كليمات وزگەرىسىنە قاتىستى الەمدىك ساراپشىلار نە دەيدى؟

استانا. قازاقپارات - پاكىستاندا جاۋىن- شاشىن ءبىر اپتادان بەرى تولاستار ەمەس. ارتى الاپات تاسقىنعى ۇلاسىپ، تابيعي اپاتتان بۇگىنگە دەيىن 87 ادام وپات بولدى، دەپ حابارلايدى 24kz.

جەرگىلىكتى ماماندار قاۋىپ ءالى كۇشەيەتىنىن ەسكەرتەدى. جالپى كليماتتىڭ توسىن مىنەزى بيىل دا جەر جاھانعا كۇتپەگەن تابيعي اپاتتار الىپ كەلدى. تەمپەراتۋرانىڭ جوعارىلاۋىنان الەمنىڭ ءبىرقاتار ەلىن قۋاڭشىلىق جايلاپ، ورمان ورتتەرى جيىلەدى. ال ەندى ءبىر ەلدەردە تولاسسىز جاۋىن جاۋىپ، ارتى الاپات تاسقىنعا ۇلاسۋدا. كليمات وزگەرىسىنە قاتىستى الەمدىك ساراپشىلار نە دەيدى؟

دۇنيەجۇزىلىك مەتەورولوگيالىق ۇيىم وكىلدەرى بيىل جاھاندىق ورتاشا تەمپەراتۋرا 1,29°C مەن 1,53°C ارالىعىندا بولادى دەپ بولجاعان ەدى. بۇل كەيىنگى 2 جىلمەن سالىستىرعاندا جەر بەتى ودان بەتەر قىزا تۇسەدى دەگەن ءسوز. ياعني مۇزدىقتار ەرىپ، جاۋىن-شاشىن كوبەيىپ، قۇرعاقشىلىق، ورمان ءورتى، سۋ تاسقىنى سىندى تابيعي اپاتتار ودان سايىن جيىلەي تۇسپەك.

راۆي چوپرا، ساراپشى:

- بۇل - كليمات تۇراقسىزدىعىنىڭ كورىنىسى. قىستا قاردىڭ از جاۋۋى سۋ تاپشىلىعى قاۋپىن كۇشەيتەدى. اۋىزسۋ جەتىسپەۋشىلىگى مەن قۇرعاقشىلىققا دايىن بولۋ ءۇشىن جوسپارلار جاڭارتىلۋى كەرەك. ادامدارعا قاۋىپ جايلى الدىن الا ەسكەرتىلۋى ءتيىس. سونداي-اق G20-عا مۇشە ەلدەر كومىرقىشقىل گازىنىڭ شىعارىندىلارىن بارىنشا ازايتۋعا ارەكەت جاساۋى قاجەت.

جەر بەتىندەگى تەمپەراتۋرا نەعۇرلىم جوعارىلاعان سايىن، سوعۇرلىم اۋا دا قۇرعاي بەرەدى. ول مىڭداعان جىلدار بويى جيناقتالعان جەر استى سۋلارىنىڭ سارقىلۋىنا ىقپال ەتۋى مۇمكىن. سالدارىنىڭ الەم ەلدەرىن سۋ داعدارىسى جايلايدى. بۇل قاتەر دۇنيەجۇزى حالقىنىڭ u- ىنە ءتونىپ تۇر. اسىرەسە، تاياۋ شىعىس، سولتۇستىك افريكا ەلدەرى، ازيا، وڭتۇستىك امەريكا، اۆستراليا وتە كۇردەلى جاعداي قالىپتاسۋى ىقتيمال.

حەلد، ەۋروپا ورمان شارۋاشىلىعى ينستيتۋتىنىڭ ورمانداردى باسقارۋ جونىندەگى اعا ساراپشىسى:

- بىلتىردان بەرى قاردىڭ كولەمى - كە ازايدى. بۇل - كەيىنگى 23 جىلداعى ەڭ تومەن كورسەتكىش. بۇل ايماق كريوسفەراعا ياعني، مۇز، قار، ماڭگى توڭ، مۇزدىقتار مەن مۇزدى كولدەرگە تاۋەلدى. قار مۇزدان ەرىگەن سۋلار 12 ءىرى وزەن باسسەينىنىڭ #- ىنە سۋ بەرەدى. مىسالى ءامۋداريانىڭ t- ءى، گيلمەندتىڭ w- ءى، يند وزەنىنىڭ @- ءى ەرىگەن قار مەن مۇز سۋىنان تۇرادى.

قۇرعاق اۋا سالدارىنان، ورمان ءورتى دە جىل وتكەن سايىن جيىلەپ بارادى. ماسەلەن، بىلتىر الەم بويىنشا 30 ميلليون گەكتار ورمان القابى جانىپ كەتتى. بۇل 2023 -جىلمەن سالىستىرعاندا 5 پايىزعا ارتىق. ەڭ كوپ شىعىن كانادا مەن رەسەيدە تىركەلدى. سۋدى ۇنەمدەۋ، ورمانداردى قالپىنا كەلتىرۋ مەن دالا ورتتەرىنەن الدىن الا ساقتىق شارالارىن جۇرگىزۋ قازىر كۇن تارتىبىنەن تۇسپەيتىن ماسەلەگە اينالعان. كليمات وزگەرىسى جاھاندىق ماسەلە رەتىندە سيپات الىپ، حالىقارالىق قاۋىمداستىق تاراپىنان جىل سايىن تالقىلانىپ كەلەدى. الايدا ازىرگە بەلگىلى ءبىر ناتيجەگە قول جەتكىزگەن جوق. بيىل الەم مەملەكەتتەرى برازيليادا وتەتىن COP30 كليماتتىق سامميتىندە باس قوسادى. وندا دۇنيەجۇزى ەلدەرى الداعى 5 جىل ىشىندە تروپيكالىق ورمانداردى قورعاۋ ءۇشىن حالىقارالىق قور اشۋدى جوسپارلاپ وتىر.