كاسپي احۋالى: باكۋ ساراپشىلارى نە دەيدى

استانا. KAZINFORM - پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقايەۆ شاڭحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى سامميتىنىڭ «ش ى ۇ پليۋس» فورماتىندا سويلەگەن سوزىندە كاسپيدىڭ احۋالى ەكولوگيالىق اپاتقا ۇلاسۋى مۇمكىن ەكەنىن ايتقان ەدى. Kazinform ءتىلشىسى الىپ كولدىڭ ارعى بەتىندەگى ازەربايجان ساراپشىلارىمەن وسى تاقىرىپتى تالقىلاپ كوردى.

ازەربايجان ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگىنىڭ جانىنداعى قوعامدىق كەڭەس مۇشەسى، ەكولوگ روۆشان ابباسوۆ كاسپي سۋىنىڭ تارتىلۋىنا كەيىنگى جىلدارى ەدىل، جايىق، كۋرا وزەندەرىنىڭ باسسەينىن ادام تىرشىلىگىنە پايدالانۋدىڭ مولشەرى شەكتەن تىس ارتقانى سەبەپ بولدى دەپ ەسەپتەيدى.

«ەدىلدىڭ بويىندا عانا جيىنتىق الاڭى 30 شارشى شاقىرىم بولاتىن 800 دەن استام سۋ قويماسى بار. بۋلانۋ مەن قۇمعا ءسىڭۋ سالدارىنان سۋ ازايىپ جاتىر. كاسپيگە قۇياتىن باسقا وزەندەر دە وسىنداي احۋال بار. ءبىراق ەدىلدەگى پروتسەستىڭ اۋقىمى تىم وراسان وزەندەردەن سۋدى شامادان تىس بۇرىپ اكەتۋ كاسپيگە قۇياتىن ىلعالدىڭ مولشەرىن ازايتىپ، كول تارتىلىپ جاتىر، - دەيدى ساراپشى.

«ورنىقتى دامۋ» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ ءتوراعاسى، بيولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى فيكرەت جافاروۆ تا كاسپي سۋىنىڭ تارتىلۋى ەكونوميكالىق زارداپتارعا كەلەتىنىن بولجاپ وتىر.

- بۇدان قازىردىڭ وزىندە ەكونوميكالار زارداپ شەگىپ جاتىر. تەڭىزدەگى مۇناي ءوندىرۋ ينفراقۇرىلىم جاڭا جاعدايعا بەيىمدەلىپ، قايتا جاراقتاندىرىلۋى كەرەك. سۋ تابانىمەن تارتىلعان مۇناي قۇبىرلارى، وندىرىسكە دەپ سالىنعان تاعاندار بۇرىنعىداي قاۋىپسىز بولا المايدى. ءتىپتى كەمەلەر دە بۇرىنعىداي ەركىن جۇزە المايتىن جاعداي جاقىنداپ كەلەدى. ازەربايجاننىڭ پورتتارىنا باراتىن ارنالاردىڭ ءبارىن تەرەڭدەتۋ، جاڭا ايلاقتار سالۋ قاجەتتىگى تۋىنداپ وتىر. اپشەرون، يالام، لەنكوران- استارين تۋريستىك ايماقتارى كول سۋىنىڭ جاعادان 2-3 شاقىرىمعا الىستاپ كەتۋىنە بايلانىستى قيىندىقتارعا تاپ بولىپ جاتىر. سۋدىڭ ازايۋى ونداعى بالىقتاردىڭ ازىق قورىن ازايتىپ كەتتى، - دەيدى ول.

ايتۋىنشا، كاسپي سۋىنىڭ تۇزدانۋى كولدىڭ ەكوجۇيەسىن وزگەرتىپ بارادى.

- تەك كاسپي مەن ونىڭ الابىندا عانا كەزدەسەتىن بالىقتار مەن وسىمدىكتەردىڭ جويىلىپ كەتۋ قاۋپى بار. ەدىلدەن قۇياتىن ۋلى قالدىقتىڭ كەسىرىنەن سولتۇستىك كاسپي قاتتى لاستانىپ جاتىر. بۇل لاس اعىن بۇكىل كولگە جايىلىپ وتىر، - دەيدى عالىم.

ءبارىنىڭ ايتاتىنى - كاسپيدىڭ جاعالاي قونعان مەملەكەتتەردىڭ ءبارى بۇل پروبلەمانى بىرلەسىپ قانا ەڭسەرە الادى.

- كاسپي جاعالاۋىنداعى ەلدەردىڭ ءبارى ءسۋدى ۇنەمدى پايدالانۋ جونىندە ورتاق مىندەتتەمەلەر قابىلداۋ كەرەك. ازەربايجان ءوز تاراپىنان كاسپي باسسەينىنەن الىناتىن سۋ كولەمىن ازايتۋ شارالارىن ازىرلەدى، - دەيدى روۆشان ابباسوۆ.

ال فيكرەت دجافاروۆ كاسپي پرووبلەماسىن شەشۋگە زاماناۋي تەحنولوگيالاردى قولدانۋ ءتيىمدى دەگەن ايىم ايتتى.

- ءبىز اۋدان تۇشى سۋ الۋدىڭ، سوۆەت زامانىندا بەتونمەن ورىلمەي قازىلعان ءىرى ماگيسترال ارنالاردى بەتونداپ شىعۋ سياقتى جوبالاردى پىسىقتاپ جاتىرمىز. ەسكى ءتاسىلدىڭ كەسىرىنەن 40 پايىز سۋ اۋعا بۋلانىپ، قۇمعا ءسىڭىپ جاتىر. يرانمەن، تۇركيامەن، گرۋزيامەن سۋدى ءتيىمدى تۇتىنۋ جونىندەگى بىرلەسكەن ارەكەتتەر ءتيىمدى تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋگە مۇمكىندىك اشىپ وتىر، - دەيدى بيولوگ.

ايتا كەتەيىك، پرەزيدەنت ۇكىمەتتىڭ كاسپيدى ساقتاۋ تۋرالى مەملەكەتارالىق باعدارلاما ازىرلەۋى كەرەك ەكەنىن ايتتى.