندىقتار فرانسيانىڭ سەن-بون كوممۋناسىنىڭ تۇرعىندارىن جۇمىسپەن قامتۋعا مۇمكىندىك بەرگەن. كۋرشيەۆەل تاجىريبەسى تاۋ كۋرورتىنىڭ تابىستى بولۋى تەك تابيعي جاعدايعا ەمەس، سونىمەن بىرگە دۇرىس جوسپارلاۋعا، قولايلى ينفراقۇرىلىمعا، كاسىبي ماماندارعا جانە ۇزاق مەرزىمدى دامۋ ستراتەگياسىنا بايلانىستى ەكەنىن كورسەتەدى.